Nüfus : 120.000
Bulundukları başlıca şehirler : Dedeağaç, Gümülcine, İskeçe
Bölgedeki Türk toplulukları : Oğuz Türkleri, Onogur-Bulgar , Peçenek, Uz, Kuman-Kıpçak Türkleri
Siyasi ve idari konumları : Azınlık hukukuna tabi olup, bulun- duklan ülkenin idari yapısına uymaktadırlar . Batı Trakya bir coğrafi bölgenin adıdır ve bugün Yunanistan’ın siyasi sınırları
içinde yer almaktadır. Bölge idari açıdan Dedeağaç, Gümülcine, iskeçe olmak üzere üçe ayrılmıştır. Doğusunda Meriç Nehri ile Türkiye’ye ; kuzeyinde Rodop Dağları ile Bulgaristan’a sınır olan Batı Trakya’nın güneyinde Ege Denizi bulunurken batıda da Karasu Nehri ile Kavala iline sınırdaştır.

TARİHÇE
Balkanlardaki Türk varlığı milattan önceki yıllara kadar uzanmaktadır. Balkanlardaki Türk kültürel varlığı iki koldan gerçekleşen kitlevi göçler sonu- cunda oluşmuştur. Kuzeyden Onogur- Bulgar, Peçenek, Uz, Kuman-Kıpçak göçleri, güneyden de Oğuz Türklerinin göçleri ve yerleşmeleriyle Balkanlar

Türkleşmeye başlamış, 14 ve 15. yy’da ise tamamen Türk kültürünün hakim olduğu bir bölge haline gelmiştir. Daha sonra Balkanlardan med-cezir hareketi gibi bir çekilme söz konusu olmuş, dünyadaki değişmeler, gelişmeler, kuzey- deki Slav kültürünün gelişmesi ve buradan gelen baskı ve çatışma , politik mücadeleler ve büyük bir sömürge imparatorluğu kurmuş olan İngiltere’nin baskıları altında kalma sonucunda Balkan Savaşı’na kadar Osmanlılar adım adım çekilerek bugünkü Türkiye sınırlarına gerilemiştir. 1912-1913 yıllarından sonraki gelişmelerle de son sınırlar çizilmiştir. Buna rağmen bölgedeki Türk
kültür varlığı hem Oğuz, hem Kıpçak Türklerinin varlığıyla devam etmektedir. Tabii bunların bir kısmı Türkiye üzerinden göçerek Balkanlarda iskan edilen

|» “Turan İlleri” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

TARİHÇE
Türkiye’nin güney sahillerine 40 mil mesafede bulunan Kıbrıs, tarihte birden çok halkın ve ulusun kaynaştığı; 3355 m2 toprağa sahip ve doğal güzellikleri, ılıman iklimi ve stratejik önemi sebebiyle sürekli göç almış bir adadır.
Tarih boyunca Yunanlılar, Ermeniler, Lübnanlılar, Osmanlılar ve Anadolu’dan gelen Türkler adanın sakinleri olmuşlardır.
1571 yılında Gedik Ahmet Paşa tarafından Osmanlı idaresine kazandırılmıştır. Bu değişimden sonra adaya Anadolu’nun özellikle güney şehirlerinden yoğun Türk yerleşimi yapılmıştır. Ancak 1878 (93 Savaşı) Osmanlı-Rus Savaşı sonunda Kıbrıs İngilizler’e bırakılmış ve burada Türk ve Rum toplulukları 1960’lara kadar ve dörtyüz yıl gibi uzun bir süre barış içinde bir arada yaşamışlardır. 1960 da kurulan bağımsız ve egemen Kıbrıs devleti statüsünde Türkler ve Rumlar eşit haklar almışlardır. Bu süreç 1963 ve 1974 yılına kadar devam etmiş; Rumların “Enosis” düşleri nedeni ile 1974 te Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Kıbrıs Anayasası’nın verdiği garantörlük haklarını kullanarak adaya barış için ve Türklerin can güvenliklerini korumak üzere asker çıkarmıştır. Böylece adanın kuzey bölgesine (% 33) Türkler, güneyine de Rumlar toplanmıştır. Rumların bilinen uzlaşmaz tutumları karşısında adanın sakini olan Türkler, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetini ilan etmişlerdir. Bu olaydan sonrada sayıları az da olsa adaya yeni göçmenler yerleşmişlerdir.

EKONOMİ
Osmanlı döneminden buyana Kıbrıslı Türklerin çoğunluğu küçük çiftçilerdir. Tarımla; meyve, sebze, turunçgiller yetiştirerek geçimlerini sağlamışlardır. Son zamanlarda turizm de gelişme yoluna girmiş bulunmaktadır. Kıbrıslı Türk kadınlar, bağımsızlığın ilanından sonra memur, işçi, öğretmen gibi mesleklerde çalışmaya başlamışlar ve iş hayatına girmişlerdir. Kıbrıs ekonomisi 1983 yılından sonra da Türkiye ekonomisiyle uyum göstermiş ve para birimi olarak Türk Lirasının kullanımı tercih edilmiştir.

EĞİTİM
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde çocuklar, 6 yaşında ilkokula başlamakta; 3 yıl ortaokulda, üç yıl lisede öğrenim görmektedirler. Ayrıca K.K.T.C.’de ilkokul öğretmeni yetiştiren kurumlar da bulunmaktadır. Yüksek öğrenim ise devlet ve özel üniversiteler eliyle yürütülmektedir. Türkiye’de olduğu gibi, ilköğretim zorunlu yürütülmekte, eğitim kurumlarından toplumun her kesimi yararlanmaktadır. Türkiye, öğretim elemanları göndererek, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin eğitim hizmetlerine destek vermektedir.
Sağlık hizmetleri devletin denetimindedir.

KANUNLAR ve ANLAŞMALAR
K.K.T.C. ve Türkiye’nin Taraf Olduğu Anlaşma, Protokol ve Mutabakat Zabıtları:

KANUNLAR :
1- 14.07.1964 Tarih ve 500 Sayılı Kanun’un 10.06.1975 Tarih ve 1908 Sayılı Kanunla Değişik “14.07.1964 Gün ve 500 Sayılı Kıbrıs’a Gönderilecek Türk Askeri Birliği Mensuplarının Aylık ve Ücretleriyle Çeşitli İstihkakları ve Birliğin Başka Giderleri Hakkındaki Kanunun 1’inci Maddesinin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Üç Geçici Madde Eklenmesine Dair Kanun”un Birinci Maddesinin İkinci Fıkrasının Değiştirilmesi Hakkında Kanun (Resmi G.16.04.1981 tarih, 17312 sayı)
2- 14 Temmuz 1964 Tarihli ve 500 Sayılı Kıbrıs’a Gönderilecek Türk Askeri Birliği Mensuplarının Aylık ve Ücretleri ile Çeşitli İstihkakları ve Birliğin Başka Giderleri Hakkında Kanunun 10 Haziran 1975 Tarih ve 1908 Sayılı Kanunla Değiştirilen 1’inci Maddesinin Birinci Fıkrasının Değiştirilmesi Hakkında Kanun (27/07/1982 Gün ve 17765 Sayılı Resmi Gazete’de Düzeltmesi Vardır.) (Resmi G.13.07.1982 tarih, 17753 sayı)
3- Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, Er ve Erbaş Harçlıkları Kanunu ve Kıbrıs’a Gönderilecek Türk Askeri Birliği Mensuplarının Aylık ve Ücretleriyle Çeşitli İstihkakları ve Birliğin Başka Giderleri Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına ve 467 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun (Resmi G.12.11.1996 tarih, 22815 sayı)
4- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında Yatırımlarda Devlet Yardımları Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 31.07.1998 tarih, 23419 sayı)
5- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 31.07.1998 tarih, 23419 sayı)
6- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasındaki Sosyal Güvenlik Anlaşması ile İlgili Ek Anlaşmanın Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 05.08.1999 tarih, 23777 sayı)
7- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında İki Ülke Vtandaşlarına İlave Kolaylıklar Tanınmasına İlişkin Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 11.11.1999 tarih, 23873 sayı)
8- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Çalışma İskan ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Türkiye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Arasında İşbirliği Protokol’unun Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 06.02.2000 tarih, 23956 sayı)

