Ana Sayfa » Sözcük Türleri » Türk Dili » Zamir (Adıl) » Zamir (Adıl)



(Adıl)

 

İsim olmadıkları halde isim gibi kullanılan bu sözcüklere zamir diyoruz. Cümle içinde zamirin karşıladığı isim ya da söz öbeği bilinmiyorsa, cümle belirsiz bir anlam taşır.

Zamirler değişik bölümlere ayrılır. Bunları şu şekilde sıralayabiliriz:

 

   1.      Şahıs zamirleri

   2.      Dönüşlülük zamiri

   3.      İşaret zamirleri

   4.      Belgisiz zamirler

   5.      Soru zamirleri

 

Şimdi bunları tek tek inceleyelim.

 

1. Şahıs (kişi) Zamirleri

Şahıs isimlerinin yerine geçen zamirlerdir. Dilimizde altı şahıs olduğuna göre altı tane şahıs zamiri var demektir.

Ben biliyorum.

Sen biliyorsun.

O biliyor.

Biz biliyoruz

Siz biliyorsunuz.

Onlar biliyorlar.

 

2. Dönüşlülük Zamiri

 

Bu zamir “kendi” sözcüğüdür. Şahıs isimlerinin yerine geçebileceği gibi hayvan isimlerinin ya da cansız varlıkların isimlerinin yerine de geçebilir. Çoğu zaman ek alarak kullanılır.

Kendim              Kendimiz

Kendin               Kendiniz

Kendi                 Kendileri

 

Bu sözcüklerdeki altı çizili ekler dönüşlülük zamirinin hangi şahsı ifade ettiğini gösterir.

Dönüşlülük zamirinin en önemli özelliği, diğer zamirlerle beraber kullanılabilmesidir. Böyle durumlarda zamir, pekiştirme anlamı taşır.

 

“Bu soruyu ben kendim çözdüm.”

cümlesinde hem “ben” hem “kendim” zamirleri kullanılmış; böylece “ben” zamirinin anlamı kuvvetlenmiş.

 

3. İşaret Zamirleri

 

İsimleri, yerlerini işaret ederek karşılayan zamirlerdir. Bunlar işaret sıfatının zamirleşmesiyle oluşmuştur.

Bu  geldi.                 Bunlar alındı.

Şu satıldı.                Şunlar çağırdı.

O gidecek.                Onlar beğenildi.

 

cümlelerinde altı çizili sözcükler işaret zamirleridir. Burada üçüncü tekil şahıs için kullanılan “o” zamiriyle, işaret zamiri olan “o” zamirini karıştırmayalım. Şahıs zamirleri sadece şahıslarda kullanılır.

 

“O, ders çalışıyor.” cümlesinde şahıs zamiri olan “o” sözü “O, demirden yapılmış.” cümlesinde insan olamayacağından işaret zamiri olmuştur.

 

Ancak işaret zamirleri insanlar için de kullanılabilir.

“Bu benim kardeşim, şu da onun arkadaşı.”

cümlesinde altı çizili zamirler işaret zamiri oldukları halde şahıs isimlerinin yerlerine geçmiş. Bu durumda “o” işaret zamirinin de insanı karşılayacağı düşünülebilir. Örneğin sınıfta işaret ederek,

“Bu, tembel; şu, biraz çalışkan; o, sınıfın en iyisi.”

dersek “o” işaret zamiridir. Çünkü “o” şahıs zamiri sözü edilen kişinin yanımızda olmadığı yani bizim onu görmediğimiz durumlarda kullanılır.

 

Bunların dışında işaret bildiren başka zamirler de vardır. Ancak bunların yapısı biraz farklıdır.

Burası eskiden boştu.

Şurası sizin ev miydi?

Orası pek hoşuma gitmedi.

Buraları bize aitti.

Şuraları temizleyin.

Oraları unuttum bile ben.

 

cümlelerinde altı çizili sözcükler de işaret zamirleridir. Bunların dışında,

“Bu kitap benim, öteki senin.”

cümlesindeki altı çizili zamir gibi daha birkaç işaret zamiri de vardır.

 

4. Belgisiz Zamirler

 

İsimleri, tam olarak belli olmayan bir nicelik yönünden belirten belgisiz sıfatlar, isimler düşünce onları karşılar ve belgisiz zamir olur.

 

“Bazı insanlar çalışkandır.” cümlesinde altı çizili sıfat;

 

“Bazıları çalışkandır.” cümlesinde zamir olur. Çünkü “insanlar” isminin yerine geçer. Bunu birkaç örnekte daha gösterelim.

