Ana Sayfa » Edebi Türler » Edebiyat » Öykü (Hikaye)
28



(Öykü – Hikâye)

Gerçek ya da düş ürünü bir olayı aktaran kısa düz yazı şeklindeki anlatıdır. Kısa oluşu, yalın bir olay örgüsüne sahip olması, genellikle önemli bir olay ya da sahne aracılığıyla tek ve yoğun bir etki uyandırması ve az sayıda karaktere yer vermesiyle roman ve diğer anlatı türlerinden ayrılır.

Öyküde, olayın geçtiği yer sınırlı, anlatım özlü ve yoğundur. Karakterler belli bir olay içinde gösterilir. Bu karakterlerin de çoğu zaman sadece belli özellikleri yansıtılır. Konu tümüyle düş ürünü olabilir, ya da son derece gerçekçidir. Genellikle ironik bir rastlantı yoluyla yaratılan özel bir an üzerindeki yoğunlaşma sürpriz sonlara olanak verir.

Eski Yunan’daki fabl ve kısa romanslar, Binbir Gece Masalları öykünün habercileridir. Ama öykü ancak 19. yüzyılda romantizm ve gerçekçilik akımlarının yaygınlaşmasıyla edebi bir tür haline gelebildi. Edgar Allan Poe’nin Grotesk ve Arabesk öyküleri adlı eseriyle yalnızca Amerika Birleşik Devletleri’nde değil Avrupa’da da etkili oldu. Almanya’da Heinrch von Kleist, ve E. T. A. Hoffmann, psikolojik ve metafizik sorunları öykülerinde masalsı bir anlatımla yansıttılar.

20. yüzyıla girildiğinde öyküler ilk kez genellikle gazete ve dergilerde yayınlanıyor ve bu yüzden gazeteciliğe özgü yerel renkler taşıyordu. Bret Harte’nin öyküleri, Ruyard Kipling’in Hindistan’daki yaşamı anlatan öyküleri, Mark Twain’in Missisippi öyküleri bu özelliktedir.

Rusya’da Gogol, Dostoyevski, Turgenyev ve Çehov’un öyküleri, öykü türünün edebi eserler arasında sağlam bir yere oturmasına büyük katkı sağladı.


Türk edebiyatında öykü

Türk edebiyatında Batılı anlamdaki ilk öyküler Tanzimat döneminde yazıldı. İlk öykü yazarları, Ahmed Midhat, Emin Nihat, Samipaşazade Sezai ve Nabizade Nazım’dı. Türk öykücülüğünü yetkinliğe kavuşturan yazar ise Halit Ziya Uşaklıgil oldu. -ı Cedide döneminde yalın diliyle dikkat çeken Uşaklıgil, titiz gözlemciliğiyle gerçekçi öykü geleneğini başlatan yazardır. Bu dönemin diğer yazarları Hüseyin Rahmi Gürpınar, Mehmet Rauf, Hüseyin Cahit Yalçın, Ahmet Hikmet Müftüoğlu ve Saffeti Ziya idi.

2. Meşrutiyet’in ilanından sonra gelişen yeni edebiyat akımıyla birlikte öyküde toplumsal ve siyasi sorunlar işlenmeye başladı. Türkçe’de yabancı sözcüklerin temizlenmesi, yazımda konuşma dilinin hakim olması, taşra yaşamının gerçekçi bir üslupla edebiyata taşınması gibi özelliklerle bilinen bu dönemde Ömer Seyfettin, Türk öykücülüğünde yeri bir çığır açtı. Onu Halide Edip Adıvar, Reşat Nuri Güntekin, Refik Halit Karay izledi. F. Celaleddin, Selahattin Enis, Sadri Ertem, Cemal Kaygılı, Sabahattin Ali, Kenan Hulusi Koray, Nahit Sırrı Örik, Bekir Sıtkı Kunt, Mahmut Şevket Esendal Cumhuriyet dönemi öykücülüğünü hazırlan isimlerdir.

Cumhuriyet dönemi 1930’lar sonrasını kapsar. Bu dönemde alışılmışın dışında bir öykü dünyası kuran Sait Faik Abasıyanık, Halikarnas Balıkçısı (Cevat Şakir Kabaağaç), diyalogların usta yazarı Orhan Kemal, Mehmet Seyda, Samet Ağaoğlu, Sabahattin Kudret Aksal, Kemal Bilbaşar, Kemal Tahir ve Ahmet Hamdi Tanpınar öykü yazarları olarak ön plana çıktı. Günümüzde Türk öykücülüğü geniş bir konu ve üslup zenginliğiyle sürmektedir.


