Ana Sayfa » Sıfat (Önad) » Sözcük Türleri » Türk Dili » Sıfat (Önad)



Sıfat (Önad)

 

İsimleri niteleyen ya da belirten sözcüklerdir.

Sıfatlar ancak varlıklarla ortaya çıkar. Bu nedenle tek başlarına kullanılamaz. Sıfat olarak kullanılan çoğu sözcük bazen bir kavramın karşılığıdır. Örneğin “mavi”, bir renk ismidir, “iki”, bir sayı ismidir. Ancak bu sözcükler isimlerin özelliklerini bildirecek duruma gelirse sıfat olur. Yani;

“Mavi gözlerine bayıldım.” cümlesinde “mavi” göz isminin rengini bildirdiğinden sıfattır. Ya da “iki” sözü; “İki kalemi vardı.” cümlesinde kalemlerin sayısını bildirdiğinden sıfat olmuştur.

Ancak sıfatın mutlaka isimden önce gelmesi gerekmez. Bazen bir ismin niteliğini bildirmesine rağmen isimden önce gelmediği de olur.

Bu genel bilgilerden sonra, şimdi de sıfatların çeşitlerini görelim.

a. Niteleme sıfatları

Varlıkların yapısal özelliklerini ortaya koyan sıfatlardır. Bunlar varlığın nasıl olduğunu bildirir ve isme sorulan “nasıl” sorusuna cevap verir.

“Kurumuş yapraklar yere döküldü.” cümlesindeki altı çizili sözcük, yaprağın nasıl olduğunu yani niteliğini bildiriyor. İsme “Nasıl yapraklar?” diye sorarsak cevap olarak “kurumuş” sözünün geldiğini görürüz.

b. Belirtme sıfatları

Varlıkların diğer varlıklarla ilgileri sonucunda aldığı özellikleri belirten sıfatlardır. Kendi arasında dört gruba ayrılır.

İşaret Sıfatı: Varlıkların bulunduğu yerleri gösteren sıfatlardır. Söyleyen kişinin, sözünü ettiği nesneye uzaklığına göre değişir.

“Bu evi biz aldık.” cümlesinde evin yakın olduğu;

“Şu evi biz aldık.” cümlesinde biraz uzak;

“O evi biz aldık.” cümlesinde çok uzak ya da, sözü edilen bir evin olduğu anlaşılır. Bu cümlelerde altı çizili sözcükler işaret sıfatıdır. Bu tür sıfatlar isme “hangi” sorusunun sorulmasıyla bulunur. “Hangi ev?”, “ “Bu ev” gibi…

Bazı işaret sıfatları ise yer bildirir. Bunlar çoğu zaman “-ki” ekini alarak kullanılır.

Buradaki evi biz aldık.

Şuradaki evi biz aldık.

Oradaki evi biz aldık.

cümlelerinde bulunan altı çizili sözcükler yer bildiren işaret sıfatlarıdır. Bunların dışında; öteki sokak, beriki ağaç gibi yer bildiren sıfatlar da vardır.

Sayı Sıfatları : İsimlerin sayısal özelliklerini bildiren sıfatlardır. Birkaç türü vardır.

Sınıfta yedi öğrenci vardı.

Asıl sayı

sıfatı

Yedinci öğrenci gelsin.

Sıra sayı

sıfatı

Yedişer kişi geldi.

Üleştirme

sayı sıfatı

Yedi de bir ihtimal var.

Kesir sayı

sıfatı

Çeyrek ekmek aldı.

Kesir sayı

sıfatı

Bunların dışında bazı kaynakların topluluk sayı sıfatı diye adlandırdığı, ikiz çocuk gibi sıfatlar da vardır.

Belgisiz Sıfat : İsimlerin nicelik yönüyle belirsizliklerini ifade eden sıfatlardır.

Bazı konularda bilgisi yoktur.

Birtakım yanlış fikirleri vardı.

Hiçbir öğrenci gelmemişti.

Bütün kitapları aldı.

Her yer tertemizdi.

Bir gün bu iyiliğinizi ödeyeceğim.

cümlelerinde altı çizili sözcükler belgisiz sıfatlardır. İsimleri sayıca az çok belli etmişler ancak tam bir özellik bildirmemişlerdir.

