1. Denklemli Miktar Geçiş Problemleri

•  Bu geçiş problemlerde verilen denklemin denkleşip denkleşmediği kontrol edilmeli, denk değilse denkleştirilmelidir.
•  Denkleşmiş tepkimede mol sayısı, hacim, kütle, ta- necik sayısı gibi nicelikler hesaplanabilir. Verilen bilgi ile istenen bilgi arasında orantı kurulur.

Bir tepkimeye ilişkin aşağıda verilen yorumlar yapılabilir.

[ad1]
 

2. Artık Madde Problemleri

Tepkimeye giren maddelerden birinin miktarı denklem- deki orana göre fazla ise o maddeden bir miktar artar.

•  Başlangıçtaki reaktifler eşit kütleli alınmışsa kütlece az kullanılan maddeden artar.
•  Başlangıçta eşit mol sayıdaki reaktif alınmışsa mol-ce az kullanılan maddeden artar.

3. Atom Ağırlığı Bulma Problemleri

Bu çeşit problemlerde verilen bileşikteki elementin atom ağırlığı isteniyorsa o bileşiğin 1 molünün kütlesine geçiş yapılır.
Atom kütlesi isenen elementin başka elementle hangi oranlarda tepkime verdiği bilinirse, 1 molüne geçiş yapılarak atom kütlesi hesaplanır.

4. Formül Bulma Problemleri

Bileşiklerin formülleri basit (kaba) formül ve gerçek ( molekül) formülü olarak ikiye ayrılır.

Basit Formül

Atomların cinsini ve en küçük katsayılarla birleşme oranını belirtir.
[ad2]
NOT: Basit formülde, bileşik molekülünde kaç atom olduğu anlaşılamaz.

Gerçek Formül

Atomların cinsini ve atomların moleküldeki sayılarını belirten formüldür.

5. Karışım Problemleri

[kimya_ygs_lys]

1. Nötrleşme Tepkimeleri

Bir asitle bir bazın tepkimesine denir.

2. Metallerin Asitlerle Tepkimeleri

Bu tepkimenin denklemi genellikle;

NOT: Metal – asit tepkimelerinde metalin değerliğinin yarısı kadar H2 gazı açığa çıkar.

Yarısoy metaller (Ag, Hg, Cu) O atomu içermeyen ve zayıf asitlerle tepkime vermez. O atomu içeren asitlerle ise tepkimeye girdiğinde H2 gazı açığa çıkaramazlar.Cu + HCl Æ Tepkime vermez.

3. Yanma Tepkimeleri

4. Analiz ve Sentez Tepkimeleri

Bir bileşiğin en az iki farklı cins maddeye ayrışma tepkimesine “analiz (ayrışma) tepkimesi” denir.

5. Yer Değiştirme Tepkimeleri

Aktif metal tepkimede pasif metalin yerine geçer.

[kimya_ygs_lys]

Farklı maddelerin birbiriyle etkileşerek yeni ürünler oluşturmasına kimyasal reaksiyon (tepkime) denir. Reaksiyona giren maddelere “reaktifler”, reaksiyonda oluşan maddelere “ürünler” denir.

Kimyasal reaksiyonlarda,

• Atom sayısı ve cinsi
• Çekirdek yapısı
•  Toplam yük
• Toplam kütle nicelikleri korunur.

Kimyasal reaksiyonlarda,

•  Mol sayısı
•  Hacim
•  Basınç
•  Molekül sayısı
•  Madde sayısı değişebilir.

Denklem Denkleştirme

Kimyasal tepkimelerde reaksiyona giren maddelerin ve reaksiyondan çıkan maddelerin atom sayısı birbirine eşit olmalıdır.
Denkleştirme yapılırken;

• Eşitlemek için kullanılan sayılar elementin veya bile- şiğin başına yazılır.
• En son H ve O atomlarının sayıları eşitlenir.

ÇÖZÜM:  Reaktiflerde 3 tane C atomu olduğundan ürünlerde de 3 tane olmalıdır. Bu nedenle CO2 nin katsayısı 3 tür.
c = 3 bulur. Ürünlerde 8 tane H atomu olduğundan reaktiflerde de H atomu olması için a yerine 7 gelmelidir.
Ürünlerde toplam 10 tane O bulunduğundan b yerine é gelmelidir.
Yanıt A

[kimya_ygs_lys]

Hidrokarbonlar konusunda benzen türevlerinin adlandırılması üzerinde durulmuştu. Şimdi ise benzen türevlerinin özellikleri ve elde edilme yöntemleri üzerinde durulacaktır.

