1.Durum (Hâl) Zarfları

Eyleme veya eylemsiye sorulan “NASIL” sorusuna cevap veren, durum belirten sözcük ya da sözcük gruplarıdır.
Çocuk uzaktan sapasağlam görünüyordu.
Adamcağız derin derin soluyordu.
Durum zarflarının kendi içinde çeşitleri vardır:

a. Kesinlik zarfları

Kesinlikle bu maçı alacağız.

b. Olasılık zarfları

Belki ben de sinemaya gelirim.

c. Yineleme zarfları

Sizinle tekrar görüşelim.

d. Dilek zarfları

İnşallah geç kalmamışımdır.

e. Koşul zarfları

Geri getirmek şartıyla kumandayı alabilirsin.

f. Gösterme zarfları

Ta, uzaklarda bir yerdeydi.

g. Sınırlama zarfları

Gelse gelse beş kişi gelir partiye.

h. Pekiştirme zarfları

Durum apaçık görünüyor.

i. Yaklaşıklık zarfları

Genç, yaklaşık yirmi yaşlarındaydı.

j. Görecelik zarfları

Balkondaki adam sanki bize bakıyor.

k. Şüphe zarfları

Acaba bize söylemediği başka şeyler mi var.

l. Üleştirme zarfları

Tüm çalışanların payını azar azar dağıttı.

m. Karşılaştırma zarfları

Bu işte sizi onlara göre daha şanslı görüyor.

n. Benzerlik zarfları

Olayı duyar duymaz jet gibi gitti.

2.Zaman Zarfları

Eylemin zamanını belirtir. Fiile veya fiilimsiye sorulan “NE ZAMAN” sorusunu yanıtlar.
Baharda buralar çok güzel oluyordu.
Onunla yarın görüşmemiz mümkün mü?

3.Yer – Yön Zarfları

Fiilin gidiş yönünü belirten birkaç kelimeye yer-yön zarfı adı verilmektedir. Bu sözcükler “NEREYE” sorusuna cevap verir; ancak bu soru bu kelimeler haricinde daha çok zamiri verir.
Hadi dışarı çıkalım. / Adam içeri girdi.
Hey, yukarı bak! / Oradan aşağı in.
Yer-yön belirten bu sözcükler hal eki alırlarsa isme dönüşüp cümlede dolaylı tümleç olurlar.
Seni dışarıda bekliyorum. (isim)
“-e doğru, -e karşı edatları da yer yön anlamı taşıdıklarında bu gruba dahil olurlar.
Çocukların hepsi maça doğru gitti.
Tüm Türkler düşmana karşı birleşti.

4. Miktar Zarfları

Fiilin, sıfatın, zarfın miktarını, az veya çokluğunu gösterir.
Bunlara azlık çokluk zarşarı da denir. Derecelendirme sözcükleri de bu zarf çeşidine dahildir. “NE KADAR” sorusuna karşılık verirler.
Bu iş için bize birkaç saat yetecektir.
Yanımıza gelenler bayağı yorulmuştu.
Çok başarılı bir çalışmaydı doğrusu.
Fazla okuma, gözlerini bozacaksın.

5. Sebep Zarfları

Eylem veya eylemsinin sebebi belirtilirse bu zarf ortaya çıkar. “NİÇİN, NEDEN, NİYE” sorularına karşılık verir.
Anlamadım diye bana kızamazsın.
Bilmediğinden cevap veremedi.

6. Soru Zarfları

Soru sözcükleri cevap olarak yine başka bir zarfı verirse bunlar soru zarfıdır.
Almanya’da ne kadar kalacaksın?
O bu hale nasıl düştü?
Seninle ne zaman görüşebiliriz?
Niçin beni hiç aramıyorsun?
Ne diye tip tip bakıyorsun?
Neden geldim dünya’ya?
Niye bu kadar sıcak burası?
Ne bakıyorsun, hadi ders çalış.

