Hidrokarbonlar konusunda benzen türevlerinin adlandırılması üzerinde durulmuştu. Şimdi ise benzen türevlerinin özellikleri ve elde edilme yöntemleri üzerinde durulacaktır.

Nitro Bileşikler

Benzen grubuna – NO2 grubunun bağlanmasıyla oluşan bileşikler nitro bileşikleri denir. Benzenin HNO3 ile tepkimesinden nitro benzen türevleri elde edilir.

Trinitrotoluen (TNT)

Toluenin derişik HNO3 ve H2SO4 karışımı ile tekimesin- den elde edilen kuvvetli bir patlayıcıdır.

Amino Benzenler

Benzen halkasına amino (–NH2) grubunun bağlanmasıyla oluşan bileşiklerdir. Anilin zayıf baz özelliği gösterir. Bu nedenle asitlerle tepkime verir.
Anilin nitrobenzenin indirgenmesinden oluşur,

Fenol

Benzen halkasındaki bir Hidrojenin yerine –OH grubunun geçmesiyle oluşan bileşiklerdir. Fenol zayıf asit özelliği gösterir. Fenol Na ve K gibi metallerle H2 gazı açığa çıkarır.
Klor benzenin NaOH ile yüksek basınç aldında tepkimesinden fenol oluşur.

Benzil Alkol

Toluende metil grubunda yer alan H yerine OH grubunun bağlanmasıyla oluşan bileşiklerdir. Benzil alkol, benzil klorürün seyreltik NaOH ile tepkimesinden oluşur.

Benzaldehit

Benzendeki H atomlarının yerine – C = O grubunun ge- çemsiyle oluşan bileşiklerdir. Benzaldehit bir derece yükseltgendiğinde benzoik asit, bir derece indirgendiğinde benzil alkol oluşur.

Tollens ayıracı ile yükseltgenmesine karşın, Fehling çözeltisi ile tepkime vermez.

Benzoik Asit

Benzen halkasındaki hidrojen atomunun yerine – COOH grubunun bağlanmasıyla oluşan bileşiklerdir. Benzoik asit benzil alkolün iki derece, benzaldehitin bir derece yükseltgenmesiyle oluşlan bileşiklerdir. Benzoik asit karboksilli asitlerin genel özelliklerini gösterir ve kuvvetli bir asittir

[kimya_ygs_lys]

•  Amino asitler – NH2 grubundan dolayı asitlerle, –COOH grubundan dolayı bazlarla tepkime verebilir yani amino asitler anfoter özellik gösterir

•  Amino asitler proteinlerin yapıtaşıdır. İki amino asit- ten su çekildiğinde dipeptit oluşur. Bu olaya peptit- leşme, amino asitler arasındaki bağa peptit bağı de- nir.

[kimya_ygs_lys]

1. Aldehitlerden

Aldehitlerin NH3 ve HCN ile tepkimesinden oluşan ürü- nün hidrolizi sonucu amino asitler elde edilir.

2. Halojenli Karboksilli Asitlerden

Halojen grubu taşıyan karboksilli asitlerin amonyakla re- aksiyonundan amino asitler elde edilir.

[kimya_ygs_lys]

Amitler de aminler gibi molekülleri arasında hidrojen bağı taşır. (Primer ve sekonder amitler)

Üre

Amitlerin en önemli bileşiği bir diamit olan üredir.

Amino Asitler

Hem amino (–NH2) hem de karboksil (–COOH) grubu bulunduran bileşiklerdir.

Amino Asitlerin Adlandırılması

•  Karboksil grubunun bulunduğu en uzun karbon zin- ciri seçilir.
•  NH2 grubunun bulunduğu yer karboksil grubundan sonraki karbon atomuna a, b, g .. gibi harflerle belirtilir.

[kimya_ygs_lys]

1. Açil Klorürlerden

Açil klorürlerin NH3 ile tepkimesinden amit elde edilir.

2. Esterlerden

Esterlerin NH3 ile tepkimesinden amit elde edilir.

3. Karboksilli Asitlerden

Karboksilli asitlerin amonyakla ısıtılmasından amit elde edilir.

[kimya_ygs_lys]

Amitlerde aminler gibi primer, sekonder ve tersiyer amin- ler olmak üzere üç grupta incelenir.

Primer Amit

Azot atomuna iki hidrojen atomu bağlı olan amitlerdir.

