FİİLİMSİLER (Eylemsiler)

Fiilimsiler kökü eylem olmakla birlikte aldığı yapım ekleriyle (fiilden isim yapan yapım ekleri) isme, sıfata veya
zarfa dönüşen sözcüklerdir. Fiilimsiler eylem ve hareket anlamlarını yitirmişlerdir..
Çalışmaktan hepimiz çok yorulmuştuk. Koşarak kısa sürede kasabaya vardık.
Cümlelerde yüklem haricinde bulunduklarında yan cümlecik yaparlar ve o cümleyi birleşik cümle haline
getiriler.

Eve gelirken gazete almayı sakın unutma.
Adamı kurtarıp hemen hastaneye kaldırdılar.

Fiilimsiler yüklemde bulunduklarında cümle isim cümlesi olur.

2008′de ilk hedefimiz birinci olmaktı.
Gerçek problem, herkesin kendini düşünmesiydi.

Eylemler gibi çatı eklerini alabilirler.

Tam da bu aşamada bir çözüm üretilmesi gerekiyor.
Bu meselenin alelacele geçiştirilmesi yanlış.

Üç tür fiilimsi vardır: isim-fiil (ad-eylem), sıfat-fiil (ortaç), zarf-fiil (bağ-eylem, ulaç)

1. isim – fiil (Ad – Eylem)

Eylemler “MAK-MEK, Ifi-ifi ve MA-ME” eklerini aldıklarında isme dönüşürler. Bunlara mastar da denir. ismin
tüm şekilsel özelliklerini gösterirler. Aynı zamanda hareket ve eylem anlamlarını da kaybetmezler.
Yaklaşmak, görünüşü, çalışması isim-fiiller cümlede herhangi bir öğede bulunabilir.

Okumayı ben de çok seviyorum. (nesnede)
Konuşmalardan bir şey anlamadım. (dolaylı tümleçte)
Hayattaki tek nasibim sevmekti. (yüklemde)
Koşu yapmak herkes için gereklidir. (öznede)

Cümlelerde yan cümlecik yapıp onları birleşik cümle haline getirirler.

Müdürün odasına girmek kesinlikle yasaktır.

Yan cümlecik Temel cümlecik

“MA” mastarıyla “ma” olumsuzluk ekini karıştırmamak gerekir. Eğer aynı sözcükte her ikisi de bulunursa
önce olumsuzluk eki, sonra mastar gelir.

Sözlerimi anlamanı istiyorum. (mastar)
Beni hiç anlamadılar. (olumsuz)

…Sözcük Türleri…
(Görüntülemek istediğiniz başlığa dokunun.)

Sözcükler tür bakımından üç ana gruba ve sekiz ayrı türe ayrılır.

A. AD SOYLU SÖZCÜKLER
1. İsim (Ad)
- İsim Çekim Ekleri
2. Sıfat (Önad)
3. Zarf (Belirteç)
4. Zamir (Adıl)

B. EDAT SOYLU SÖZCÜKLER
1. Edat (İlgeç)
2. Bağlaçlar
3. Ünlem

C. FİİLLER
1. Fiiller
- Ekfiil (Ekeylem)
- Birleşik Fiiller
- Fiilimsiler
- Birleşik Zamanlı Fiiller
- Fiilerde Anlam (Zaman) Kayması

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Fiiller

Fiiller, kalıcı kavram ya da varlıkları karşılamaz. Bunlar hareketleri, oluşları, durumları karşılar. Mastar halinde bir hareketin adı olurlar: “yürümek, olmak, düşünmek vs.”

Bir oluşu, bir durumu veya bir kılışı kip ve kişiye bağlayarak anlatan sözcüklere denir.
Pratik olarak ismi fiilden ayırmak için –me, -ma olumsuzluk ekini ya da –mak ,-mek mastar ekini kullanırız.Eğer bir kelimenin sonuna –ma ,-me olumsuzluk ekini ya da –mak ,-mek mastar ekini getirebiliyorsak o kelime fiil demektir.Getiremiyorsak o kelime isim soylu bir kelimedir.