ÖRNEK: “O, çocuk doğdu, çocuk öldü.” cümlesindeki “çocuk” sözcüğü, görevi yönünden, aşağıdaki cümlelerin hangisindeki “iyi” sözcüğü ile özdeştir?

A) İnsanlar yaşamaya değer en iyi günlerinin geride kaldığına inanırlar.
B) Kanımca sen bu işi ondan çok daha iyi yapabilirsin.
C) Çok iyi, nasıl isterseniz öyle olsun!
D) Öğretmenlerin başlıca görevi, gençliğe doğruyu, güzeli ve iyiyi öğretmektir.
E) En iyi öğretmen, gençlerde öğrenme hevesini ve sevgisini uyandırandır.
1981 ÖSS

ÇÖZÜM: Verilen cümledeki çocuk sözcüğü görevce zarftır. O halde bizden zarf göreviyle cümlede kullanılan “iyi” sözcüğünü bulmamız isteniyor. B seçeneğindeki iyi, kendisinden
sonra gelen eylemi durum bakımından tamamlayan bir zarftır.
Yanıt B

ÖRNEK:Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ağır” kelimesinin görevi “Ağır bir hastalık geçirdiğini bilmiyordum.” cümlesindekinden farklıdır?
A) İşler neden bu kadar ağır gidiyor anlayamıyorum.
B) Ağır ve kirli hava çocuklara daha çok dokunuyormuş.
C) Kapı açılınca etrafa ağır bir koku yayıldı.
D) Suçlarken bile çok ağır sözler kullanmadı.
E) Sağlığı, ağır işlerde çalışmasına engel değil.
1983 ÖSS

ÇÖZÜM: Verilen cümlede ağır sözcüğü sıfat görevinde kullanıldığı ve bizden ağır sözcüğünün bu görevi dışındaki kullanımının istendiği düşünüldüğünde doğru yanıt A seçeneği olur. A’daki ağır sözcüğü zarf; diğer seçeneklerdeki ağır sözcükleri sıfat görevindedir.
Yanıt A

[turkce_ygs_lys]

Eylemleri, eylemsileri, sıfatları ve kendi türünden diğer sözcükleri durum, zaman, miktar, sebep, yön gibi açılardan niteleyen söz ya da söz öbeklerine zarf denir.
Zarflarla zarf tümlecini karıştırmamak gerekir. Zarflar, sözcük türü; zarf tümleci ise cümle öğesidir.

Zarflarla İlgili Bazı Özellikler

1. Zarflar, fiilleri niteler

Eylemleri nitelediklerinde cümlenin zarf tümleci olurlar.
şu halde bu zarfları, cümlenin öğelerinden de bulabiliriz.
O, işini kusursuz yapar.
Yıl sonu partisi haftaya yapılacak.

2. Zarflar, fiilimsileri niteler

Bu durumda cümlenin herhangi bir ögesinde olabilirler.
Sınav için çok çalışmam gerekiyor.
Geri geri giderek arabayı park etti.

3. Zarflar, sıfatları derecelendirir

Sıfatları derecelendirir. Bazen isim görevli sıfatları da derecelendirebilir.
Amcam çok mütevazi bir insandır.
Daha kalın bir ip bulmalısın.

4. Zarflar, zarfları derecelendirir

Zarflar kendi türündeki sözcükleri de derecelendirebilirler.
Dün seni daha durgun gördüm.
Müthiş hızlı koşan bir hayvandır çita.

5 Zarflar isim görevli sıfatları da derecelendirir

Onlara sattıkları araba müthiş hızlıydı.

Zarfların en büyük çeldiricileri sıfatlardır. Sıfatın farkı ismi nitelemesidir.
Serkan iyi bir insandır. (iyi – sıfat)
Çok iyi görünüyordu. (iyi – zarf)

Tamlama ve söz öbekleri, zarf görevinde kullanılabilir.
Yirmi sene sonra ülkesine döndü.

