Kas kasılması sırasında;
Azalanlar Artanlar

• 
  Glikoz
  CO2
• 
  O2
  Laktik asit
• 
  ATP
  ADP
• 
  Kreatin fosfat
  Kreatin
• 
  Glikojen
  Isı

• Kasılma sırasında gerekli enerji öncelikle ATP den sağlanır. ATP tüketilir, kreatin fosfat kullanılır.
• Kreatin – P + ADP >Kreatin + ATP
• Kreatin fosfat doğrudan enerji sağlayamaz. Yüksel enerjili fosfat gruplarını ADP ye vererek ATP oluşmasını sağlar.
• Ayrıca ATP, glikozdan ve kaslardaki glikojenden de sağlanır.
• Glikoz molekülleri oksijenli ve oksijensiz solunumda daha küçük parçalara ayrışarak ATP sentezlenmesini sağlar.

ÖRNEK: Kas hücrelerinde,
I. Glikoz
II. Kreatin fosfat
III. Glikojen
molekülleri ATP üretimi için kullanılabilir.
Bu moleküller, aşağıdakilerin hangisinde ATP üretimini en kısa yolla sağlayandan, en uzun yolla sağlayana doğru sıralanmıştır?
A) I – II – III B) I – III – II C) II – I – III D) II – III – I E) III – I – II
1994 ÖYS

ÇÖZÜM: Kreatin fosfatın yapısındaki yüksek enerjili fosfat ADP’ye aktarılarak ATP sentezlenir. Glikoz solunum reaksiyonları nda yıkılarak ATP sentezlenir. Glikojenin solunumda
kullanılabilmesi için öncelikle glikozlarına hidroliz edilmesi gerekmektedir.
Yanıt C

[biyoloji_2_ygs_lys]

• Bir kasa kısa aralıklarla ard arda uyarı verilirse kas gevşeme fısatı bulamadan kasılı durumda kalır. Bu duruma fizyolojik tetanoz denir. Tetanoz durumunda kas esnekliğini kaybeder ve sertleşir.

ÖRNEK: Kasa kısa aralıklarla ard arda uyarı verilirse gevşeme fırsatı bulunmadan kasılı durumda kalır. Bu durum miyogramda 5 numaralı kısım ile gösterilmektedir.
Yanıt E

ÖRNEK: Kasılma öncesi durumuna göre, kasılan bir kasınboy, genişlik ve haciminde meydana gelebilecek fizyolojik değişmeler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak vlerilmiştir?
Boy Genişlik Hacim
A) Kısalır Artar Değişmez
B) Kısalır Kısalır Değişmez
C) Artar Kısalır Artar
D) Artar Artar Artar
E) Artar Kısalır Azalır

ÇÖZÜM: Kasılan bir kasın, boyu kısalır, genişliği artar, hacmi değişmez.
Yanıt A

[biyoloji_2_ygs_lys]

1. Dinlenme Evresi

• Kasın uyarıldığı an ile kasılmaya başladığı an arasında geçen süre.

2. Kasılma Evresi

• Kasın kasılmaya başladığı an ile gevşemeye başladığı an arasında geçen süre.

3. Gevşeme Evresi

• Kasılı haldeki kasın gevşeyerek eski haline dönmesi için geçen süre.
• Bir kas hücresinin kasılması için gereken uyarı şiddetine eşit şiddeti denir.
• Uyarı, eşik şiddetinin altında olduğunda cevap verilmez.
• Eğer uyarı, eşik şiddeti yada üstünde ise kas aynı cevabı verir. Bu duruma ya hep ya hiç prensibi denir.
• Bireyler baygın olmadığı sürece, uyku halinde bile iskelet kasları hafif kasılı durumda olur. Buna kas tonusu denir.

Kasılma Mekanizması

Huxley Kayan İplikler Hipotezi

• Bir kas telçiği (miyofibril) elektron mikroskobunda incelendiğinde aktin ve miyozin ışığı farklı kırdığından dolayı açık ve koyu renkli bantlar görülür.