ANLAŞMA, PROTOKOL ve MUTABAKAT ZABITLARI :
1- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Başbakanları Arasında Yapılan Görüşmelerde Tespit Edilen ve Mutabık Kalınan Hususlara İlişkin Belgenin Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 09.04.1991 tarih, 20840 sayı)
2- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti ile Yapılan Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşlarının Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Vatandaşlarının Türkiye Cumhuriyeti’ne Pasaport Yerine Kimlik Belgesi ile Seyahat Edebilmesi Hakkında Anlaşma’nın Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 30.07.1991 tarih, 20945 sayı)
3- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti ile Yapılan Karma Ekonomik Komisyonu Onikinci Dönem Protokolu’nun Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 28.05.1992 tarih, 21241 sayı )
4- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti ile Yapılan Sağlık Alanında İşbirliğine İlişkin Anlaşmanın Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 23.07.1992 tarih, 21293 sayı)
5- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti ile İmzalanan İki Adet Sahil Güvenlik Botu ile İlgili Anlaşmanın Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 05.09.1993 tarih, 21689 sayı)
6- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Sağlık Alanında İşbirliğine İlişkin Anlaşmada Değişiklik Yapılmasına Dair Ek Protokol’un Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 14.09.1994 tarih, 22051 sayı)
7- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Çevre Alanında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 23.09.1994 tarih, 22060 sayı)
8- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti – Türkiye Cumhuriyeti Karma Ekonomik Komisyonu XIII. Dönem Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 24.12.1994 tarih, 22151 sayı)
9- Kuzey Kıbrıs ile Türkiye Arasında İmzalanan Ekonomik İşbirliği Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 12.03.1997 tarih, 22931 sayı)
10- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında İmzalanan Yardım ve İşbirliği Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 31.07.1997 tarih, 23066 sayı)
11- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında Denizde Arama ve Kurtarma Konusunda Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 02.08.1997 tarih, 23068 sayı)
12- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında Tarım Alanında Teknik, Bilimsel ve Ekonomik İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 02.08.1997 tarih, 23068 sayı)
13- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında Basın-Yayın İşbirliği ve Yardımlaşma Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 13.08.1997 tarih, 23079 sayı)
14- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında Bir Ortaklık Konseyi Kurulmasına İlişkin Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 05.09.1997 tarih, 23101 sayı)
15- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında İmzalanan Protokollerin Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 11.12.1997 tarih, 23197 sayı)
16- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında İmzalanan Kültür Alanında İşbirliği Protokolu”nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 13.01.1998 tarih, 23229 sayı)
17- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Dış İşleri ve Savunma Bakanlığı ile Türkiye Dış İşleri Bakanlığı Arasında İşlevsel ve Yapısal İşbirliği Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 09.02.1998 tarih, 23253 sayı)
18- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Hükümeti Arasında Sosyal Hizmetler ve Sosyal Yardımlaşma Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 24.02.1998 tarih, 23268 sayı)
19- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında İmzalanan “Sağlık Alanında İşbirliğine İlişkin Anlaşma”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 15.04.1998 tarih, 23314 sayı)
20- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığımız Arasında Eğitim, Bilim ve Teknik Alanlarında İşbirliği Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 05.07.1998 tarih, 23393 sayı)
21- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanlığı ile Türkiye Orman Bakanlığı Arasında Akdedilen “Yardım ve İşbirliği Protokolu”nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 03.12.1998 tarih, 23542 sayı)
22- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması’nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 01.02.1999 tarih, 23598 sayı)
23- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı ile Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı Arasında Düzenlenen Girne Öğretmen Evi’nin İşletilmesi ve Yönetimi ile İlgili İşbirliği Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 10.07.1999 tarih, 23751 sayı)
24- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasındaki Sosyal Güvenlik Anlaşması ile İlgili Ek Anlaşma’nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 25.11.1999 tarih, 23887 sayı)
25- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında Ekonomik İşbirliği Protokolu’ne Ek Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 30.12.1999 tarih, 23922 sayı)
26- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında İki Ülke Vatndaşlarına İlave Kolaylıklar Tanınmasına İlişkin Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 06.01.2000 tarih, 23928 sayı) 27- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanlığı ile Türkiye Orman Bakanlığı Arasında Yardım ve İşbirliği Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 06.01.2000 tarih, 23928 sayı)
28- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında Ekonomik İşbirliği Protokolu’ne İkinci Ek Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 29.02.2000 tarih, 23979 sayı)
29- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Sağlık ve Çevre Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Arasında Sağlık Alanında İşbirliğine Dair Ek Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 29.03.2000 tarih, 24004 sayı)
30- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Çalışma İskan ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Türkiye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Arasında İşbirliği Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 05.05.2000 tarih, 24040 sayı)

RESMİ VE DİNİ TATİL GÜNLERİ
Türkiye’deki tatil günlerine ek olarak:
15 KASIM BAĞIMSIZLIK GÜNÜ
20 TEMMUZ ÖZGÜRLÜK VE BARIŞ BAYRAMI

|» “Turan İlleri” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

TARİHÇE
Azerbaycan Türkleri 1918-1920’de Kafkasya kurultayını toplamış ve 28 Mayıs 1918’de milli Azerbaycan devletini kurmuşlardır. 1920’de ise Kafkasya ötesi Sosyalist Sovyet Cumhuriyetlerine katılmak zorunda kalmışlardır. 20 Ocak 1990’da bağımsızlık yanlısı Azerbaycan Türkleri’ne Rus Ordusu tarafından saldırılmış, yüzlerce Azerbaycan genci Rus tanklarının altında ezilerek hayatlarını kaybetmişlerdir. Bu olay her yıl düzenlenen törenlerle anılmaktadır. Azerbaycan, 30 Ağustos 1991 tarihinde bağımsızlığını ilân etmiştir. Azeriler Kafkasya bölgesinin en büyük Türk topluluğunu oluşturmaktadırlar. Aynı zamanda Kafkasya’daki Türk halklarının kültür seviyesi en yüksek Türk toplumudur. Kafkaslarda milli uyanışın merkezi Azerbaycan ve özellikle Bakü kentidir.

DEMOGRAFİK DURUMU NÜFUSUN ETNİK YAPISI
Grup Nüfus içindeki yüzdesi
Azeri Türkleri, : 90
Ruslar : 2.5
Ermeniler : 2
Lezgiler : 1
Avar Türkleri : 0.3
Yahudiler : 0.2
Tatar Türkleri : 0.2
Ukraynalılar : 0.3
Gürcüler : 0.2
Diğer . . . . . . . . : 3.3

Yaş grubu Toplam nüfustaki payı
0-14 : %32
15-64 : %61
65- : % 7

Ocak 1990 olaylarından sonra ülkede bulunan Ruslar ve Ermenilerin dışarıya göçleri yoğunlaşmıştır. Bunun sonucu olarak toplam nüfus içinde Türklerin oranının %90’ı aştığı tahmin edilmektedir. Diğer Türk grupları da dikkate alındığında Azerbaycan’ın Türk kimliği daha da güçlenmektedir. Toplam nüfusun %62.1’i 30 yaşın altındadır. Nüfusun önemli bir bölümünün genç olması Azerbaycan’a sosyal dinamizm kazandırmaktadır.

SİYASİ VE SOSYAL YAPI
Azerbaycan’da kendilerini parti olarak adlandıran fakat hukuken böyle bir kimliği olmayan çeşitli partiler mevcuttur. Başlıca siyasî oluşumların en büyükleri şunlardır:
1- Yeni Azerbaycan Partisi (Başkan – Haydar Aliyev)
2- Azerbaycan Halk Hareketi (Başkan – Ebulfeyz Elçibey)
3- Azerbaycan Milli İstiklal Partisi (Başkan – Etibar Memmedov)
4- Milli Musavat Partisi (Başkan – İsa Kamber)
5- Azerbaycan Demokratik Halk Cephesi (Başkan – Rafig Turabhanlı)
6- Azerbaycan Demokrasi Partisi (Başkan – Vagit Kerimov)
7- Azerbaycan Komünist Partisi (Başkan – Feridun Hasanov)
8- Azerbaycan Sosyal Demokrat Parti (Başkan – Zerdüşt Alizade)
9- Azerbaycan Liberal Parti (Başkan – Lala Hacıyeva)
10- Birlik Partisi (Başkan – Leyla Yunusov)
11- Azerbaycan Demokrat Parti (Başkan – İlyas İsmailov)
12- Sivil Dayanışma Partisi (Başkan – Sabir Rüstemhanlı)
13- Anavatan Partisi (Başkan – Fazail Agamalı)

EKONOMİK DURUM
Azerbaycan’da diğer BDT cumhuriyetlerinden farklı olarak bağımsızlığın birinci yılı olan 1991 yılında önemli üretim düşüşleri yaşanmamıştır. Ancak, Ocak 1992’de Ocak 1991 düzeyine göre % 20 üretim düşüşü gözlenmiştir. Azerbaycan Hükümeti tarafından, Ocak 1992’de üretici fiyatlarının % 90’ı ve tüketici fiyatlarının % 80’i serbest bırakılırken, petrol, gaz, elektrik, kamu taşımacılığı, haberleşme hizmetleri ve temel tüketim mallarını da içeren 14 grup mal ve hizmetin fiyatları kontrol altında tutulmaya devam edilmiştir.