Soru Sıfatı : İsimlerin niteliğini, herhangi bir özelliğini soran sıfatlardır. Bu sözcüklerin yerine konan sözcükler de sıfattır.

Nasıl filmleri seversin?

Kaçar lira ayırmamız gerekiyor?

Hangi soruyu çözemedi?

Adlaşmış Sıfat

Bazen kişinin tam olarak bilinmediği ya da niteliğinin vurgulanmak istendiği durumlarda isim söylenmeyip sıfat, ismin yerine geçirilebilir. Bu tür sözcüklere adlaşmış sıfat denir. Adlaşmış sıfatlar niteleme sıfatlarıyla yapılır.

“Korkak insanların kendine güveni yoktur.”

cümlesinde niteleme sıfatı olan “Korkak” sözcüğü,

“Korkakların kendine güveni yoktur.”

cümlesinde “insanlar” isminin düşmesiyle adlaşmış sıfat olmuştur.

Adlaşmış sıfat olan sözcükten sonra bir isim gelirse, anlam karışıklığını önlemek için iki sözcük arasına virgül (,) konur.

İhtiyar, adamlara şöyle bir baktı.

İhtiyar adamlara şöyle bir baktı.

Not : Sıfatla, onun nitelediği isim arasına hiçbir noktalama işareti konmaz.

 

 

|» Sözcük Türleri Sayfasına Dön! « |

 

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…


İle Yorum Yap!
90 Yorum Var.

Sayfalar: [9] 8 7 6 5 4 3 2 1 »

esra | 10 Nisan 2014 - 21:04 | Bağlantı

çok yardımcı oldunuz teşekkürler:)

can_utku_melih@windowslive.coç | 21 Ekim 2013 - 08:56 | Bağlantı

Çok faydalı bir çalışma olmuş hazırlayanlara teşekkür ederim

animisafir | 5 Şubat 2013 - 21:40 | Bağlantı

İşime yaradı. Paylaşım için teşekkürler. :)

davetsizbirisi | 15 Nisan 2012 - 14:16 | Bağlantı

Tabi ki de ” üçünü deben içtim”

merve | 5 Mart 2012 - 11:53 | Bağlantı

çok güzel sisteler burada bençe

Mehmet | 1 Ocak 2012 - 14:10 | Bağlantı

Renkli şapkam kayboldu.
Üç tane meyve suyu içtim.
Üçünü deben içtim.
Yukarıdaki tümcelerin hangisinde ön ad kullanılmamıştır.

kadir | 30 Aralık 2011 - 20:52 | Bağlantı

gerçekten cok iyi bu siteyi acana teşekkür ederim

bensu canbolat | 29 Kasım 2011 - 14:31 | Bağlantı

süper olmuş … çook beğendimiyiki varsın……….

bensu canbolat | 29 Kasım 2011 - 14:23 | Bağlantı

süperrrrrrrrr olmuşşşşşşşş

LÜTFİYE KARA | 2 Eylül 2011 - 13:33 | Bağlantı

Gerçekten çok güzel konu tekrarlarında veya unuttuğumuz bilgileri daha iyi bir şekilde öğretmeye yardımcı oluyor öğrençiler için gerekli bir bilgi kaynağı bilgicik

Sayfalar: [9] 8 7 6 5 4 3 2 1 »

Yorum Yap!

(İletinizi yazmadan önce, lütfen buraya dokunarak uyarıları okuyun!)

Yorum onaylama sistemi etkin; yorumunuzun yayınlanması biraz zaman alabilir.

Yazı Detayı
  • Yazının Bağlantısı: Sıfat (Önad)
  • Yazının Kategorisi: Sıfat (Önad), Sözcük Türleri, Türk Dili
  • Yazar:
  • Eklenme Tarihi: 11 Eylül 2007
  • Bu yazıya yapılan yorumları RSS kaynağı ile takibe alın.
  • Bu yazıya kendi sayfanızdan geri izleme yapın.
  • Diğer kaynaklarda arayın:
  • Etiketler:, , , , , , , , , , , , , ,