Zarflar yapı olarak basit, türemiş, birleşik şekillerdebulunabilirler:

a. Basit Zaflar

Yapım eki almamış zarflar basittir.
Yeni gelen hasta kötü görünüyordu.

b. Türemiş Zarflar

Yapım eki alan zarflar türemiştir.
Öndekiler çok hızlı yürüyorlardı.

c. Birleşik Zarflar

Bu adam gelişigüzel konuşuyordu.
Meraklanma seni bugün arayacağım.

[turkce_ygs_lys]

Öteki sözcük türleri gibi sıfatlar da basit, türemiş veya birleşik şekillerde bulunabilirler:

a. Bitişik Yazılanlar

İki sözcük birleşerek bir sözcüğe sıfat olur. Bunlara kaynaşmış birleşik sıfat da denir.

Sıfat Tamlaması

Adların önüne gelen çeşitli niteleyici ve belirtici sözcükler, isimle birlikte sıfat tamlamasını oluşturur.
Dertli adam, çalışkan çocuk, bu resim,
Hangi dağ, operadaki hayalet, açık büfe,
Güzel bir hediye, masmavi bir deniz…
Sıfat tamlamasının olduğu her yerde sıfat da bulunur.
Yeşil göz, küçük ev, beş kişi…
Sıfat Tamlamalarıyla İlgili Bazı Özellikler

Bir sıfat tamlamasında hem niteleme hem de belirtme sıfatı bulunabilir.



ÖRNEK: Aşağıdaki dizelerin hangisinde “böyle” kelimesi ötekilerden farklı bir görevde kullanılmıştır?
A) Böyle ferman etti Cahit!
B) Bu rüzgar her vakit böyle esmeyecek!
C) Bu meclis böyle kalmaz, mestler mahzun olur bir gün.
D) Yıldırımsız ve baltasız Bir orman böyle devrildi.
E) Eve tuz ve ekmek götürmeyi Böyle havalarda unuttum.
[ad1]
1986 ÖSS
ÇÖZÜM: “Böyle” sözcüğü; A, B, C ve D seçeneklerinde zarf, E’de sıfat göreviyle kullanılmıştır.
Yanıt E
ÖRNEK: Çekim eki almış her sıfat adlaşmıştır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki altı çizili sözcük bu kurala örnek gösterilebilir?
A) En büyük zevki rahatça koltuğuna oturup televizyon izlemekti.
B) Evleri caddeye çok yakın, daracık bir sokağın başındaydı.
C) Aralarında nedeni bilinmeyen bir soğukluk vardı.
D) Birden başlayan sıcaklar herkesi bunalttı.
E) Kumaşlardan kırmızılı olanı daha çok beğendim.
1994 ÖSS
ÇÖZÜM: D seçeneğindeki sıcaklar sözcüğüne gelen “–lar”, çekim ekidir ve sözcük adlaşmıştır.
Yanıt D

[turkce_ygs_lys]

Sıfatlar çeşitli şekillerde pekiştirilebilir.

Pekiştirilmiş sözcükler bazen zarf olabilir. Bunları sıfatlarla karıştırmamak gerekir.

Sıfatlarda Küçültme

“Ce, cik, cek, imsi, ımtırak, sı” gibi ekleri alan sıfatların anlamında küçültme, azlık, benzerlik, tam olmama anlamları oluşur. Bunlara küçültülmüş sıfatlar adı verilir.

Sıfatlarda Derecelendirme

Sıfatların derecelendirilmesi, derecelendirme zarfları ya da edatlarla yapılır. Derecelendirme şekilleri aşağıdaki gibidir.

[turkce_ygs_lys]

Varlıkların “nasıl” olduklarını, renklerini, biçimlerini, durumlarını ifade eden sıfatlardır. Ada “nasıl” sorusunu sorarak bu sıfatları kolaylıkla bulabiliriz.