PETROL VE DOĞALGAZ
Azerbaycan, BDT ülkeleri arasında en büyük üçüncü petrol üreticisidir. Petrol ve gaz üretimi ekonominin belkemiğini oluşturmaktadır.
Azerbaycan’ın petrol rezervlerinin yaklaşık 10 milyon varil, doğal gaz rezervlerinin ise, yaklaşık 170 milyar metreküp olduğu tahmin edilmektedir. Petrol rezervlerinin Körfez ülkelerine kıyasla az olmasına rağmen, Azerbaycan, dünya petrol piyasasına günde 1-1,5 milyon varil sürebilecek, dolayısıyla, dünya petrol arz ve fiyatlarını etkileyebilecek kapasi-teye sahiptir. Ülke topraklarının %60’ında petrol bulunduğu tahmin edilmektedir.
Hazar Denizi’nin yasal statüsü üzerinde Rusya ile süren anlaşmazlıklar Azerbaycan petrol sektörünün gelişiminin önündeki en büyük engel olarak görülmektedir.
Hazar Denizi’ne kıyısı olan İran ve Türkmenistan Rusya’yı desteklemektedir
. Türkiye tarafından gerçekleştirilen proje çalışmasında, inşa edilecek bir boru hattı ile Azerbaycan’dan 25 milyon ton ham petrolün Ceyhan Terminali’ne taşınması esas alınmıştır.

TARIM VE HAYVANCILIK
Azerbaycan’da tarım sektörü SSCB’de mevcut olan genel yapıya benzer şekilde kurulmuştur. Tarım “kolhoz” ve “sovkhoz” adı verilen işletmeler vasıtasıyla yapılmaktadır ve toprak mülkiyetinin tamamı devlete aittir. Azerbaycan’da bugün tarım sektörünün alt ve kurumsal yapısı tanzim edilmektedir. Buna rağmen hangi mülkiyet şeklinin yaratılmak istenildiği hâlâ açıklığa kavuşmamıştır. Ayrıca toprak sahipliği ve bu topraklarda üretilen mahsullerin mülkiyeti problem haline getirilmiştir. Bu sorunu halletmek için çıkartılmak istenilen “Toprak Islahatı Hakkında Mecelle” ile devletin mülkiyetinde bulunan topraklar devlet, belediye, özel mülkiyet olmak üzere 3 kısma ayrılmakta ve ülke topraklarının % 40’ının, ekili alanların ise % 85’inin özel mülkiyete tahsis edileceği ileri sürülmektedir.

BANKACILIK VE SİGORTACILIK
Azerbaycan’da 7 Ağustos 1992’de Merkez Bankası Hakkında Kanun ile Bankalar ve Bankaların Faaliyetleri Hakkında Kanun arka arkaya yürürlüğe girmiştir. Azerbaycan’ın finans kesimi Azerbaycan Milli Bankası (Merkez Bankası) ve 4 ihtisas bankası; Azerbaycan Uluslararası Bankası (Beynelhalk Bank), Agroindustrial Bank (Ziraat Bankası), Sanayi İnvestisyon Bank (Sanayi ve Yatırım Bankası), Emanet Bank (Tasarruf Bankası) ile çok sayıda ticari ve kooperatif bankadan oluşmaktadır. Azerbaycan Bankacılık Kanunu modern anlamdaki tüm bankacılık işlemlerini kapsamına almaktadır. Ancak, Azerbaycan ekonomisinin tam anlamıyla serbest pazar sistemine geçememesi ve banka sisteminin de modern anlamıyla yerleşmemiş olması sebebiyle, hedeflenen gelişme gerçekleştirilememektedir.
Azerbaycan’da biri reasürans olmak üzere 61 sigorta şirketi bulunmaktadır. “Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Sigorta Hakkında Kanunu” 5 Ocak 1993 tarihlidir. Azerbaycan’daki sigorta şirketlerini “Devlet Sigorta Murakabe Kurulu” denetlemektedir. Azerbaycan’da gelişmekte olan sigorta pazarı uluslararası sigorta sisteminde uzman kadroların bulunmaması sebebiyle çeşitli zorluklar yaşanmaktadır.

TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER
Azerbaycan Cumhuriyeti, kardeş ve dost Türkiye Cumhuriyeti’yle ekonomik, sosyal, kültürel ve diğer alanlarda iyi ilişkiler içindedir ve önemli anlaşmalar yapılmıştır.
Azerbaycan, Türk işadamları tarafından gerek yatırım ve gerekse ticari faaliyet bakımından tercih edilen bir ülkedir. Bu itibarla 1992 yılından itibaren bir çok Türk Şirketi Azerbaycan’da müşterek müessese kurmuşlar, şube veya temsilcilik açmışlardır.
Petrol sanayiinde 3, telekomünikasyonda 3, inşaat sektöründe 18, bankacılık alanında 3, taşımacılıkta 10, yayın ve matbaacılık konusunda 5 ve imalat sektöründe ise 70’e yakın Türk firması bulunmaktadır. Ayrıca, hizmet ve ticaret sektöründe faaliyet gösteren 100’ün üzerinde Türk şirketi vardır. Yapılan araştırmalara göre, Türk şirketlerinin Azerbaycan’daki toplam sermaye ve yatırımlarının 500 milyon ABD Doları seviyesine ulaştığı tahmin edilmektedir.

EN ÇOK İHRACAT YAPILAN ÜLKELER
İran, Türkiye, Rusya Federasyonu, Gürcistan, Ukrayna, Kazakistan, Almanya, Letonya, İsviçre, ABD, Polonya, Estonya.

EN ÇOK İTHALAT YAPILAN ÜLKELER
Türkiye, İran, Birleşik Arap Emirlikleri, Rusya Federasyonu, Almanya, Ukrayna, Gürcistan, Letonya, Fransa, İtalya, Avusturya, ABD, Estonya, Çin, Belçika, Avustralya, İngiltere, Kazakistan, Türkmenistan, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, İsrail, Hindistan, Güney Kore.

TİCARETE KONU OLAN BAŞLICA MALLAR
Petrol ve petrol ürünleri, pamuk, pamuk ipliği, polietilen, ham alüminyum, metal hurdaları, klima cihazları, elektrik motorları, meyve konserveleri, tütün, şarap, deri vb.

KANUNLAR ve ANLAŞMALAR
Azerbaycan İle Türkiye’nin Taraf Olduğu Kanun, Anlaşma, Protokol ve Mutabakat Zabıtları :

KANUNLAR :
1- Azerbaycan Cumhuriyeti ile İmzalanan Dostluk, İşbirliği ve İyi Komşuluk Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 21.03.1993 tarih, 21531 sayı)
2- Azerbaycan Cumhuriyeti ile İmzalanan Konsolosluk Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 21.04.1993 tarih, 21559 sayı)
3- Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti ile İmzalanan Askeri Eğitim İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 21.04.1993 tarih, 21559 sayı)
4- Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında İşbirliği ve Dayanışma Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 11.05.1993 tarih, 21578 sayı)
5- Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında Hukuki, Ticari ve Cezai Konularda Adli Yardımlaşma Sözleşmesinin Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 11.05.1993 tarih, 21578 sayı) 6- Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti Arasındaki Hava Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 11.05.1993 tarih, 21578 sayı)
7- Azerbaycan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22.09.1994 tarih, 22059 sayı)
8- Azerbaycan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Teknik İşbirliği Protokol’unun Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22.09.1994 tarih, 22059 sayı)
9- Azerbaycan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında İşbirliği ve Karşılıklı Yardımlaşma Protokol’unun Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22.09.1994 tarih, 22059 sayı)
10- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Gümrük İşleri Alanında İşbirliği ve Karşılıklı Yardıma İlişkin Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 31.07.1996 tarih, 22713 sayı) 11- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 31.07.1996 tarih, 22713 sayı)
12- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 10.04.1997 tarih, 22960 sayı)
13- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Eğitim ve Bilim Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22.05.1997 tarih, 22996 sayı)
14- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Spor Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 14.06.1997 tarih, 23019 sayı)
15- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Kültür ve Güzel Sanatlar Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 14.06.1997 tarih, 23019 sayı)
16- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Tıp ve Sağlık Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 14.06.1997 tarih, 23019 sayı)
17- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Tarım Alanında Bilimsel, Teknik ve Ekonomik İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 26.07.1997 tarih, 23061 sayı) 18- Azerbaycan ile Türkiye Arasındaki Hava Taşımacılığı Anlaşmasına Ek Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 08.08.1999 tarih, 23780 sayı)
19- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Sınır Olay ve Uyuşmazlıklarının Çözümüne Dair Sözleşme ve İlgili Protokollerin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 09.04.2000 tarih, 24015 sayı)

