•  Hz. Osman’ın ölümünden sonra Hz. Ali, Medine’de halife seçildi. Ancak, başta Muaviye olmak üzere Emevi ailesi, Hz. Muhammed’in eşi Ayşe, Talha ve Zübeyr gibi bazı Müslüman önderler Hz. Ali’nin halifeliğini kabul etmediler.
• Hz. Ali’ye karşı olan Hz. Ayşe, Talha ve Zübeyr, Basra’ya giderek kuvvet topladılar. Hz. Ali de topladığı kuvvetlerle Basra üzerine yürüdü. Hz. Ali ile muhalifleri arasında başlayan savaşa, Hz. Ayşe’nin deve üzerinde katılmasından dolayı bu olaya Cemel Vak’ası (Deve Olayı) adı verildi. Bu savaşta Talha ve Zübeyr öldü. Hz. Ayşe Medine’ye gönderildi (656). Bu olaydan sonra Hz. Ali, devletin merkezini Irak’ın Kufe kenti yaptı.
• Şam valisi Muaviye ile Mısır Valisi Amr ibn’ül Âs, Hz. Ali’nin halifeliğini kabul etmemişlerdi.
• 657 yılında Sıffin denilen yerde iki tarafın orduları karşı karşıya geldiler (Sıffin Savaşı). Savaşın Hz. Ali’nin lehine döndüğünü gören ve yenileceklerini anlayan Muaviye ve taraftarları, halifelik sorununun Kur’an’a göre çözümlenmesini isteyerek hileye baş vurdular. Kur’an sayfalarını mızraklarının ucuna taktılar. Ali’nin taraftarları, ona, sorunun Kur’an’ın oz hakemliğinde çözülmesi gerektiğini söylediler ve savaşmayı bıraktılar.
• Hakem Olayı, Müslümanların üç gruba ayrılmasına yol açtı: Ali taraftarları, Muaviye taraftarları ve her ikisine karşı olan Hariciler. İslam dünyasındaki bu karışık duruma Hz. Ali, Muaviye ve Amr ibn’ül As’ın neden olduğunu öne süren Hariciler her üçünün de öldürülmesine karar verdiler.
• Bu olay sonucunda Müslümanlar bölünmüş oldular.

– Ali taraftarları
– Emevi taraftarları
– Hariciler

•  Muaviye ve Amr ibn’ül As’a düzenlenen suikast başarısız oldu. Hz. Ali, Kufe’de bir Harici tarafından şehit edildi. Hz. Ali’nin ölümü ile İslam tarihinde Dört Halife Dönemi sona erdi.

[tarih_ygs_lys]

• Hz. Ömer’in 644 yılında öldürülmesi üzerine halifeliğe Hz. Osman seçildi. Bu sırada Arap ordularının fetihleri devam ediyordu.
• Kuzeyde Kafkasya’ya giren Arap orduları, burada Hazar Türkleriyle karşı karşıya geldiler. Bu dönemde Kuzey Afrika’daki fetihlere de devam edildi ve Tunus ele geçirildi.
• Muaviye, ilk İslam donanmasını kurarak Kıbrıs’ı fethetti.

Hz. Osman döneminde gerçekleştirilen en önemli işlerden biri, Kur’an-ı Kerim nüshalarının çoğaltılarak Mekke, Basra, Küfe, Şam gibi önemli merkezlere gönderilmesi oldu.

•  Kureyş kabilesinin Emevi ailesinden olan Hz. Osman’ın halifeliği zamanında önemli görevlere kendi soyundan olanları getirmesi bazı huzursuzlukların çıkmasına yol açtı. Bu huzursuzluklar kısa zamanda yayıldı ve isyana dönüştü. isyancılardan bir grup, Halife Osman’ı 656 yılında şehit etti.

[tarih_ygs_lys]

• Hz. Ebu Bekir’in vasiyeti üzerine halife seçilen Hz.Ömer döneminde Müslümanlar, Arabistan’ın dışında büyük fetihler gerçekleştirerek İslamiyet’i yaydılar.
•  Yermük Savaşı’nda (636) BizanslIlar yenilgiye uğratıldı ve Şam ele geçirildi. 637 yılında Kudüs kuşatıldı.Kudüs’e gelen Hz. Ömer, kenti teslim aldı. Hristiyanlara ve Musevilere, inançlarında ve ibadetlerinde özgür olduklarını bildirdi.
• İran üzerine gönderilen Müslüman ordusu, Sasanileri Kadisiye Savaşı’nda yenilgiye uğrattı (636). 642’de Sasani orduları Nihavend Savaşı’nda bir kez daha yenilgiye uğratıldı. İran kentleri birer birer ele geçirildi.
• 641 yılında Amr ibn’ül As komutasında Mısır’a giren Arap orduları, İskenderiye’yi ele geçirdi.
• Dört halife döneminin en parlak devri yaşandı.
• 642 yılında Mısır’ın fethi tamamlandıktan sonra, Bingazi ve Trablusgarp çevresi de ele geçirildi.
• Hz. Ömer zamanında sınırların genişlemesiyle devletin örgütlenme dönemi başladı. Bu dönemde ilk adliye örgütü kuruldu. Hicri takvim kabul edildi. ilk yönetim örgütü kurulup fethedilen yerler illere ayrıldı.

Bu illere, doğrudan halifeye bağlı valiler atandı.

[tarih_ygs_lys]

•  Hz. Ebu Bekir, halife seçildiğinde büyük sorunlarla karşılaştı. Arabistan’ın çeşitli bölgelerinde ortaya çıkan yalancı peygamberler ve bazı kabilelerin zekât vermek istememeleri, bu sorunların başlıcalarıydı. İsyanlar bastırıldı, zekât vermek istemeyen kabileler cezalandırıldı. Merkezî otorite ve asayiş yeniden sağlanmış oldu.
• Hz. Ebu Bekir döneminde meydana gelen en önemli gelişme, Kuran’ın kitap hâline getirilmesidir.
•  Hz. Ebu Bekir zamanında ilk kez Arabistan’ın dışında fetihlere girişildi.
•  Halid Bin Velid komutasındaki Arap ordusu, Bizans ordusunu Ecnadeyn Savaşı’nda yenilgiye uğrattı.(634)

NOT: Ecnadeyn Savaşı ile Suriye’nin kapıları Müslümanlara açılmış oldu.

[tarih_ygs_lys]

•  Hz. Muhammed’in vefatından sonra Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali halife oldu.
• İslam tarihinde bu döneme Dört Halife Dönemi denir.

Bu dönemin en önemli özelliği , halifelerin Müslümanların ileri gelenlerinin görüşleri doğrultusunda önerilen kişiler arasından seçilerek göreve gelmiş olmalarıdır. Seçimle göreve geldikleri için Dört Halife devri Cumhuriyet Devri olarak da ifade edilir.

[tarih_ygs_lys]