[ad1]

Bir kas telçiği (miyofibril) elektron mikroskobunda incelendiğinde aktin ve miyozin ışığı farklı kırdığından dolayı açık ve koyu renkli bantlar görülür.

Kas liflerinde açık renkli bölgeler I bandı, koyu görülenler A bandıdır. A bandının ortasında açık renkli bölge H bandı dır. I bandının ortasındaki çizgi z çizgisidir. İki z çizgisi arasında kalan bölge sarkomerdir.
Bu hipoteze göre, aktin iplikler miyozin iplikler üzerinde kayar.

Kasılma sırasında;

• 
  A bandının boyu değişmeez.
• 
  I bandı kısalır.
• 
  H bandı görünmez olur.
• 
  İki Z çizgisi birbirine yaklaşır.
• 
  Sarkomerin boyu kısalır.

Gevşeme sırasında;

• 
  A bandının boyu değişmez.
• 
  I bandı uzar.
• 
  H bandı genişler.
• 
  İki Z çizgisi birbirinden uzaklaşır.
• 
  Sarkomerin boyu uzar.

Kasılmanın Kimyasal İşlevi

Kas kasılması sırasında gerçekleşen olaylar şöyle özetlenebilir,

• 
  MSS’den motor plağa impuls gelir.
• 
  Motor plaktan asetilkolin salgılanır.
• 
  Asetilkolin kas lişeri arasına dağılır.
• 
  Endoplazmik retikulumdan Ca++ iyonları salgılanır.
• 
  Ca++ iyonları aktin ve miyozin iplikleri arasına dağılır.
• 
  Miyozin üzerindeki ATP az enzimi aktişeşir.
• 
  “ATP Æ ADP + P + enerji” reaksiyonu gerçekleşir.
• 
  Aktin iplikler miyozin iplikler üzerinde hareket eder

[ad2]
ÖRNEK: Devamlı ve çok hızlı kasılan kaslarda tüketilen ATP yedeğinin tamamlanmasında, enerji verici olarak ilk anda kullanılan bileşik aşağıdakilerden hangisidir?
A) Glikoz B) Glikojen C) Adenozin difosfat D) Aktin E) Kreatin fosfat
1981 ÖYS

ÇÖZÜM: Çizgili kaslarda ATP den sonra kullanılan enerji verici molekül kreatin fosfattır.
Yanıt E

ÖRNEK: Çizgili kas hücrelerinin birbirini izleyen kasılmaları ve gevşemeleri sırasında harcanan ATP nin yeniden sağlanabilmesi için öncelikle kullanılan maddeler
aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?
A) Aminoasit – Kreatin fosfat
B) Aminoasit – Depo yağ
C) Kreatin fosfat – Depo yağ
D) Depo yağ – Glikoz
E) Kreatin fosfat – Glikoz
1991 ÖYS

ÇÖZÜM:

Çizgili kas hücrelerinin birbirini izleyen kasılmaları ve gevşemeleri sırasında enerji verici moleküllerin kullanım sırası ATP – kreatin fosfat – glikoz – glikojen – yağ dır.
Yanıt E

[biyoloji_2_ygs_lys]

• Kemik oluşmumunda A, C ve D vitaminleri önemli rol oynar.
• Kemiğin sertleşmesi için kalsiyum, fosfor, potasyum minarelleri gereklidir. Hormonlar etkilidir.
• Parathormon ve kalsitonin hormonu kalsiyum miktarını ayarlar.
• Ayrıca büyüme hormonu ve tiroksin hormonu kemiğin büyüyüp olgunlaşmasında etkilidir.