ANLAŞMA, PROTOKOL ve MUTABAKAT ZABITLARI :
1- Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ile Yapılan Tıp ve Sağlık Alanında 1990-1992 Yıllarına İlişkin İşbirliği Protokolunun Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 25.01.1991 tarih, 20766 sayı)
2- Azerbaycan Cumhuriyeti ile Yapılan Ticari ve Ekonomik İşbirliğine Dair Mutabakat Tutanağı’nın Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G.17.07.1991 tarih, 20932 sayı)
3- Azerbaycan Cumhuriyeti ile Yapılan Turizm İşbirliği Protokolünün Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 29.09.1991 tarih, 21006 sayı)
4- Azerbaycan, Türkmenistan ve Kazakistan ile Yapılan Vize Muafiyetine İlişkin Anlaşmaların Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 02.06.1992 tarih, 21246 sayı)
5- Azerbaycan Cumhuriyeti ile Yapılan Eğitim, Öğretim, Uzmanlık Hizmetleri, Teknik ve Bilimsel İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 14.07.1992 tarih, 21284 sayı)
6- Azerbaycan ile Tıp ve Sağlık Alanında Yapılan İşbirliğine İlişkin Anlaşma ve Protokolun Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 01.08.1992 tarih, 21302 sayı)
7- Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti ile İmzalanan Ticaret ve Ekonomik, Turizm ve Ulaştırma Altyapısı İşbirliği Anlaşmaların Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 23.01.1993 tarih, 21474 sayı)
8 – Türkiye ile Azerbaycan Hükümeti Arasında İmzalanan Hava Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 01.07.1993 tarih, 21624 sayı)
9- Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında Hukuki, Ticari ve Cezai Konularda Adli Yardımlaşma Sözleşmesinin Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 25. 08. 1993 tarih, 21679 sayı)
10- Azerbaycan Cumhuriyeti ile İmzalanan Konsolosluk Sözleşmesinin Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 19.09.1993 tarih, 21703 sayı)
11- Azerbaycan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Çevre Alanında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 21.10.1993 tarih, 21735 sayı)
12- Azerbaycan Cumhuriyeti ileTürkiye Cumhuriyeti Arasında İşbirliği ve Dayanışma Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 16.03.1994 tarih, 21876 sayı)
13- Azerbaycan ile Türkiye Arasında İmzalanan Bazı Belgelerin Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 30.05.1994 tarih, 21945 sayı)
14- Arnavutkuk, Ermenistan, Azerbaycan, Belarus, Gürcistan, Moldova, Romanya, Rusya Federasyonu, Ukrayna ile Türkiye Arasında 6 Mart 1993 Tarihinde İstanbulda İmzalanan ve 05.04.1994 Tarihli 3982 Sayılı Kanunla Onaylanması Uygun Bulunan, Kültür, Eğitim, Bilim ve Enformasyon Alanlarında İşbirliğine İlişkin “Karadeniz Sözleşmesi”nin Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 24.06.1994 tarih, 21970 sayı)
15- Azerbaycan Cumhuriyeti ile Hükümetimiz Arasında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 24.03.1995 tarih, 22237 sayı)
16- Azerbaycan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında İmzalanan Vize Muafiyeti Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 31.01.1996 tarih, 22540 sayı)
17- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Kara Ulaştırma Karma Komisyon Toplantısı Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 05.11.1996 tarih, 22808 sayı)
18- Azerbaycan ile Türkiye Arasında İmzalanan İşbirliği ve Karşılıklı Yardımlaşma Protokolunun Onaylanması Hakında Karar (Resmi G. 24.05.1997 tarih, 22998 sayı)
19- Azerbaycan ile Türkiye Arasında İmzalanan Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 26.05.1997 tarih, 23000 sayı)
20- Azerbaycan ile Türkiye Karma Ekonomik Komisyonu 1. Dönem Toplantısı Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 11.06.1997 tarih, 23016 sayı)
21- Azerbaycan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Televizyon Yayınları Konusunda İşbirliği Anlaşması (Mutabakat Muhtırası)” nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 15.06.1997 tarih, 23020 sayı)
22- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 27.06.1997 tarih, 23032 sayı)
23- Azerbaycan Çalşma ve Halkın Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Türkiye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Arasında İmzalanan İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 04.07.1997 tarih, 23039 sayı)
24- Azerbaycan ile Türkiye Arasında İmzalanan Gençlik ve Spor Alanında İşbirliğine İlişkin Ek Protokolün Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 04.07.1997 tarih, 23039 sayı)
25- Azerbaycan ile Türkiye Arasında İmzalanan Elektrik Enerjisi Alanında İşbirliği Prensipleri Hakkında Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 04.07.1997 tarih, 23039 sayı)
26- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Kültür ve Güzel Sanatlar Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 12.08.1997 tarih, 23078 sayı)
27- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Spor Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 12.08.1997 tarih, 23078 sayı)
28- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Eğitim ve Bilim Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 15.08.1997 tarih, 23081 sayı)
29- Azerbaycan Tahsil Nazırlığı ile Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı Arasında Eğitim ve Bilim Alanlarında İşbirliği Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 16.08.1997 tarih, 23082 sayı)
30- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi İşletmelerini Geliştirmeye Yönelik İşbirliği Ek Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G.22.08.1997 tarih, 23088 sayı)
31- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Tarım Alanında Bilimsel, Teknik ve Ekonomik İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 05.09.1997 tarih, 23101 sayı)
32- Azerbaycan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Kara Ulaştırması Karma Komisyon Toplantısı Protokolu”nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 08.09.1997 tarih, 23104 sayı)
33- Azerbaycan ile Türkiye Dış İşleri Bakanlıkları Arasındaki İşbirliğine ve Siyasal Danışmalara İlişkin Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 18.10.1997 tarih, 23144 sayı)
34- Azerbaycan Orman Bakanlığı ile Türkiye Arasında İmzalanan “Ormancılık Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol”ün Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 13.01.1998 tarih, 23229 sayı)
35- Azerbaycan, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Moğolistan ve Tacikistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Sınai Mülkiyetinin Korunması Alanında Patent Kuruluşları Arasında İşbirliği ile İlgili Niyet Protokolünün Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 24.01.1999 tarih, 23590 sayı)
36- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Ankara ve Bakü’de Diplomatik Temsilcilik Binaları İnşası Amacıyla Karşılıklı Arsa Tahsisine İlişkin Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 12.08.1999 tarih, 23784 sayı)
37- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Sınır Olay ve Uyuşmazlıklarının Çözümüne Dair Sözleşme ve Sözleşmeye Ait Ek 1 ve 2 Numaralı Protokoller ile Azerbaycan ile Türkiye Arasında Türkiye-Azrbaycan Sınır Hattının Her İki Tarafında Kalan Onar Kilometrelik Bölgenin İçinde Yapılacak Sivil ve Askeri Hava Vasıtalarının Uçuşlarını Düzenleyen Protokolün Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 22.05.2000 tarih, 24056 sayı)

RESMİ VE DİNİ TATİL GÜNLERİ
1 OCAK YILBAŞI
20 OCAK ŞEHİTLERİ ANMA GÜNÜ
8 MART KADINLAR GÜNÜ
20-21 MART NEVRUZ BAYRAMI
28 MAYIS CUMHURİYET BAYRAMI
26 HAZİRAN AZERBAYCAN SİLAHLI KUVVETLER BAYRAMI
18 EKİM KURTULUŞ BAYRAMI
26 HAZİRAN AZERBAYCAN CUMHURIYETİ ANAYASA GÜNÜ
17 KASIM MİLLİ KALKINMA GÜNÜ
31 ARALIK DÜNYA AZERBAYCANLILAR GÜNÜ
RAMAZAN BAYRAMI
KURBAN BAYRAMI

|» “Turan İlleri” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

COĞRAFİ KONUMU
Kuzeyde ve Batıda Rusya Federasyonu, Doğuda Çin Halk Cumhuriyeti (Doğu Türkistan), Güneyde Türkmenistan, Özbekistan, Kırgızistan ile çevrilidir. 45°-87° doğu boylamları ile 41°-57° kuzey enlemleri arasında yer almaktadır. Kazakistan geniş bozkırlarla kaplı olup geriye kalan tüm arazinin yarısı çöldür. Kazakistan dışında Doğu Türkistan’da 650.000, Moğolistan Halk Cumhuriyeti’nde 40.000, Afganistan’da 3.000 Kazak nüfusun yaşadığı bilinmektedir.

TARİHÇE
Geleneksel olarak göçebe olan Kazakların tarih sahnesinde etkili olmaları iÖzbek Hanları devrine rastlar. Bu dönemde Kasım Han, bütün Kazakları kendi egemenliği altında topladı (1520) 17. yüzyılda ise Tevka Han, Kazak Türklerini yasal kurallara bağladı.. Ancak 17. ve 18. yüzyıllarda Ruslar Türkistan’ı işgal ettiler. Bu işgale en büyük tepki Kazaklardan geldi. 1783’te Sırım Batur önderliğinde Kazaklar bir ayaklanma başlatmış iseler de, Çarlık Rusyasının boyunduruğundan kurtulamamışlardır. Kazak önderler 1906 da halkta ulusal bilincin uyanmasını sağladılar. 1916’da harekete geçen Kazaklar, 1917 de Umumi Kazak Kongresini toplayarak Orenburg’u başkent ilan ettiler. 1924 de otonom olarak başkentlerini Ak-Mescit’e taşıdılar.1936’da ise Sovyetlerin bir üyesi statüsüne girdiler. Kazakistan 1990’da egemenliğini, 1991 tarihinde ise bağımsızlığını ilan etmiştir.