Birçok öğrenci bu konuyu bilmez.

 sıfat

Birçoğu bu konuyu bilmez.

 zamir

Hiçbir kalemi beğenmedim.

 sıfat

Hiçbirini beğenmedim.

  zamir

Birkaç yaşlı parkta oturuyordu.

  sıfat

Birkaçı parkta oturuyordu.

 zamir

 

Sıfat olarak kullanılmayan belgisiz zamirler de vardır:

Herkes senin burada olduğunu sanıyordu.

Kimse ben haber vermeden içeri girmesin.

Hepsi de çok ucuz fiyata satılmış.

Bu cümlelerdeki altı çizili sözcükler sadece zamir olarak kullanılabilir.

 

5. Soru Zamirleri

 

İsimlerin yerlerine soru yoluyla geçen sözcüklerdir. Bu sözcüklerin yerine, sorduğu isimler getirilebilir.

 

“Bu çiçeği sana arkadaşından başka kim getirir?”

cümlesinde altı çizili söz, çiçeği getiren kişinin isminin yerine kullanılmıştır. Bu kişinin ismini “kim” zamirinin yerine koyabiliriz.

 

Çarşıdan ne aldın?

Nerede oturuyorsunuz?

Hangisi önce geldi?

Kaçı bizimle gelecek?

 

Zamirler, kendileri gibi ismin yerine geçen adlaşmış sıfatlarla karıştırılmamalıdır. Bunların ikisi de ismin yerine geçiyor. Ancak zamirler isimlerin herhangi bir niteliğini bildirmediği halde adlaşmış sıfatlar ismi niteliğiyle beraber karşılar.

 

Bu kadın dün de gelmişti.

Yaşlı kadın dün de gelmişti.

 

Bu cümlelerde altı çizili sözlerin ikisi de sıfattır. Birincisi işaret sıfatı, ikincisi ise niteleme sıfatıdır. Bu sıfatların belirttiği “kadın” isimleri cümleden çıkarılırsa,

 

“Bu dün de gelmişti.”

“Yaşlı dün de gelmişti.”

 

şekline gelen cümlelerde altı çizili sözler ismin yerine geçmişlerdir. Bu sözcüklerin anlamlarına baktığımızda “bu” sözcüğünün, yerine geçtiği ismin niteliğini bildirmediğini, “yaşlı” sözcüğünün ise bildirdiğini görüyoruz. Öyleyse birincisi zamir, ikincisi adlaşmış sıfattır.

 

 

|» Sözcük Türleri Sayfasına Dön! « |

 

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…


İle Yorum Yap!
119 Yorum Var.

Sayfalar: [12] 11 10 9 8 7 6 5 4 3 21 »

hatice hilal | 5 Mart 2013 - 12:26 | Bağlantı

çok teşekkür ederim!! performans ödevime yardımcı olduu :) :) :) (y)

Yusuf | 20 Mayıs 2012 - 20:50 | Bağlantı

Çok işime yarayacak, çok teşekkürler…

rümeysa | 20 Mayıs 2012 - 17:53 | Bağlantı

Çok güzel. <3

ceylan | 19 Mayıs 2012 - 14:33 | Bağlantı

çok güzel olmuş türkçe projem için işime yaradı

yaren balıkçı | 2 Mayıs 2012 - 16:37 | Bağlantı

çok iyi beğendim

yaren balıkçı | 2 Mayıs 2012 - 16:33 | Bağlantı

teşekkür ederim bu siteye ve açana

yaren balıkçı | 2 Mayıs 2012 - 16:33 | Bağlantı

çok güzel site açana teşekkür ediyorum

ajdar | 11 Nisan 2012 - 12:05 | Bağlantı

valla benim şahdamar şarkımdan bile daha güzel bir site ayollll :)

melisa | 12 Mart 2012 - 19:46 | Bağlantı

ço güzel bir site sınavda işallah yarar

Sayfalar: [12] 11 10 9 8 7 6 5 4 3 21 »

Yorum Yap!

(İletinizi yazmadan önce, lütfen buraya dokunarak uyarıları okuyun!)

Yorum onaylama sistemi etkin; yorumunuzun yayınlanması biraz zaman alabilir.

Yorum yapmadan abone ol

Yazı Detayı
  • Yazının Bağlantısı: Zamir (Adıl)
  • Yazının Kategorisi: Sözcük Türleri, Türk Dili, Zamir (Adıl)
  • Yazar:
  • Eklenme Tarihi: 11 Eylül 2007
  • Bu yazıya yapılan yorumları RSS kaynağı ile takibe alın.
  • Bu yazıya kendi sayfanızdan geri izleme yapın.
  • Diğer kaynaklarda arayın:
  • Etiketler:, , , , ,