Düşüncenin Akışını Bozan Cümle

Paragrafta yapı konusunda sıkça karşılaştığımız soru kalıplarından biri de “paragrafın akışını bozan cümle”lerdir.
Paragrafı oluşturan cümlelerin hepsinin bir bütün olup bir konuyu anlatmak üzere yazılmış olması gerektiğini daha önce
belirtmiştik. Fakat bazı paragraşarda konunun dışına çıkıp anlatılanlarla ilgisiz bir yargı içeren, ana düşünceyi desteklemeyen
cümleler kullanılır. Bu cümleler anlatıma zarar verir. Çıkarılması gereken cümle iyi seçilmeli, çıkarıldığında
paragrafın anlatımında aksaklık olup olmadığına dikkat edilmelidir. Paragraftan çıkarılacak cümle önündeki ve arkasındaki
cümleyle alakalı olmayan cümle olmalıdır.

Paragrafta Anlatım Teknikleri

Her yazar, yazacağı yazıda farklı bir yöntem kullanabilir. Aynı konuyu birbirinden farklı yollardan okuyucuya aktarabilir.
Yazısını nasıl bir teknikle oluşturursa oluştursun ortaya çıkan paragrafın tüm cümleleri aynı düşünceyi anlatmak
için yazılmış olmalıdır. Paragraşar farklı işlevlere sahip olabilirler.
Paragrafın oluşturulmasında farklı teknikler kullanılabilir.

1) Açıklama

Yazar Belli bir konu hakkında okuru bilgilendirmek için yazılan paragraşardır. Yazar,
açıklama paragrafında nesnel (objektif) bir tutum takınmalıdır. Kişisel düşüncelerine
değil ispatlanması mümkün olan, toplumca kabul edilmiş yargılara yer verir.

Anadolu, Asya K›tas›’n›n Güneybat›
ucunda yer alan bir yar›madad›r.

Bu cümle bir tanım cümlesidir.

Anadolu, Asya Kıtası’nın Güneybatı ucunda yer alan bir yarımadadır. Anadolu
yerine Ön Asya, Küçük Asya gibi ifadeler de kullanılmaktadır.
ilk çağlardan itibaren farklı uygarlıkların bu yarımadada yaşadığı bilinmektedir.
Hititler, Lidyalılar, Frigler bu uygarlıklardan bazılarıdır.
Bu paragraf ise bir tanım cümlesinden yola çıkılarak oluşturulmuş bir açıklama
paragrafıdır. Açıklama türü yazılarda sanatlı söyleyişlere yer verilmez.
Amaç sadece bilgi vermek olduğu için en anlaşılır üslup tercih edilir.
Ansiklopedik ifadeler kullanılır.

Belirli Gün ve Haftalar
(Ayrıntılı Dosya Paylaşımı)

Belirli gün ve haftalarda hazırlanması gereken okul panoları veya yapılacak törenlerde kullanılacak yazı, şiir ve özlü sözler gibi ayrıntılı içeriği aşağıdaki bağlantılardan bilgisayarınıza indirebilirsiniz. Ayrıca belirli gün ve haftaların önemini anlatan yazılara “buradaki” sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

(İndirmek istediğiniz belirli gün veya hafta adının üzerine dokunun.)

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

6. Uluslararası Türk Dili Kurultayı

Geçenlerde bizim fakültenin duyurularının asıldığı panoda “6. Uluslararası Türk Dili Kurultayı” başlıklı duyuru doğal olarak dikkatimi çekti. Biraz inceledim ve “Keşke katılabilseydik.” diye iç geçirdim. Ders başlamak üzere olduğundan ayrıntıları okuyamadım ve hemen duyurunun altında verilen ağ adresini aldım, eve geldiğimde de açıp ayrıntıları okudum.

Başvuru formundaki “ünvan” bölümünde “doktor“dan daha düşük bir ünvan yok. (: Yani sanırım katılabilmek için en azından doktora yapmış olmak gerekiyor. Zaten o dönemde Ankara’ya gitmek de zor olur. Rektörlük ilgili öğrencilere ulaşım – konaklama için bir düzenleme yapsaydı ve kurultaya katılabilseydik çok güzel olurdu; ama sanırım bunu diğer kurultaya kadar erteleyeceğiz.

Türk Dil Kurumu‘nun ağelinde kurultayla ilgili sayfada şu açıklama yapılmış:

İstiklal Marşının Kabulü
(İstiklal Marşı)

Kahraman Ordumuza…

Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak;
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.
O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak;
O benimdir, o benim milletimindir ancak.

İstiklal Marşı’nın yazıldığı dönemde Türk ordusu düşmanla savaş hâlindedir. Bu yüzden ordu ve millete cesaret vermek isteyen şair, şiirine ‘Korkma” kelimesiyle başlar. Bu, bir sesleniştir. Şair, Türk milletine sesleniyor.

İki türlü korku vardır: Adi korku ve asil korku. İlk korkuda ödleklik anlamı vardır. Ancak, korkmak her zaman ödü patlamak anlamında değildir. Çoğu zaman da asil bir duygudur, insanî bir endişedir. İnsanların kaybetmeyi göze alamayacakları değerleri vardır. Mesela, milletin başına bir şey gelir diye korkmak, istiklalin kaybedileceğinden endişe etmek, asil bir korkunun ifadesidir.

Şairin ‘Korkma” diye seslenmesi, asil bir endişenin, kaygının ifadesidir. Milletimiz istiklalini kaybetme korkusu içindedir. Şair, milletin endişe etmemesi gerektiğini; çünkü istiklalin kaybedilmeyeceğini söylüyor.

Birinci dizedeki şafak, güneş battıktan sonraki alaca karanlık zamanı anlatır. Şafağın bir anlamı da güneş doğmadan önceki alaca karanlıktır. İstiklal Marşı, sembolik olarak, iki şafak arasını anlatır. Akşamın şafağı Millî Mücadele’nin başlangıcı, sabahın şafağı ise bitişidir. Akşamın şafağından korkulur; çünkü arkasında karanlık bir gece vardır. Ancak, her gecenin bir sabahı olduğuna göre, içinde bulunulan karanlığın uzun süreceğini sanarak korkuya kapılmamalıdır. Biraz sonra şafak sökecek ve karanlık son bulacaktır. Bu benzetme şairin, Türk milletinin, bağımsızlığına çok kısa sürede kavuşacağı hakkındaki kesin inancını ortaya koyar.

Anlatım Biçimleri
(Testler – Sorular)

(Yanıtlar, soruların bitimindedir…)

1. Karanlık kavuştuğu için aşağıdan akan derenin uğultusu daha çok geliyordu. Kalkıp yürümeye başladık. Güneş batmış, bulunduğumuz yer, yerini birden bire artan serin rüzgârlara bırakmıştı. Kazdağının bu yamacında saatlerce sürecek akşam başlamıştı. 

Yukarıdaki parçanın anlatımı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?       

A) Betimlemeye başvurulmuştur.

B) Öyküleyici anlatım kullanılmıştır. 

C) Görsel öğelere yer verilmiştir.

D) İşitme duyusundan yararlanılmıştır.

E) Dokunma duyusundan yaralanılmıştır.