ÖRNEK: I. Art kafa kemiği ile yan kafa kemiği arasındaki eklem
II. Bel omurları arasındaki eklemler
III. Kürek kemiği ile pazu kemiği arasındaki eklem
Yukarıda verilen eklemler içerdikleri eklem sıvısı miktarına göre çoktan aza doğru nasıl sıralanır?
A) I – II – III B) I – III – II C) II – I – III D) III – I – II E) III – II – I

ÇÖZÜM: Eklem sıvısı en çok hareketli eklemlerde bulunur. Yarı hareketli eklemlerde kıkırdak veya sıkı bağ doku bulunur.
Hareketsiz olanlarda ise eklem sıvısı bulunmaz.
Yanıt E

ÖRNEK: İnsan vücuduna ait bazı eklemler, hareket yeteneklerine göre azdan çoğa doğru nasıl sıralanabilir?
A) Diz eklemi – Omurlararası eklem – Kafatası eklemleri
B) Omurlararası eklem – Kafatası eklemleri – Diz eklemi
C) Kafatası eklemleri – Omurlararası eklem – Diz eklemi
D) Kafatası eklemleri – Diz eklemi – Omurlararası eklem
E) Omurlararası eklem – Diz eklemi – Kafatası eklemleri
1985 ÖYS

ÇÖZÜM: Kafatasında oynamaz eklem bulunur. Omurlar arasında yarı oynar eklem vardır. Dizde oynar eklem bulunur.
Yanıt C

ÖRNEK: Aşağıda adları verilen kemiklerin arasındaki eklemlerden hangisinde eklem sıvısı yoktur?
A) Alın kemiği – fiakak kemiği
B) Pazu kemiği – Dirsek kemiği
C) Kalça kemiği – Uyluk kemiği
D) Kürek kemiği – Pazu kemiği
E) Uyluk kemiği – Kaval kemiği
1986 ÖYS

ÇÖZÜM: Oynamaz eklemlerde eklem sıvısı yoktur. Alın kemiği ve şakak kemiği kafatası kemiklerindendir. Bunlarda eklem sıvısı bulunmaz.
Yanıt A

[biyoloji_2_ygs_lys]

Üç tiptir. Düz kas, çizgili kas ve kalp kası. Kasların sitoplazmasına sarkoplazma, hücre zarlarına sarkolemma,kasılmayı sağlayan ipliklere miyofibril denir.

1. Düz kas

• 
  Otonom sinirlere bağlıdır ve istem dışı çalışır.
• 
  Kas demetinin bir hücresine ulaşan uyartı diğer hücrelere yayılır.
• 
  Bantlaşma yoktur.
• 
  Hücreleri tek çekirdekli, ince, uzun, mekik şeklindedir.
• 
  Düzenli ve yavaş kasılır,
• 
  İç organlarda bulunur. Sindirim borusu, solunum,boşaltım sistemine ait kanallar, kıl diplerindeki kaslar,iris, göz merceğinin hareketini sağlayan kaslar düz kastır.

2. Çizgili kas

• 
  Somatik sinirlere bağlıdır. İsteğimizle çalışır.
• 
  Her hücreye ayrı ayrı uyartı gelir.
• 
  Işık mikroskobunda bantlaşma olduğu görülür. Miyofibriller açık ve koyu renkli görülür.
• 
  Hücreleri çok çekirdekli, uzun ve silindir şeklindedir.
• 
  Hücreler hızlı kasılır, çabuk yorulur.
• 
  Kol, bacak, ağız, yüz, sırt ve karında bulunur

• Çalışma şekillerine göre, antagonist ve sinerjist olarak iki grupta incelenir. Antagonist olanlar, birbirine zıt çalışır, biri kasılırken, diğeri gevşer.

Örnek
Kol, bacak kasları.
Sinergist olanlar, aynı anda kasılan ve gevşeyen kaslardır.
Örnek
Karın ve sırt kasları

NOT: Çizgili kasların kemiklere bağlandığı yere tendon (kas kirişi) denir. İki kemiğin birbirine bağlandığı yere ligament denir.