Wikipedia‘nın Tanımı:

Gerçek ya da gerçeğe yakın bir olayı aktaran kısa düz yazı şeklindeki anlatıya öykü veya eski adıyla hikâye denir.

Kısa oluşu, yalın bir olay örgüsüne sahip olması, genellikle önemli bir olay ya da sahne aracılığıyla tek ve yoğun bir etki uyandırması ve az sayıda karaktere yer vermesiyle roman ve diğer anlatı türlerinden ayrılır.

Öyküde, olayın geçtiği yer sınırlı, anlatım özlü ve yoğundur. Karakterler belli bir olay içinde gösterilir. Bu karakterlerin de çoğu zaman sadece belli özellikleri yansıtılır. Konu tümüyle düş ürünü olabilir, ya da son derece gerçekçidir. Genellikle ironik bir rastlantı yoluyla yaratılan özel bir an üzerindeki yoğunlaşma sürpriz sonlara olanak verir.

Eski Yunan’daki fabl ve kısa romanslar, Binbir Gece Masalları öykünün habercileridir. Ama öykü ancak 19. yüzyılda romantizm ve gerçekçilik akımlarının yaygınlaşmasıyla edebi bir tür haline gelebildi. Edgar Allan Poe’nin Grotesk ve Arabesk öyküleri adlı eseriyle yalnızca Amerika Birleşik Devletleri’nde değil Avrupa’da da etkili oldu. Almanya’da Heinrch von Kleist, ve E. T. A. Hoffmann, psikolojik ve metafizik sorunları öykülerinde masalsı bir anlatımla yansıttılar.

20. yüzyıla girildiğinde öyküler ilk kez genellikle gazete ve dergilerde yayınlanıyor ve bu yüzden gazeteciliğe özgü yerel renkler taşıyordu. Bret Harte’nin öyküleri, Ruyard Kipling’in Hindistan’daki yaşamı anlatan öyküleri, Mark Twain’in Missisippi ve O. Henry’nin öyküleri bu özelliktedir.

Rusya’da Gogol, Dostoyevski, Turgenyev ve Çehov’un öyküleri, öykü türünün edebi eserler arasında sağlam bir yere oturmasına büyük katkı sağladı. Türkiye’de öykü ya da kavramı diğer yeni türler gibi Tanzimat’tan sonra edebiyatımıza girmiştir. Öykünün bizdeki ilk gerçek temsilcisi olarak Ömer Seyfettin’i görmek mümkündür. Falaka,Başını Vermeyen Şehit,Pembe İncili Kaftan gibi dönemin sosyal olaylarını gözler önüne seren Ömer Seyfettin çok sayıda hikayesiyle Türkiye’de hikayeciliğin gelişmesine çok büyük katkı sağlamıştır.

 

|» Edebi Türler Sayfasına Dön! « |

 

 



İle Yorum Yap!
28 Yorum Bulunmaktadır
merve on Eylül 23rd, 2007 at 13:11

Çok süper bir site olmuş her şey var ellerinize sağlık.

damla on Ocak 31st, 2008 at 22:29

daha fazla ayrıntı olursa sevinirim

murat on Şubat 10th, 2008 at 17:12

cok güzel olmuş çok işime yaradı

nermin on Şubat 11th, 2008 at 18:31

bu konuyla ilgili daha çok bilgi olsaydı keşke +:(+ işime daha çok yarardı heralde

lilaw on Şubat 13th, 2008 at 23:53

edbiyatı çooook severim bunlar yetmiyo daha fazla bilgi gerek ayrıntılı olsa daha iyi olur anlaşılır

can on Mart 3rd, 2008 at 17:39

bencede iyi olmuş sağ olun arkadaşlar

SILA on Mart 6th, 2008 at 10:58

yaptığınız site çok güzel olmuş teşekkürler istediğim herşeye ulaşabiliyorum

fatma on Mart 6th, 2008 at 10:59

Kurmuş olduğunuz site çok hoşumuza gitti ve çok yararlı bir site olduğuna kanaat getirdik yayımda ve yapımda emeği geçen arkadaşlara teşekkür ederiz.