Belirtme Sıfatları

Varlıkların sayısını (nicel özelliklerini), sorusunu veren ya da onları işaret eden sıfatlardır. Dörde ayrılırlar:

a. İşaret Sıfatları

Bu sıfatlar, kendisinden sonra gelen ismi işaret eder. İşaret zamirleriyle karıştırılmamalıdır. Ayrıca “ki” eki alan sıfatlar da bu gruptadır. Bu sıfatları işaret zamirleri ile karıştırmamak gerekir.

b. Sayı Sıfatları

Kendisinden sonra gelen isimlerin sayısını, sırasını, miktarını belirten sıfatlardır. Kendi içinde çeşitleri vardır.

NOT: Sayı sıfatı olan “bir” ile belgisiz sıfat olan “bir”i karıştırmayalım. Cümlede “bir” rakamı vurgulanmışsa ve yerine başka bir sayı getirilebilirse bu, sayı sıfatıdır. “Bir” sözcüğü sayı değeri taşımazsa, “herhangi bir” anlamında ise ve cümleden çıkarılabilirse bu, belgisiz sıfattır.

NOT: “Yarım, çeyrek, ilk, son” gibi sözcükler de sayı sıfatı grubuna girerler.

c. Belgisiz Sıfatlar

Kendisinden sonra gelen adın net bir sayısını vermez. Belgisiz zamirlerle karıştırmamak gerekir.

d. Soru Sıfatları

Ada gelip ona soru soran sıfatlardır. Soru zamirleri ve soru zarflarıyla karıştırılmamalıdır. Soru sıfatının yerine başka bir sıfat yazılabilir.

NOT: Ünvanlar da farklı bir sıfat grubu olarak (ünvan sıfatı) değerlendirilebilir.
Gazi Mustafa Kemal, Doktor Atilla Bey, Orgeneral Yaşar Büyükanıt, Çolak Salih vb.

Sıfatın Adlaşması

Sayı ve niteleme sıfatları ile yapılan tamlamalarda tamlanan (isim) bazen kullanımdan kalkar ve onun görevini sıfat yüklenir. Bu durumda sıfat olan sözcük, tür değiştirerek isimleşir. Dolayısıyla adlaşmış olur.

[ad1]
Belgisiz sıfat, işaret sıfatı ve soru sıfatlarında tamlanan ortadan kalkarsa, bu sözcükler bir çeşit isim olan zamire dönüşür.

İsim Görevli Sıfat

Bazı sıfatlar tamlama yapmaz ve isim görevini yüklenir. Bunlar sıfat özelliklerini de kaybetmez. Kendilerini niteleyen sözcükler ise zarf olur.

[turkce_ygs_lys]

Adlardan önce gelerek onların özelliklerini belirten kelimelerdir. Mutlaka bir isimden önce geldikleri için daima sıfat tamlaması şeklindedirler. Dolayısı ile sıfatı söylerken sıfat tamlamasını da ifade etmiş oluyoruz

Sıfatın çeldiricileri genellikle zamir ve zarftır. Zamirler ismin yerini tutar, çekim eki alır; genellikle tek sözcük şeklindedir. Sıfatlarsa isimden önce gelir ve tamlama yapar.

Zarflar genellikle fiil, fiilimsi gibi hareket ifade eden sözcükleri nitelerler; sıfatlarsa isimleri nitelerler.


Sıfatlar çoğu kez çekim eki almazlar ancak bu kuralın da istisnaları vardır. Gördüğü adamlar, ondalık kesir, evdeki yabancı 
Sıfatlar zamirleri de niteleyebilir. tembel biri, doğru bir şey

Bazı fiiller aldıkları yapım ekleriyle sıfata dönüşürler. Bunlara sıfat-fiil denir. Niteleme sıfatı kabul edilirler.
Gülen çocuk, izlediğim oyun, gideceği gün,

Sıfatlar, isim-fiillerin ve adlaşmış sıfat-fiillerin önüne de gelebilir.
Üçüncü gelişimiz, her gidişinde, bu gelenler, şuradaki çalışanlar…

[turkce_ygs_lys]