3. Kalp kası

• 
  Otonom sinirlere bağlıdır.
• 
  Yapısı çizgili kas, çalışması düz kas özelliğindedir.
• 
  Bantlaşma görülür.
• 
  Ritmik çalışır. Kendi kasılma dalgasını kendisi yaratır.
•   Kasılma hızı sinirlere, hormonlara, sıcaklığa, CO2’e bağlıdır.
• 
  Çekirdek hücrenin ortasındadır, hücre gövdesi dallanmalar gösterir.

[biyoloji_2_ygs_lys]

Omurgasızlarda Kas Sistemi

• Süngerlerde porların yapısında düz kasa benzeyen hücreler
• vardır. Solucanlarda hareket düz kaslarla yapılır.
• Salyangoz gibi yumuşakçalarda da düz kas bulunur. Kabukları
• na ise hem düz kas hem de çizgili kas bağlanır.
• Hareketleri yavaştır. Böceklerde çizgili kas bulunur, hareketleri hızlıdır.

Omurgalılarda Kas Sistemi

• Düz kas, çizgili kas ve kalp kası olmak üzere üç çeşit kas bulunur.

[biyoloji_2_ygs_lys]

• İnsan iskeleti baş, gövde ve üyeler iskeleti olmak üzere üç kısımdan oluşur.

1. Baş İskeleti

• Baş iskeleti beyin, beyincik gibi önemli organları korur.
• Alt çene kemiği hariç diğer kemikler birbirine oynamaz eklemlerle bağlanmıştır.

2. Gövde İskeleti

• Göğüs kemiği, kaburgalar, omurga, omuz ve kalça kemiklerinden oluşur.

• Omurga, üst üste dizilmiş 33 adet omur denilen düzesiz şekilli kemikten oluşur. Omur deliklerinin üst üste dizilmesiyle oluşan kanalın içinde omurilik bulunur.

• Göğüs kemiği tekir kaburgalarla birlikte omurganın sırt omurlarına bağlanarak göğüs kafesini oluşturur.
• Göğüs kafesi içinde kalp ve akciğerler bulunur.
• Kaburga kemiklerin 12 çifttir. İlk 7 çifti göğüs kemiğine bağlanır. 8., 9. ve 10. kaburga kemikleri birleşir ve 7. kaburgaya bağlanır.
• 11. ve 12. kaburgaların ön uçları serbesttir. Bunlara yüzücü kaburgalar denir.
• Omuz kemeri; köprücük ve kürek kemiklerinden oluşur.
• Kalça kemeri, kalça kemiği, oturga kemiği ve çatı kemiklerinden oluşmuştur.

3. Üyeler İskeleti

• Kol ve bacak kemiklerinde oluşur.

• Üst üyeler omur kemeri ile gövdenin üst kısmına bağlıdır.
• Alt üyeler ise uyluk kemiği ile kalça kemerine bağlanmıştır. Uyluk kemiği vücudun en uzun kemiğidir.

Eklemler

İki yada daha çok kemiğin birbirine bağlandığı bölgeye denir.
Üç çeşit eklem vardır.

1. Oynamaz Eklemler

• Kemikler birbirine çok sıkı bağlıdır ve hareket etmezler.

örnek
Kafatası, yüz kemikleri (alt çene kemiği hariç) sağrı ve kuyruk omurları.

2. Yarı Oynar Eklemler

Eklem yapan iki kemik arasında kıkırdak veya sıkı bağ doku bulunur. Hareketleri sınırlıdır.
Örnek
Boyun, göğüs, bel omurları.

3. Oynar Eklemler

Vücudun hareketini sağlayan eklemlerdir. Eklem yapan iki kemik arasında boşluk bulunur (Sinoviyal boşluk). Bu boşluk eklem sıvısıyla doludur. Kemiklerin aşınmasını engeller. Oynar eklemler eklem kapsülüyle çevrilmiştir.

Örnek
Kürek kemiği ile kol kemiği arası, kalça kemiği ile uyluk kemiği arası, alt çene ile kafatası arasındaki eklem.