DeLiKaNLı KıZ on Mart 10th, 2008 at 22:26

Ya ne biçim ödev verdi bu edeb.çi bize sağ ol paylaşımın içinde bana gereken cumhuriyet döneminde yazılmış kısa bir hikaye bulan varsa lütfen 00:00 a kadar yazsın buraya lütfen agalar bekliorum inş. bulan biri olur

fadime on Mart 15th, 2008 at 16:16

Bu pogramı çok beğendim. Başarılarınızın devamını dilerim

GAMZE on Mart 28th, 2008 at 11:34

BEN BU PROGRAMI ÇOK BEĞENDİM ÖDEVİMİ BURDAN ÇIKARTIYORUM ÇOK İŞİME YARADI BİR DAHAKİ ÖDEVLERİMDE BULUŞMAK ÜZERE

emre on Nisan 20th, 2008 at 13:47

Bu bilgiler dönem ödevi yapmamda çok işime yaradı size gerçekten çok tesekkur ediyorum.

esin on Nisan 27th, 2008 at 19:15

Gerçekten siteniz muhteşem. Yeni keşfettim. Başarılar.

hande on Mayıs 4th, 2008 at 02:04

İnternetteki en anlamlı ve yararlı sitelerden birine rastlamışım, teşekkür ediyorum ve kutluyorum. Ayrıca güzel Türkçemize sahip çıkmamız gerektiğini uyarılar bölümünde vurguladığınız için de teşekkür ederim.

ayşenur on Mayıs 15th, 2008 at 23:00

Arkadaşlar bana çok acil bir Cumhuriyet döneminde yazılmış kısa bir hikaye lazım ama bulmıyorum yardım ederseniz çok sevinirim.

cansu on Haziran 3rd, 2008 at 16:24

Bu siteyi yeni gördüm. Hepinize teşekkürler. Ödevlerımı burdan yapacağım. Çok teşekkürler.

izmirli sahra on Eylül 20th, 2008 at 15:16

Çok güzel bir site. Bunu yapan kişilere çok tşk ediyorum. Çok yararlı bir site yapmışlar bana da çok yararı dokundu..

ödev ara on Ekim 6th, 2008 at 19:54

İşte böyle sitelere ihtiyacımız var.

funda on Şubat 10th, 2009 at 11:11

Merhaba siteniz gercekten çok hoş.İçinde bir sürü bilginiz var tesekkürler.

esra on Mart 11th, 2009 at 08:57

Site hoşuma gitti teşekkürler herkese artık favori sitem oldu.

sevgi on Mart 18th, 2009 at 21:55

Güzel bir siteniz var ama çok eksik bilgilerde var asıl önemli olan bilgileri vermemişsiniz eğer bu iletiyi okuyorsanız lütfen dikkate alın ve bize lazım olan bilgileri barındırın.

zeynep on Mart 28th, 2009 at 08:15

Ya ben beğenmedim çünkü hiç bir şey bulamadım. Hiç bir şey yok.

çağlar on Nisan 7th, 2009 at 15:14

Vikipedi bir Türk sitesi değildir,hatırlatırım.

betül on Nisan 8th, 2009 at 14:42

Tesekkürler. Bana olay ve durum hikayesine örnek lazım yardımcı olur musunuz?

nur on Nisan 12th, 2009 at 19:19

Arkadaşlar bna edebiyat dönem ödevi için hikaye gerekiyor. Aklımdan yazmam gerekıyor ama aklıma bir şey gelmıyor. Bana biraz yardım eder mısniz?

MEHMET on Ocak 3rd, 2010 at 15:55

çok güzel bir site ben hep derslerimi burdan çalışıyorum teşekkürler bu siteyi açanlara

MEHMET on Ocak 3rd, 2010 at 15:56

çok güzel bir site ben hep derslerimi burdan çalışıyorum herkese tavsiye ederim :-)

ayşe on Kasım 23rd, 2010 at 13:10

Eksik bilgilerin dışında güzel bilgilerde var.Onları tamamlarsanız çok sevinirim.İyi çalışmalar.

Yazı Detayı
  • Yazının Bağlantısı: Öykü (Hikaye)
  • Yazının Kategorisi: Edebi Türler, Edebiyat
  • Yazar:
  • Eklenme Tarihi: 8 Eylül 2007
  • Bu yazıya yapılan yorumları RSS kaynağı ile takibe alın.
  • Bu yazıya kendi sayfanızdan geri izleme yapın.
  • Diğer kaynaklarda arayın:
  • Etiketler:, , ,