Küçük Ünlü Uyumu
Küçük ünlü uyumu kuralı iki yönlüdür:
1. Bir kelimenin ilk hecesinde düz ünlü (a, e, ı, i) varsa sonraki hecelerde de düz ünlü bulunur: anlaşmak, yanaşmak, kayıkçı, ısırmak, ılıklaşmak, seslenmek, yelek, bilek, çilek.
2. Bir kelimenin ilk hecesinde yuvarlak ünlü (o, ö, u, ü) varsa bunu izleyen ilk hecede dar yuvarlak (u, ü) veya geniş düz (a, e) ünlü bulunur: boyunduruk, çocuk, odun, yorgunluk, yoklamak, vurmak, yumurta, özlemek, güreşmek, sürmek.
Küçük ünlü uyumuna aykırı bazı Türkçe kelimeler de vardır: avuç, avurt, çamur, kabuk, kavuk, kavun, kavur-, kavuş-, savur-, yağmur.
Küçük ünlü uyumu, alıntı kelimelerde aranmaz: aktör, alkol, bandrol, daktilo, doktor, horoz, kabul, kitap, konsolos, muzır, mühim, mümin, müzik, profesör, radyo, vakur.
Küçük ünlü uyumuna aykırı kelimelere getirilen ekler, kelimenin son ünlüsüne uyar: kavun-u, konsolos-luğ-u, mümin-lik, müzik-çi, yağmur-luk.
-ki aitlik eki yalnızca birkaç örnekte küçük ünlü uyumuna uyar: bugünkü, dünkü, öbürkü.
Bu ünlü düzenleri ve ilk heceyi izleyen ünlüler aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir:
|
a › a, ı (bakar, alır) |
o › u, a (omuz, oya) |
|
e › e, i (geçer, gelir) |
ö › ü, e (ölçü, ördek) |
|
ı › ı, a (kılıç, kısa) |
u › u, a (uzun, uzak) |
|
i › i, e (ilik, ince) |
ü › ü, e (ütü, ürkek) |
|» Bu konuyla ilgili test çöz! « |
|» Yazım ve Noktalama Sayfasına Dön! « |
Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…
Sayfalar: [7] 6 5 4 3 2 1 »
Türkçemiz hakkında çok doğru söylüyorsunuz ben size katılıyorum fakat ben de bazen uymuyorum bunu düzelteceğime söz veriyorum.
Hoşçakalın.
Örneğin “boyacı” sözcüğünün ilk hecesinde yuvarlak bir ünlü vardır, son hecesinde de “ı” düz dar ünlüsü bulunuyor. Eğer bu sözcüğü hece hece incelemezsek, sözcüğün küçük ünlü uyumuna uymadığı yanılgısına düşeriz. Sözcük hece hece incelendiğinde “o” ünlüsünden sonra “a” ünlüsünün gelebileceği, “a” ünlüsünden sonra da “ı” ünlüsünün gelebileceği görülür.
Sayfalar: [7] 6 5 4 3 2 1 »