[biyoloji_2_ygs_lys]

• İnsanların dik durması ve aktif hareket etmesi destek ve hareket sistemi ile sağlanır. Hareketler kas, kemik ve eklemin birlikte çalışmasıyla gerçekleşir.
• İskelet iç organları korur.

Kemiğin Yapısı

Kemik dokusu, kemik hücreleri ve ara maddeden oluşur. Kemiğin yapısında % 25 su, % 45 tuz ve % 30 organik madde bulunur. İki çeşit kemik doku vardır.

a. Sıkı Kemik Doku

• Kemiklerde dış yüzeyde bulunur. Bu dokuda kan damarları ve sinirlerin içine girip çıktığı havers ve wolkman kanalları bulunur. Havers kanalları uzun kemiklerin eksenine paralel uzanır. Osteositler, ihtiyaç duydukları besinleri uzantılarıyla havers kanallarından alırlar. Volkman kanalları havers kanallarını birbirine bağlar.

b. Süngerimsi Kemik doku

• Uzun kemiklerin uçlarında, kısa ve yassı kemiklerin iç kısmında bulunur. Gözeneklidir, yapısında kırmızı kemik iliği bulunur. Havers kanal sistemi yoktur.
• Her iki kemik dokusunun üzerinde de periost (kemik zarı) bulunur. Periosta kemiğin enine büyümesini ve yenilenmesini sağlar.

1. Uzun Kemik

Kol ve bacaklarda bulunur.

• Dış kısımda periost bulunur. Baş kısmında sıkı kemik dokusu,süngerimsi kemik doku bulunur. Gövde kısmı tamamen sıkı kemik dokudur.
• Kemiğin ortasında sarı kemik iliği bulunur. Sarı ilik yağ depolar.
• Süngerimsi kemik dokuda bulunan kırmızı kemik iliği ise kan hücreleri üretir.
• Kemiklerin baş kısmındaki kıkırdak doku, hareket sırasında kemiklerin aşınmasını önler. Kemiğin boyuna büyümesini sağlar.

2. Yassı Kemik

• Dıştan içe periost, sıkı ve süngerimsi kemik doku ile kırmızı kemik iliği bulunur. Sarı ilik ve kemik kanalı bulunmaz.

Örnek
Göğüs kemiği, kaburgalar, kalça, diz kapağı ve kafatası kemikleri verilebilir.

3. Kısa Kemik

• Boyları ile enleri hemen hemen birbirine eşittir. Yapısında kemik doku ve süngerimsi kemik doku bulunur. Sarı ilik kanalı bulunmaz.

Örnek
El, ayak bilek kemikleri verilebilir.

4. Düzensiz fiekilleri Kemikler

Sıkı kemik doku ve süngerimsi kemik doku bulunur. Sarı kemik iliği bulunmaz.
Örnek
Omurlar ve yüz kemikleri.

[biyoloji_2_ygs_lys]

• Hayvanlarda destek ve hareket için kemik ve kas bütünlüğünün olması gerekir. Hayvan iskeleti birçok kemik veya kıkırdak yapının bir araya gelmesinden oluşur. Bazı omurgasızlarda sadece kaslardan oluşur.
• Hayvanlar aleminde iskelet dış iskelet ve iç iskelet olarak iki grupta incelenir.

1. Dış İskelet

Hayvanlar tarafından salgılanan organik ve inorganik maddelerden oluşur.

• 
  Vücudu dış etkilerden korur.
• 
  Su kaybını önler.
• 
  Büyümeyi sınırlandırır.
• 
  Kaslar dış iskeletin, iç yüzeyine bağlanmıştır.
• Bütün kabuklu hayvanların (midye, yengeç, böcek vb.) iskeleti böyledir.
• Salgangoz ve midyede CaCO3’ten yapılıdır.
• Eklem bacaklılarda ise kitinden oluşmuştur.
• Büyüme dönemlerinde iskelet atılarak, yerine daha büyüğü yapılır. Buna kabuk değiştirme denir.