DEMOGRAFİK DURUMU
Kazakistan, Türk Cumhuriyetleri içinde etnik açıdan çok farklı bir yapıya sahiptir.
Nüfusun Etnik Yapısı (1999) Grup Nüfus içindeki yüzdesi
Kazak Türkleri % 53.1 (1999)
Ruslar % 32.9
Ukrayn % 2.7
Alman % 2.9
Özbek Türkleri % 2.3
Tatar Türkleri % 1.1
Diğer % 5

Yaş Grubu Toplam Nüfustaki Payı
0 – 14 % 28 (erkek: 2.432.519, kadın: 2.359.375)
15 – 64 % 65 (erkek: 5.279.877, kadın: 5.580.849)
65 – % 7 (erkek: 392.934, kadın: 779.849

SİYASİ VE SOSYAL YAPI
Kazakistan’da siyasi yapı, etnik ve dini yapıdan etkilenerek farklı bir durum oluşturur. Ülkede faal olan siyasi gruplar şunlardır:
Parti Adı Başkanı
1. Halk Birlik Partisi (Kazak) Akhan Bizhanov
2. Kazakistan Halk Kongresi (Kazak) Anvar İsmailov
3. Azamat (Vatandaş) Halk Hareketi . . . . . . . . . . Petr Svoık, Murat Avezov, Galim Abilsitov
4. Kazakistan Komünist Partisi Serikbolsın Abdillin
5. Jeltoksan Milli Demokratik Partisi (Kazak) Hasen Hocaahmet
6. Emek ve İşçiler Hareketi Madel İsmailov
7. Slav Halk Hareketi (Rus) Aleksandr Samarkin
8. Rus Merkezi Hareketi (Rus) Nina Sidorova
9. Emekliler ve Pokoleniye Hareketi (Rus) İrina Savostina

TARIM VE HAYVANCILIK
1998 yılı itibariyle tarım sektörünün GSMH içerisindeki payının % 36 olduğu Kazakistan’da 220 milyon hektar tarım alanının yaklaşık % 82’si çayır-mera alanı olarak, geri kalan 3,5 milyon hektarı ise ürün üretimi için her yıl işletilmektedir. Toplam tarımsal üretimin % 40’ını bitkisel üretim ve % 60’ını hayvansal üretim oluşturmaktadır. Kazakistan’da ekilen toprakların % 6,5’ine tekabül eden 2,4 milyon hektar arazi sulanmaktadır.

BANKACILIK VE SİGORTACILIK
Kazakistan’ın finansal hizmet sektörü, gelişmenin erken aşamasındadır. Pek çok büyük banka hala Kazakistan Merkez Bankası olan Kazakistan Cumhuriyeti Ulusal Bankası’nın (National Bank of Kazakhstan / NBK) yönetimi altındadır. NBK’ya göre, Nisan 1997 itibariyle, ticari bankaların toplam kredi portföylerinin % 24,3’ünü şüpheli, % 19,8’ini ise tahsil edilmesi imkansız hale gelmiş olan krediler oluşturmaktadır. Yani sektörün Sovyetler Birliği döneminden miras kalan esas sorunu, bankaların kredi portföylerinin düşük kalitede olmasıdır.
Bankacılık sektörüne yabancıların girişine de sınırlandırmalar getirilmiştir. Buna göre yabancı bankaların toplam sermayesi, Kazak bankalarının toplam sermayesinin 1/ 4’ünü aşamaz. Ayrıca yabancı banka temsilciliklerinin, tam işlevli şubeler haline gelmesi için 1 yıllık süre öngörülmüştür. Bunun yanısıra, hükümetin, yabancı banka faaliyetlerini sınırlandırma konusunda geniş yetkileri bulunmaktadır. Ancak, bu sınırlandırmalar, Rus bankalar için gevşek tutulmuştur.

TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER
Türkiye ile Kazakistan arasında bankacılık alanında işbirliği vardır. TCMB ile NBK, 1995 yılında, NBK’nin TCMB nezninde hesap açmasına imkan sağlayan bir “Bankacılık Düzenlemesi” imzalamış ve Ocak 1997 itibarıyla bu hesaba Kazakistan tarafından 2.3 milyon ABD doları transfer edilmiştir. Ayrıca Ziraat Bankası ile Kazkommertzbank “KZI Bank” isimli banka ve Emlak Bank (%41), Kramds Bank (%25), Yukstar Ortaklığı (%25) ve Banque Warms (%9) ortaklığı ile “Türkiye-Kazakistan International Bank” kurulmuş ve her ikisi de 1993 yılında faaliyete geçmiştir.
Kazakistan’da Yabancı Sermaye Kanunu ile kurulmuş olan 200’den fazlaTürk şirketi vardır. Sözüedilen kanun kapsamı dışında da şirketler kurulmuştur. Türk firmalarının Kazakistan’da başlıca ilgi alanları şöylece sıralanabilir
İnşaat ve müteahitlik hizmetleri, sınai tesis yapımı, hafif sanayi, gıda, madencilik, ticaret, metalurji, tekstil, telekomünikasyon, elektrik santralleri yapımı, otel ve iş merkezleri yapımı.
Türkiye ile Kazakistan arasında ticari ilişkiler sürekli olarak gelişme göstermektedir. Türkiye’nin Kazkistan’a başlıca ihracatı; çeşitli gıda maddeleri, giyim eşyaları, otomatik telefon santralleri, deri işleme cihazları, sentetik halı ve kilim, zırai mücadele ilaç ve bitkileri, makarna imalat cihazları, seramik eşyalar, demir-çelik ve alüminyum ürünleri, elektrikli ev aletleri gibi kalemlerden oluşmaktadır. İthalatı ise; hayvansal ürünler, buğday, deri, alüminyum alaşımları, kalaylı demir-çelik gibi malları kapsamaktadır.

EN ÇOK İHRACAT YAPILAN ÜLKELER
Rusya Federasyonu, Türkiye, İran, Çin, Özbekistan, Almanya, ABD, Türkmenistan, Tacikistan, Azerbaycan.

EN ÇOK İTHALAT YAPILAN ÜLKELER
Rusya Federasyonu, Belçika, Avusturalya, Birleşik Arap Emirlikleri, İngiltere, Türkiye, İran, Bulgaristan, Türkmenistan, Hindistan, İsrail, Çin, Özbekistan, Almanya, Tacikistan, Azerbaycan.

KANUNLAR ve ANLAŞMALAR
Kazakistan ve Türkiye’nin Taraf Olduğu Kanun, Anlaşma, Protokol ve Mutabakat Zabıtları:

KANUNLAR :
1- Kazakistan Cumhuriyeti ile İmzalanan İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 21.03.1993 tarih, 21531 sayı)
2- Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Türkistan Şehrinde Uluslararası Hoca Ahmet Yesevi Türk-Kazak Üniversitesi Kurulmasına Dair Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna İlişkin Kanun (Resmi G. 04.05.1993 tarih, 21571 sayı)
3- Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Eğitim, Bilim, Kültür ve Spor Alanlarında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 10.12.1993 tarih, 21784 sayı)
4- Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasındaki Hava Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 10.12.1993 tarih, 21784 sayı)
5- Kazakistan Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Askeri Eğitim İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22.09.1994 tarih, 22059 sayı)
6- Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22.09.1994 tarih, 22059 sayı)
7- Kazakistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22. 09.1994 tarih, 22059 sayı)
8- Kazakistan ile Türkiye Hükümeti Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması ve Eki Protokolu’n Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 31.07.1996 tarih, 22713 sayı)
9- Kazakistan ile Türkiye Arasında Antalya İlinin Kemer İlçesindeki Taşınmazın Kazakistan Cumhuriyetine Kullandırılmasına İlişkin Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 31.07.1996 tarih, 22713 sayı)
10- Kazakistan ile Türkiye Arasında Cezai Konularda Karşılıklı Adli Yardımlaşma ve Suçluların İadesi Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 10.04.1997 tarih, 22960 sayı)
11- Kazakistan ile Türkiye Arasında Konsolosluk Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22.05.1997 tarih, 22996 sayı)
12- Kazakistan ile Türkiye Arasında Dostluk ve İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22.05.1997 tarih, 22996 sayı)
13- Kazakistan ile Türkiye Arasında Hukuki Konularda Adli Yardımlaşma Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 26.07.1997 tarih, 23061 sayı)
14- Kazakistan ile Türkiye Arasında Askeri Alanda Eğitim, Teknik ve Bilimsel İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 07.02.1998 tarih, 23251 sayı)
15- Kazakistan ile Türkiye Arasında Ticaret ve Ekonomik ve Teknik İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 02.06.1998 tarih, 23360 sayı)