Nitro Bileşikler

Benzen grubuna – NO2 grubunun bağlanmasıyla oluşan bileşikler nitro bileşikleri denir. Benzenin HNO3 ile tepkimesinden nitro benzen türevleri elde edilir.

Trinitrotoluen (TNT)

Toluenin derişik HNO3 ve H2SO4 karışımı ile tekimesin- den elde edilen kuvvetli bir patlayıcıdır.

Amino Benzenler

Benzen halkasına amino (–NH2) grubunun bağlanmasıyla oluşan bileşiklerdir. Anilin zayıf baz özelliği gösterir. Bu nedenle asitlerle tepkime verir.
Anilin nitrobenzenin indirgenmesinden oluşur,

Fenol

Benzen halkasındaki bir Hidrojenin yerine –OH grubunun geçmesiyle oluşan bileşiklerdir. Fenol zayıf asit özelliği gösterir. Fenol Na ve K gibi metallerle H2 gazı açığa çıkarır.
Klor benzenin NaOH ile yüksek basınç aldında tepkimesinden fenol oluşur.

Benzil Alkol

Toluende metil grubunda yer alan H yerine OH grubunun bağlanmasıyla oluşan bileşiklerdir. Benzil alkol, benzil klorürün seyreltik NaOH ile tepkimesinden oluşur.

Benzaldehit

Benzendeki H atomlarının yerine – C = O grubunun ge- çemsiyle oluşan bileşiklerdir. Benzaldehit bir derece yükseltgendiğinde benzoik asit, bir derece indirgendiğinde benzil alkol oluşur.

Tollens ayıracı ile yükseltgenmesine karşın, Fehling çözeltisi ile tepkime vermez.

Benzoik Asit

Benzen halkasındaki hidrojen atomunun yerine – COOH grubunun bağlanmasıyla oluşan bileşiklerdir. Benzoik asit benzil alkolün iki derece, benzaldehitin bir derece yükseltgenmesiyle oluşlan bileşiklerdir. Benzoik asit karboksilli asitlerin genel özelliklerini gösterir ve kuvvetli bir asittir

[kimya_ygs_lys]

•  Amino asitler – NH2 grubundan dolayı asitlerle, –COOH grubundan dolayı bazlarla tepkime verebilir yani amino asitler anfoter özellik gösterir

•  Amino asitler proteinlerin yapıtaşıdır. İki amino asit- ten su çekildiğinde dipeptit oluşur. Bu olaya peptit- leşme, amino asitler arasındaki bağa peptit bağı de- nir.

[kimya_ygs_lys]

1. Aldehitlerden

Aldehitlerin NH3 ve HCN ile tepkimesinden oluşan ürü- nün hidrolizi sonucu amino asitler elde edilir.

2. Halojenli Karboksilli Asitlerden

Halojen grubu taşıyan karboksilli asitlerin amonyakla re- aksiyonundan amino asitler elde edilir.

[kimya_ygs_lys]

Amitler de aminler gibi molekülleri arasında hidrojen bağı taşır. (Primer ve sekonder amitler)

Üre

Amitlerin en önemli bileşiği bir diamit olan üredir.

Amino Asitler

Hem amino (–NH2) hem de karboksil (–COOH) grubu bulunduran bileşiklerdir.

Amino Asitlerin Adlandırılması

•  Karboksil grubunun bulunduğu en uzun karbon zin- ciri seçilir.
•  NH2 grubunun bulunduğu yer karboksil grubundan sonraki karbon atomuna a, b, g .. gibi harflerle belirtilir.

[kimya_ygs_lys]

1. Açil Klorürlerden

Açil klorürlerin NH3 ile tepkimesinden amit elde edilir.

2. Esterlerden

Esterlerin NH3 ile tepkimesinden amit elde edilir.

3. Karboksilli Asitlerden

Karboksilli asitlerin amonyakla ısıtılmasından amit elde edilir.

[kimya_ygs_lys]