2. İç İskelet

• 
  Vücudun iç kısmında bulunur.
• 
  İç organlara bağlanma yüzeyi oluşturur.
• 
  Büyümeyi sınırlandırmaz.
• 
  Kaslar kemiklere dıştan bağlanır.
• 
  Temel minarelleri depolar.
• 
  Kan hücrelerini üretir.
• Gerçek iç iskelet omurgalılarda görülür.
• Süngerler, deniz yıldızlar gibi omurgasızlarda iç iskelet denilebilecek yapılar vardır.
• En basit iç iskelet tipi Amfiyoksüs denilen ilkel kordalıda görülür. Bu canlıda iskelet vücudan sırt tarafında uzanan notokord (iplik) şeklindedir.
• Köpek balığı ve vatoz balığında iç iskelet kemikleşmez,
• hayat boyu kıkırdaktır.

ÖRNEK: Hayvanların bazı yapısal özellikleri şunlardır:
I. Kasların iskelete dıştan bağlı olması
II. Vücudun kitin ile örtülü olması
III. Vücudun dıştan görünür şekilde segmentli olması
Bu özelliklerden eklembacaklılara ait olanlar aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
A) YalnızI B)I veII C)I ve III D) II ve III E) I, II ve III
1988 ÖYS

ÇÖZÜM: Eklem bacaklıların vücutları kitinle ile örtülü olup segmentli bir yapı gösterirler. Kaslar dış iskeletin iç yüzeyine bağlıdır.
Yanıt D

ÖRNEK: I. Büyümeyi sınırlandırır.
II. Fazla su kaybını engeller.
III. Tüm hayvanlarda bulunur.
Yukarıda verilen özelliklerden hangileri dış iskeletle ilgilidir?

A) YalnızI B)YalnızII C)I veII D) I ve III E) II ve III

ÇÖZÜM: Dış iskelet omurgalılarda görülmez. Bütün omurgalılarda gerçek bir iç iskelet bulunur. Yumuşakça ve eklem bacaklılarda bulunan dış iskelet su kaybını önler ve büyümeyi
sınırlar.
Yanıt C

[biyoloji_2_ygs_lys]

Bitkilerde Destek Yapılar

•  Otsu bitkilerde ve odunsu bitkilerin genç gövdelerinde selüloz çeper ve turgor basıncı diklik ve destelik sağlar.
• Çok yıllık odunsu bitkilerde ise desteklik görevini kollenkima (pek doku) ve sklerankima gerçekleştirir.

Bitkilerde Hareket

• Hayvanlarda olduğu gibi yer değiştirme hareketi görülmez,durum değiştirme hareketi (irkilme) görülür.
• Yüksek yapılı bitkilerde hareket organ veya organ kısımlarında gözlenir.
• Bu hareketler uyaranın yönüne bağlı olanlar (tropizma) ve ırganım (nasti) hareketleri olarak iki kısmında incelenir.

Tropizma (yönelim)

Bitkilerde uyaranın yönüne bağlı olarak gerçekleşirilen hareketlere tropizma hareketleri denir. Tropizma hareketlerinde, uyaran ışık ise fototropizma, yer çekimi ise geotropizma, kimyasal madde ise kemotropizma, su ise hidrotropizma örnek olarak verilir.
Yönelme, uyarana doğru yaklaşma biçiminde ise pozitif (+) tropizma, uyarandan uzaklaşma biçiminde ise negatif (–) tropizma denir.

a. Fototropizma

• Bitkilerin ışığa karşı göstermiş olduğu yönelim hareketleridir.
• Oksin hormonunun eşit dağılmaması sonucu görülür.
• Bitkilerde çok ışık alan tarafta oksin miktarı az, az ışık alan tarafta oluşan miktarı çoktur.
• Oksin miktarının çok olduğu taraf, oksin miktarının az olduğu tarafa göre daha fazla büyüme gösterir.
• Böylece asimetrik büyüme sonucu bitki gövdesi ve yaprakları ışığa doğru yaklaşır (pozitif fototropizma), ancak kökler ışıktan kaçar (negatif fototropizma).

b. Geotropizma

• Bitkilerin yerçekimine karşı gösterdiği tropizma hareketidir.
• Kökte (+) geotropizma, gövdede (–) geotropizma görülür.