ANLAŞMA, PROTOKOL ve MUTABAKAT ZABITLARI :
1- Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ile Yapılan Tıp ve Sağlık Alanındaki 1991-1995 Yıllarına İlişkin İşbirliği Protokolunun Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 07.04.1991)
2- Özbekistan, Türkmenistan ve Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri ile Yapılan Tıp ve Sağlık Alanında İşbirliği Anlaşmalarının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 13.07.1991)
3- Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ile Yapılan Ticari, Ekonomik, Bilimsel ve Teknik İşbirliği, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında İşbirliği Anlaşmaları ve Mutabakat Zaptının Onaylanmasna Dair Karar (Resmi Gazete: 25.11.1991)
4- Azerbaycan, Türkmenistan ve Kazakistan, ile Yapılan Vize Muhafiyetine İlişkin Anlaşmaların Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 02.06.1992)
5- Kazakistan Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığımız Arasında İmzalanan Güvenlik İşbirliği Protokolünün Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 24.01.1993)
6- Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Kazakistan, Cumhuriyeti Hükümetleri ile İmzalanan Turizm Alanında İşbirliği Anlaşmalarının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 15. 04. 1993)
7- Türkiye ile Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Azerbaycan Arasında İmzalanan Haberleşme Alanında İşbirliğine İlişkin Protokollerin Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 07.07.1993)
8- Kırgızistan, Özbekistan ve Kazakistan’a Exımbank Kredisi Verilmesine İlişkin Mutabakat Muhtırasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 01.08.1993)
9- Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti ile İmzalanan Türkistan Şehrinde Uluslararası Hoca Ahmet Yesevi Türk-Kazak Üniversitesi Kurulmasına Dair Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 14.09.1993)
10- Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasındaki Vize Muhafiyeti Anlaşmasına Ek Protokolün Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 09.11.1993)
11- Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında İmzalanan Ulaştırma Alanında İşbirliği Protokolünün Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 10.06.1994)
12- Kazakistan Cumhuriyeti ve Türkiye Cumhuriyeti Ulaştırma Bakanları Arasında 8 Temmuz 1993 Tarihinde Ankara’da İmzalanan Mutabakat Zaptının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 27.06.1994)
13- Moğolistan, Türkmenistan ve Kazakistan Cumhuriyetleri Hükümetleri ileTürkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında İmzalanan Eğitim, Bilim, Kültür ve Spor Alanlarında İşbirliği Anlaşmalarının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 26.12.1994)
14- Kazakistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 11.02.1995)
15- Kazakistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 17.07.1995)
16- Kazakistan Cumhuriyeti Tarım Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Arasında Teknik, Bilimsel ve Ekonomik İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 23.01.1996)
17- Kazakistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Hayvan Sağlığı Alanındaki İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 06.04.1996)
18- Kazakistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında İmzalanan Hava Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 08.05.1996)
19- Kazakistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında İmzalanan Bitki Koruma ve Karantina Alanında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 30.06.1996)
20- Kazakistan ileTürkiye Arasında Akdolunan Gelir Üzerinden Alınan vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 08.11.1996)
21- Kazakistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Bilim ve Teknik Alanında İşbirliği Anlaşması ile Çevre Alanında İşbirliği Anlaşması’nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 05.05.1997)
22- Kazakistan Eğitim Bakanlığı ile Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı Arasında Yapılan Eğitim ve Bilim Alanlarında İşbirliği Protokolünün Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 16.06.1997)
23- Kazakistan ile Türkiye Arasında Dostluk ve İşbirliği Antlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 03.08.1997)
24- Kazakistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Konsolosluk Sözleşmesinin Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 14.08.1997)
25- Kazakistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Cezai Konularda Karşılıklı Adli Yardımlaşma ve Suçluların İadesi Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 17.08.1997)
26- Kazakistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Sağlık ve Tıp Alanında İşbirliğine Dair Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 10.11.1997)
27- Kazakistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Hukuki Konularda Adli Yardımlaşma Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 12.11.1997)
28- Kazakistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Askeri Alanda Eğitim, Teknik ve Bilimsel İşbirliği Antlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 27.04.1998)
29- Kazakistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Turizm Alanında İşbirliği Antlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 20.12.1998)
30- Azerbaycan, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Moğolistan ve Tacikistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Sınai Mülkiyetinin Korunması Alanında Patent Kuruluşları Arasında İşbirliği ile İlgili Niyet Protokolünün Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 24.01.1999)
31- Kazakistan – Türkiye Arasında Akdolunan Sınai Mülkiyetinin Korunması Alanında Patenet Kuruluşlarının İşbirliği ile İlgili Niyet Protokolünün Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 24.01.1999)
32- Kazakistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Ticaret ve Ekonomik Teknik İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 10.05.2000)

RESMİ VE DİNİ TATİL GÜNLERİ
1-2 OCAK YILBAŞI
28 OCAK ANAYASA GÜNÜ
8 MART DÜNYA KADINLAR GÜNÜ
22 MART NEVRUZ GÜNÜ
1 MAYIS KAZAKİSTAN HALKININ BİRLİĞİ BAYRAMI
9 MAYIS ZAFER GÜNÜ
30 AĞUSTOS ANAYASA BAYRAMI
25 EKİM CUMHURİYET BAYRAMI
16 ARALIK BAĞIMSIZLIK BAYRAMI

|» “Turan İlleri” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

TARİHÇE
Ortaasya’da yaşayan Kırgızlar, tüm Kırgızların yüzde 90’ını kapsar. Doğu Türkistan’da 80.000, Afganistan’da 25.000 Kırgızın yaşadığı tahmin edilmektedir.
Çin kaynaklarında geçen Kien-Kun, Ki-Ku gibi adlandırmaların Göktürk metinlerinde Kırkız, Tibetçe’de Gir-Kız şeklinde geçtiği görülür. Kırgızlar, Tanrı Dağları’nın doğusu ile Tannu-Ola arasında ortaya çıkmışlardır. Tarihi kaynaklara göre ise Kırgızlar 13. yüzyıldan sonra bugünkü yurtlarına gelmişlerdir. Kırgızlar, 9. yüzyılda Uygur-Türk devletinin başına geçmişler, önce Özbek hakimiyetini daha sonra da Kazak egemenliğini kabul ederek birlikte hayatiyetlerini sürdürmüşlerdir. 1924 te Kara Kırgız Özerk Oblast’ı oluşmuş; 1926’da Özerk Cumhuriyet kurmuşlar; 1936’da ise Kırgız SSC olarak SSCB’ne katılmışlardır. Kırgızlar, 15 Ağustos 1990’da egemenliklerine, 31 Ağustos 1991’de de bağımsızlıklarına kavuşmuşlardır.Tarihin her döneminde dillerini koruyan Kırgızlar, her zaman milli kültürlerine bağlı kalmışlardır.
Bu konuda Manas Destanı’nın büyük yararını ve etkilerini görmüşlerdir . Kırgız dili ve kültürünün sağlam kalmasının en önemli sebebi Manas Destanı’dır.

DEMOGRAFİK DURUM
Nüfusun Etnik Yapısı Grup Nüfus içindeki yüzdesi
Kırgız 52.4
Rus 18
Özbek 12.9
Ukrain 2.5
Alman 2.4
Diğer 11.8

Yaş grubu Toplam nüfustaki payı
0-14 35
15-64 59
65- 6

SİYASİ YAPI
Parti Adı Başkanı
1. Sosyal Demokrat Parti (PSD) Z. İBRAMOV
2. Kırgızistan İçin Demokratik Hareket Partisi (DDK) Jupar YEKŞEYEV
3. Ulusal Demokratik Birlik Hareketi Partisi (DDNE) Yuri RAZGULYAYEV
4. Kırgızistan Komünist Partisi (PKK) Absamat MASALİYEV
5. Kırgızistan Erkin Partisi (ERK) Tursunbay Bakir ULU
6. Kırgızistan Cumhuriyetçi Millet Partisi Z.SARSENALİYEV
7. Kırgızistan Tarımcılar Partisi A.ALİYEV
8. Alta Mekel Parti Ömürbek TEKEBAYEV
9. Ulusal Bayrak Partisi (ASABA) Capraştı BAZARBAY
10. Milli Kurtuluş Hareketi Partisi Cumgalbek AMAMBAYEV
11. Ortak Dayanışma Hareketi Ashar Cumagazi USUPOV

EKONOMİK DURUM
Topraklarının ancak %7’si tarıma elverişli olan ülkenin, başlıca tarımsal ürünleri buğday, pamuk, tütün, kenevir, yağlı tohumlar, şeker pancarı, üzüm, şekerkamışı, haşhaş, mısır, meyve ve sebzedir. Tarıma elverişli arazisinin %72’si sulanabilmektedir ve sulama kanallarının uzunluğu 30.000 km. civarındadır. Dağlık bir ülke olan Kırgızistan’da hayvancılık yaygın olarak yapılmakta ve önemli gelir kaynaklarından birini oluşturmaktadır. Ülke eski Sovyetler Birliği’nin başlıca yün üreticilerinden olup, Rusya ve Kazakistan’dan sonra üçüncü sırada yer almaktadır. Hayvancılık alanında ipek ve tabaklanmış deri üretimi de önemli bir yer tutmaktadır.
Büyük ölçüde tarıma dayalı ekonomik yapıya sahip bulunan ülkede, sanayi, özellikle hafif sanayi ve mikro elektronik alanlarında gelişmiştir. Başlıca sanayi kolları, metalurji, petrol, doğalgaz, elektronik, demir dışı metaller, elektrik motorları, gıda prosesi, konservecilik, deri ürünleri, ceviz mobilya, kömür madenciliği, konserve et ve şeker rafinerileri alanlarında yoğunlaşmıştır.