Örnek: Geldi——— gelmedi ,gelmek
Örnek: Oturmuş—— oturmamış, oturmak
Örnek: Söylüyorum———- söylemiyorum, söylemek
Görüldüğü gibi yukarıdaki kelimelere –ma,-me ve –mak,-mek getirebilmekteyiz. Öyleyse bu kelimeler fiildir.

Örnek: Kitap——— kitapma , kitapmak
Yukarıdaki ‘kitap’ sözcüğüne ise bu ekleri getiremiyoruz.Öyleyse bu kelime isimdir.

Fiiller, anlattıkları hareketin niteliğine göre değişik özellikler gösterir.Bunları üç grupta inceleyebiliriz:a)Kılış fiilleri b)Durum fiilleri c)Oluş fiilleri.
Bunları birbirinden ayırt etmek için pratik olarak şu bilgiyi kullanabiliriz.: Eğer bir fiil geçişli ise (yani ‘neyi’, ‘kimi’ sorularını sorabiliyorsak) kılış fiilidir.
Örnek: Kırmak ,atmak , dikmek, içmek, ezmek,delmek,yolmak,dizmek…

Görüldüğü gibi yukarıdaki fiillere ‘neyi kırmak?, neyi atmak…’sorularını yöneltebiliyoruz. Öyleyse bu fiiller geçişlidir ve geçişli olduğu için de kılış fiilidir. Fiil, öznenin kendi iradesi dışında geçirdiği değişimi anlatıyorsa ve bir hareket bildirmiyorsa o fiil oluş fiilidir.
Örnek: Sararmak ,Yaşlanmak,Uzamak, Paslanmak,büyümek,solmak,acıkmak…

Görüldüğü gibi yukarıdaki fiiller geçişli olmadığı için kılış fiili olamaz.Bir hareket olmadığı için ve eylem öznenin kendi isteği dışında gerçekleştiği için bu fiiller oluş fiilidir. Fiil, öznenin kendi iradesinde yani kendi isteği ile gerçekleşiyorsa ve fiil bir hareket ifade ediyorsa o fiil durum fiilidir.
Örnek: Yürümek, oturmak, gitmek, çıkmak,ağlamak…

Görüldüğü gibi yukarıdaki fiiller , bir hareket bildirmektedir ve bu hareket kişinin kendi isteğiyle gerçekleşmektedir bu yüzden yukarıdaki fiiller durum fiilleridir.
Not: Durum fiilleri de oluş fiilleri de geçişsiz fiillerdir.

Görüldüğü gibi yukarıdaki fiiller , bir hareket bildirmektedir ve bu hareket kişinin kendi isteğiyle gerçekleşmektedir bu yüzden yukarıdaki fiiller durum fiilleridir.
Not: Durum fiilleri de oluş fiilleri de geçişsiz fiillerdir.

|» Sözcük Türleri Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Fiilimsiler
(Eylemsiler)

Fiillerden türemiş olmakla birlikte bir fiil gibi çekimlenemeyen olumlu, olumsuz şekilleri yapılabilen ve cümlede isim, sıfat, zarf gibi görevlerde kullanılan sözcüklerdir. Aslında fiil oldukları halde cümle içinde çekimli halde bulunmayan, fiile benzeyen, ama fiillerin görevini yapmayan kelimelere fiilimsi denir. Bir cümlede ne kadar fiilimsi varsa o kadar cümlecik vardır. Çünkü her fiilimsi bir yan cümlecik oluşturur. Çekimli fiilin bulunduğu gruptaki kelimeler temel cümleciği meydana getirirler. Üç grupta incelenir.

a. İsim – Fiil

Fiillere “-mak, -mek” , “-ma, -me”, “-ış, -iş, -uş, -üş” eklerinin getirilmesiyle yapılır. Fiil kök ve gövdelerine eklenen “-me, -mek, -iş” ekleri sonucu meydana gelirler. Fiillerin isim gibi kullanılabilen şekilleridir. İsim – fiiller; hem bir eylemin adı oldukları için isim, hem de özne, nesne, tümleç aldıkları için fiil olan kelimelerdir.

“O şimdi romanını bitirmekle meşguldür.”

“Size gelmeyi ben de çok istemiştim.”

“Onun yemek hazırlayışını gördün mü hiç?” cümlelerinde altı çizili sözler isim-fiildir. Bu ekleri benzer eklerle karıştırmamak gerekir.