A) Karanlıkta ya da homojen ışığın bulunduğu ortamda bitkiler yukarı doğru düz büyür.
(B) Saksı yan yatırılıp, fototropizmanın olmaması için karanlık ortama alındığında, yarım saat sonra gövde kısmı (C) konumundaki gibi yukarı yönelir. Deney uzun süre izlenirse,
kökün yerçekimine doğru yöneldiği görülür.

a. Hidrojen İyonları Hipotezi;

Gövde ucunda görülen negatif tropizma hormonal uyarım neticesinde hidrojen iyonu salgılamasıyla gerçeleştirilir.
H+ iyonları hücre duvarını zayışatarak yönelime sebep olur ve yönelimin ters tarafında olan hücrelerden salgılanır.

b. Amiloplast hipotezi;

Kök uçlarında bulunan amiloplastlar kalsiyum ve oksin salgılayarak köklerin toprağa doğru yönelmesini sağlarlar.

c. Hidrotropizma

Genellikle bitki köklerinde görülen suya doğru yönelim hareketidir.

d. Kemotropizma

Bitki köklerinin kimyasal maddeye karşı göstermiş olduğu tropizma hareketidir.

Bitki kökleri gübreye doğru yaklaşma hareketi gösterirken (pozitif kemotropizma), kireçten uzaklaşma şeklinde hareket (negatif kemotropizma) gösterirler.

e. Haptotropizma

Bitkilerin bir desteğe doğru sarılma biçiminde görülen hareketleridir. Zayıf gövde böylece desteğe tutunarak kuvvet kazanır. Olayın temeli asimetrik büyümeye dayanır.
Örnek
Asma, fasulye gibi bitkilerin sülükleri dokunmaya duyarlıdır.

f. Travmatropizma

Yaralanmaya karşı verilen tepkilerdir. Kökteki yaralanmalarda yararlanan kısımdan bir çeşit hormon salgılanır.
Buna travma hormonu denir. Yara yönünün tersi yönde
yönelim görülür. Yara bölgesi yıkanırsa büyüme durur.

Irganım Hareketleri (Nasti)

• Uyarının yönüne bağlı olmayan hareketlerdir. Uyarı nereden gelirse gelsin bitkinin tepkisi hep aynı olur.
• Uyaran ışık ise fotonasti, sarsıntı ise sismonasti, sıcaklık ise termonasti, kimyasal madde ise kemonasti adını alır.

a. Fotonasti

• Işık etkisiyle meydana gelen durum değiştirme hareketidir.
• Akşam sefası bitkisinin aydınlıkta kapanıp, akşam açılması, fasulye yapraklarının gündüz kalkık, gece eğik durması, mısırın yapraklarının gündüz açık, karanlıkta kapalı durması örnek olarak verilebilir.

Bu hareketler asimetrik büyümenin sonucu olabildiği gibi yaprak saplarının dibinde bulunan hücrelerin turgor değişiminin sonucu da olabilir.

b. Sismonasti

Sarsıntı etkisiyle meydana gelen nasti hareketleridir.
Küstüm otu bitkisine dokunulunca, yapraklar aşağı düşer.
Bazı bitkiler dokunulunca tohumu uzağa fırlatır.

c. Termonasti

Sıcaklık etkisiyle görülen nasti hareketidir. Lale bitkisinin çiçekleri 5 – 10° C kapalı, 15 – 20° C açıktır. Çiğdem çiçeği soğukta kapanır, sıcakta açılır.

d. Tigmonasti

Böcek kapan bitkilerde dokunma sonucu görülen nasti hareketidir.

[biyoloji_2_ygs_lys]