BANKACILIK VE SİGORTACILIK
Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Kırgızistan’da tam teşekküllü bir şube açma konusunda prensip kararı almıştır. Şube açılabilmesi, öncelikle bu ülkede bankacılık mevzuatının oluşmasına bağlı olduğundan henüz bir faaliyet gerçekleşmemiştir.
T.C. Ziraat Bankası, Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Azerbaycan Cumhuriyetleri ile Rusya Federasyonu’ndaki mahalli bankalar arasında ortak banka kurulması çalışmaları sürmektedir. Kambiyo ve dış ticaret işlemleri başta olmak üzere batılı anlamda her türlü bankacılık hizmeti verecek olan bu ticari bankalar, söz konusu ülkelerde Türk Ortaklığı ile kurulan ilk bankalardır. Bu çalışmalar, Kırgızistan’da tam teşekküllü şube açılması yönünde devam etmektedir. Ziraat Bankası’nın Ortaasya Türk Cumhuriyetleri’nde mukim yerel bankalarla kuracağı ortak bankalara, bankaların sermayelerinin % 50’sini geçmemek kaydıyla iştirak etmesi ve bu bankaların adında “Türk” kelimesinin kullanılması hususu da ikili anlaşmalarda kararlaştırılmıştır.

TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER
1- Bişkek’te ve Issık-Göl kıyısında 100 odalı ve 4 yıldızlı bir otelin yapımı için Türk yatırımcıları ve müteahhitleri ile işbirliği.
2- Kırgızistan’da volastonit madeni çıkarılması ve rafinerizasyonu için ortak girişim.
3- Sulu-Terek bozalt havzasında süper rafine bozalt fiberi üretim tesisi kurulması.
4- Bir çini üretim tesisi kurulması.
5- Cam işleme ve cam mamulleri üretim tesisinin ortak girişim yolu ile kurulması.
6- Çu ve Oş bölgelerinde kuru işleme yöntemini kullanan çimento fabrikaları inşası için ortak girişimde bulunulması.
7- Sığır, domuz, koyun ve keçi derisi işleme ve deri mukavva üretimi için ortak girişim kararı.
8- Wollasstonite çıkarma ve rafinerisi için ortak girişim kararı
9- Porselen üretim tesisi kurulması hususunda ortak girişim

KANUNLAR ve ANLAŞMALAR
Kırgızistan ve Türkiye’nin Taraf Olduğu Anlaşma, Protokol ve Mutabakat Zabıtları:

KANUNLAR :
1- Kırgızistan Cumhuriyeti ile İmzalanan Eğitim, Kültür ve Bilimsel Alanlarda İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 21. 03.1993 tarih, 21531 sayı)
2- Kırgızistan Cumhuriyeti ile İmzalanan Dostluk ve İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 21. 03.1993 tarih, 21531 sayı)
3- Kırgızistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Uluslararsı Karayolu Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22. 09.1994 tarih, 22059 sayı)
4- Kırgızistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Askeri Eğitim İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22. 09.1994 tarih, 22059 sayı)
5- Kırgızistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22. 09.1994 tarih, 22059 sayı)
6- Kırgız Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Kırgızistan’ın Başkenti Bişkek Şehrinde Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Kurulmasına Dair Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğu Hakkında Kanun (Resmi G. 23. 06.1996 tarih, 22675 sayı)
7- Kırgız Hükümeti ile Türkiye Arasında Karşılıklı Büyükelçilik Faaliyetlerinin Gayri Menkul ve Mali Vehçelerine İlişkin Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 16. 10.1996 tarih, 22789 sayı)
8- Kırgızistan ile Türkiye Arasında Konsolosluk Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22. 05.1997 tarih, 22996 sayı)
9- Kırgızistan ile Türkiye Arasında Ücretsiz Sağlık Hizmetlerine Dair Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 26. 07.1997 tarih, 23061 sayı)
10- Kırgızistan ile Türkiye Arasında Hava Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 26. 07.1997 tarih, 23061 sayı)
11- Kırgızistan Cumhuriyeti’ne Hükümetimizce 10 000 Adet Eğitim Elbisesi Bağışlanmasına Dair Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğu Hakkında Kanun (Resmi G. 26. 07.1997 tarih, 23061 sayı)
12- Kırgızistan ile Türkiye Arasında Ebedi Dostluk ve İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 03. 03.1998 tarih, 23275 sayı)

ANLAŞMA, PROTOKOL ve MUTABAKAT ZABITLARI :
1- Kırgızistan Cumhuriyeti ile Yapılan Ekonomik ve Ticari İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 26.07.1991)
2- Özbekistan ve Kırgızistan ile Yapılan Ekonomik, Ticari, Sınai ve Kültürel İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zabıtlarının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 27.01.1992)
3- Özbekistan ve Kırgızistan Cumhuriyetleri ile Yapılan Ekonomik ve Ticari İşbirliğine Dair Anlaşmaların Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 21.02.1992)
4- Kırgızistan ile Yapılan Vize Muafiyetine İlişkin Anlaşmanın Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 24.08.1992)
5- Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Kazakistan Cumhuriyetleri Hükümetleri ile İmzalanan Turizm Alanında İşbirliği Anlaşmalarının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 15.04.1993)
6- Türkiye ile Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Azerbaycan Arasında İmzalanan Haberleşme Alanında İşbirliğine İlişkin Protokollerin Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 07.07.1993)
7- Kırgızistan, Özbekistan ve Kazakistan’a Exımbank Kredisi Verilmesine İlişkin Mutabakat Muhtırasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 01.08.1993)
8- Kırgızistan Cumhuriyeti Tarım Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Arasında İmzalanan Teknik, Bilimsel ve Ekonomik İşbirliği Protokolunun Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 11.09.1993)
9- Kırgızistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Kaarar (Resmi Gazete: 12.02.1995)
10- Kırgızistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 12.02.1995)
11- Kırgızistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Kara Ulaştırması Karma Komisyon Toplantısı Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 03.07.1995) 12- Kırgızistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Ticari ve Ekonomik İşbirliği Konularında Türk-Kırgız Karma Ekonomik Komisyonu Kurulmasına Dair Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 09.01.1996)
13- Kırgızistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Çevre Alanında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 25.02.1996)
14- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Kırgızistan’ın Başkenti Bişkek Şehrinde Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Kurulmasına Dair Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 06.08.1996)
15- Kırgızistan Öğretim ve Bilim Bakanlığı ile Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı Arasında Akdolunan Eğitim ve Bilim Alanlarında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 22.09.1996) 16- Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Tüzüğü Metni ile İlgili Mutabakat Zaptının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 23.09.1996)
17- Kırgızistan ile Türkiye Arasında Karşılıklı Büyükelçilik Faaliyetlerinin Gayrimenkul ve Mali Veçhelerine İlişkin Protokolun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 10.01.1997)
18- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan İstatistik İşbirliği Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 30.06.1997)
19- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Konsolosluk Sözleşmesinin Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 22.08.1997)
20- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Ücretsiz Sağlık Hizmetlerine Dair Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 08.10.1997)
21- Türkiye Cumhuriyeti’nin Kırgızistan Cumhuriyeti’ne Yapacağı Eğitim Elbisesi Yardımına Dair Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 09.10.1997)
22- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Hava Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 25.11.1997)
23- Kırgız-Türk Hükümetleri Arası Karma Ekonomik Komisyonu Birinci Dönem Toplantısı Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 29.11.1997)
24- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Gümrük İlişkilerinin İlkelerine Dair Mutabakat Muhtırası”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 05.12.1997)
25- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Sağlık ve Tıp Alanında İşbirliğine Dair Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 19.12.1997)
26- Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Kurulmasına Dair Anlaşmaya Ek Protokolun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 19.12.1997)
27- Kırgızistan Orman Bakanlığı ile Türkiye Orman Bakanlığı Arasında İmzalanan “Ormancılık Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol”un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 01.02.1998)
28- Kırgızistan İçişleri Bakanlığı ile Türkiye İçişleri Bakanlığı Arasında “Suçla Mücadele ve Toplumsal Güvenliğin Sağlanması Konularında İşbirliğine Dair Anlaşma”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 20.04.1998)
29- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Ebedi Dostluk ve İşbirliği Antlaşması”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 15.07.1998)
30- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Ormancılık Alanında İşbirliği Anlaşması”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 20.12.1998)
31- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Gümrük Hizmetleri Alanında İşbirliği ve Karşılıklı Yardımlaşma Anlaşması”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 20.12.1998)
32- Kırgızistan Devlet Başkanlığı Menkul Kıymetler Piyasası Ulusal Komisyonu ile Türkiye Sermaye Piyasası Kurulu Arasında İmzalanan Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 21.12.1998)
33- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Fikri Mülkiyetin Korunmasında İşbirliği Anlaşması”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 10.01.1999)
34- Kırgızistan Eğitim, Bilim ve Kültür Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğümüz Arasında İmzalanan “1998-1999 Yıllarına Ait İşbirliği Protokolu”nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 11.01.1999)
35- Azerbaycan, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Moğolistan ve Tacikistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Sınai Mülkiyetinin Korunması Alanında Patent Kuruluşları Arasında İşbirliği ile İlgili Niyet Protokolu”nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 24.01.1999)
36- Kırgızistan-Türkiye Arasında Akdolunan Sınai Mülkiyetinin Korunması Alanında Patent Kuruluşlarının İşbirliği ile İlgili Niyet Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 24.01.1999)