Sekonder Amit

Azot atomuna bir hidrojen atomu bağlı olan amitlerdir.

Tersiyer Amit

Azot atomunda hidrojen bulunmayan amitlerdir.

Amitlerin Adlandırılması

•  Amitler türedikleri asitlerin sonundaki “–ik asit ya da – oik asit” ekleri yerine amit sözcüğü getirilerek adlandırılır.

•  Sekonder ve tersiyer amitler adlandırılırken azot atomuna bağlı alkıl grupları N harfiyle belirtilir.

[kimya_ygs_lys]

1. Alkil Halojenürlerden

Alkil halojenürlerin NH3 ile tepkimesinden aminler elde edilir.

2. Doymamış Azot Bileşiklerinden

Doymamış azot bileşiklerine hidrojen katılarak aminler elde edilebilir.

Aminlerin Özellikleri

•  Primer ve sekonder aminlerde azota bağlı hidrojen atomu bulunduğu için molekülleri arasında ve suyla hidrojen bağı oluşturabilirler.

•  Aminlerin kaynama noktası hidrojen bağından dolayı hidrokarbon ve eterlerden yüksektir. Fakat alkol ve asitlerden düşüktür.
•  Aynı karbon sayılı primer, sekonder ve tersiyer aminlerin kaynama noktaları,

• Aminlerin sulu çözeltileri zayıf baz özelliği gösterir.

[kimya_ygs_lys]

Aminler

Amonyak molekülünde hidrojen atomunun yerine alkil grubunun geçmesiyle oluşan bileşiklerdir.
Aminler, primer, sekonder ve tersiyer amin olmak üzere üçe ayrılır.

Primer Amin

Amonyaktaki hidrojenlerden birinin yerine alkil gelirse primer amin oluşur.

Sekonder Amin

Amonyaktaki hidrojenlerin ikisinin yerine alkil grubu bağlanırsa sekonder amin oluşur.

Tersiyer Amin

Amonyaktaki hidrojen atomlarının üçünün de yerine alkil grubu bağlanırsa tersiyer amin oluşur.

Aminlerin Adlandırılması

IUPAC Sistemine Göre

Azotun bağlı en uzun karbon zinciri seçilir. Amino grubunun yeri ve adı belirtildikten sonra en uzun karbon zincirinin alkan adı söylenir.

Özel Adlandırma

Azota bağlı alkil gruplarının adı belirtildikten sonra amin son eki getirilir

[kimya_ygs_lys]

Karbonhidratların Adlandırılması

Aldehit grubu taşıyan karbonhidratlar aldo, keton grubu taşıyanlar ise keto ön eki alır. Sonra karbon atomu sayısı latince sayılarla belirtilerek sayının sonuna “–oz” eki getirilir

Karbonhidratların Sınıflandırılması

Karbonhidratlar üç grupta incelenir.
1. Monosakkaritler
2. Disakkaritler
3. Polisakkaritler

1. Monosakkaritler

•  En basit hidrokarbonlar olup tek karbon iskeletinden oluşurlar.
•  Tatlıdır ve suda çözünürler.
•  Suda hidroliz olmazlar.
•  Genellikle optikçe aktiftirler.
•  Monosakkaritlerin en önemlileri glikoz ve fruktozdur.

• Glikoz aldehit grubu taşıdığı için Fehling ve Tollens çözeltileri ile tepkimeye girerken, fruktoz keton gru- bu taşıdığı için Fehling ve Tollens çözeltisi ile tepki- meye girmez.
• İkisi de optik izomeridir. Fakat glikozda 4 tane asi- metrik karbon atomu varken, fruktozda 3 tane asi- metrik karbon atomu vardır.

2. Disakkaritler

•  İki molekül monosakkaritten bir molekül su çekilme-siyle oluşan bileşiklerdir.
•  Tatlıdırlar ve suda çözünürler.
•  Kapalı formülleri C12 H22 O11 dir.
•  En önemlileri sakkaroz, laktoz, maltoz, sellobiyoz- dur.

3. Polisakkaritler

•  Çok sayıda monosakkaritin glikozit bağı ile birbirine bağlanmış karbonhidratlardır.

• Suda çözünmezler ve tatsızdırlar.
• En önemlileri nişasta, glikojen ve selülozdur.
•  Nişasta hidroliz olduğunda glikoza dönüşür. Ayıracı iyottur

[kimya_ygs_lys]