RESMİ VE DİNİ TATİL GÜNLERİ
1 OCAK YILBAŞI
7 OCAK NOEL BAYRAMI
8 MART ULUSLARARASI KADINLAR GÜNÜ
21- MART NEVRUZ BAYRAMI
1 MAYIS EMEK BAYRAMI
5 MAYIS ANAYASA BAYRAMI
9 MAYIS ZAFER BAYRAMI
13 HAZİRAN MİLLİ HAFIZA GÜNÜ
31 AĞUSTOS CUMHURİYET BAYRAMI
RAMAZAN BAYRAMI
KURBAN BAYRAMI

|» “Turan İlleri” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

TARİHÇE
Tarihi kaynaklara göre Özbekistan adı, 1313-1340 tarihlerinde Altun Orda Devleti’nin başına geçen Özbek Beğ’in adından gelmektedir. Bu dönemde bütün Kıpçak boylarında Türkçe konuşulduğu bilinir. 1428-1468 tarihleri arasında Özbekler birbiriyle çok yakın dayanışma içine girmişler ve 1500-1510’da Maveraünnehir bölgesini ele geçirmişlerdir. Ancak 1740’ta İran Hükümdarı, Buhara’yı ele geçirmiş ve buradaki Özbek Hanlığı’na son vermiştir. Buhara’nın başına 1753’te Muhammed Rahim geçmiş, bu dönem 1920’ye kadar sürmüştür.
1924’te bugünkü Özbekistan Cumhuriyeti kurulmuş, ancak 1945’ten sonraki yıllarda Sovyetlerin denetimine girmiştir. Özbekistan’da Kongrat, Nagman, Mangıt, Toyaklı, Savay, Barın, Üç Urug, Burgut, Arlat, Kanglı, Baştaş, Karakalpak gibi boylar bulunmakta ve bunlar Özbekistan’ın bütününü oluşturmaktadırlar. SSCB’nin çöküşüyle birlikte Özbekistan 20 Haziran 1990’da egemenliğini; 31 Ağustos 1991’de ise bağımsızlığını kazanmıştır.

DEMOGRAFİK DURUM
Nüfusun Etnik Yapısı Grup Nüfus içindeki yüzdesi
Özbek Türkleri 80
Rus 5.5
Tatar Türkleri 1.5
Kazak Türkleri 3
Tacik 5
Karakalpak 2.5
Diğer 2.5

Yaş grubu Toplam nüfustaki payı
0-14 % 37
15-64 % 58
65- % 5

SİYASİ- İDARİ YAPI
Özbeklerde devlet teşkilâtı eski Türk geleneklerinin devamı gibidir. En yüksek idari organ Cumhurbaşkanlığı makamıdır. Daha sonra sırasıyla Özbekistan Meclisi, Başbakanlık, Başbakan yardımcılıkları, Bakanlıklar, Devlet komiteleri gelmektedir. Güçlü bir merkezi idare ve hiyerarşik yapı mevcuttur.

Ülkede birden çok parti bulunmaktadır :
Parti Adı Başkanı
1- Demokratik Halk Partisi Abdulhafız Celalov
2- Vatan Terakkiyatı Partisi Anvar Yoldaşev
3- Adalet Sosyal Demokrat Partisi Turgunpulat Daminov
4- Milli Tikleniş Partisi İbrahim Gafurov
5- Erk Demokratik Partisi Muhammed Salih (Halen Özbekistan dışında)
6- Birlik Hareketi Abdurrahim Polatov
7- Fidokarlar Partisi Erkin Norbotayev

EKONOMİK DURUM
Özbekistan çok zengin yeraltı kaynaklarına sahiptir. Altın, doğalgaz, alüminyum, tungsten, kömür, mermer yatakları ön sıradadır. 1998 verilerine göre yılda 61 milyar m3 doğalgaz üretilmektedir. Dünyanın en kaliteli altını burada üretilmekte olup, yıllık 80 ton civarındadır. Bakır rezervleri 800 milyon ton, olarak tahmin edilmektedir. Kömür üretimi yıllık 6 milyon tondur. 1991 yılında bağımsız Özbekistan Merkez Bankası kurulmuştur.

TARIM VE HAYVANCILIK
Özbekistan’ın iklimi kara iklimidir. Bu sebeple ülkenin sadece % 9’u tarıma elverişlidir. Ülkede pamuk önemli yer tutmaktadır. Özbekistan, pamuk üretiminde dünyada dördüncü durumdadır. Ayrıca meyve, sebze, pirinç yetiştirilmekte ve ipek üretilmektedir. Ekonomik yapısı tarım ağırlıklıdır. Nüfusun % 30’u tarım sektöründe çalışmaktadır. Tarımsal üretim kolhozlar, sovkhozlar ve meşhozlar (devlet kuruluşları) aracılığıyla yapılmaktadır.
ÜIke ekonomisinde hayvancılık önemli yer tutar. Sığır, koyun, keçi ve kümes hayvanları vardır. Yıllık yün üretimi 1998 verilerine göre 60.000 ton civarındadır ve özellikle ihraç ürünü olan astragan kürk koyunculuğu büyük önem kazanmıştır. Özbekistan sanayii daha çok petrokimya ağırlıklıdır. Yılda 1.5 milyon ton gübre üretmektedir. Ayrıca pamuk üretimine dayalı olarak kimya sanayii gelişmiştir.
1997 yılı verilerine göre ekonomide sektörlerin dağılımı şöyledir: Sanayi % 27, tarım % 26, hizmet sektörü % 47. Hafif sanayi ürünleri ipekli ve pamuklu kumaşlardır. Aral Gölü kıyısında havyar üretme ve işleme tesisleri bulunmaktadır.

BANKACILIK VE SİGORTACILIK
1991 yılında çıkarılan Bankacılık Kanunu ile Özbekistan Devlet Bankası’nın kurulmasına karar verilmiş; Mart 1992’de sözkonusu banka Merkez Bankası haline getirilmiştir.
Özbekistan’da banka sistemini;
1- Merkez Bankası,
2- İlgili sektörleri destekleyen sanayi- inşaat bankaları,
3- Dış ticaret ve döviz işlemlerini yürütmede Merkez Bankası tarafından yetkilendirilen Dış Ekonomik Faaliyet Bankaları,
4- Özbekistan vatandaşlarından mevduat toplayan ve onları kredilendiren mevduat bankaları,
5- Çeşitli devlet kurumlarının biraraya gelerek, merkezi bir yapıda kurdukları devlet bankaları oluşturur.

Bankacılık faaliyetlerindeki değişiklerden sonra kurulan 29 özel bankadan 5’i dış ticaret işlemlerini yürütmektedir. Özbekistan milli parası üzerinde hızlı etüt çalışmaları yapılmış ve “Sum”, milli para olarak kabul edilmiştir.

TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER
Bağımsızlık ilânından sonra Özbekistan ile Türkiye arasında ekonomik, kültürel ve sosyal ilişkiler sıklaşmıştır. Cemal Kemal ve Enver Kasımov gibi aydınlar işsizlik, yabancı sermaye, dış pazarlara açılma ve diğer konularda Özbekistan’ın Türkiye’nin izlediği yolu izlemesi gerektiğini salık vermektedirler. Ayrıca bu aydınlar bütün Ortaasya Türk Cumhuriyetlerinin kendilerine model olarak Türkiye’yi almaları gerektiğini dile getirmektedirler. Türkiye ile Özbekistan arasında bugüne kadar 39 protokol, 42 anlaşma, 25 mutabakat zabtı, 8 ortak bildiri ve 12 sözleşme imzalamıştır.

EN ÇOK İHRACAT YAPILAN ÜLKELER
Rusya Federasyonu, Japonya, İran, Türkiye, ABD, Kanada, Hindistan, Çin, Kırgızistan, Kazakistan, Türkmenistan, Almanya, İtalya, Malezya, Endenozya, Afganistan, Ukrayna, Suudi Arabistan.

EN ÇOK İTHALAT YAPILAN ÜLKELER
Rusya Federasyonu, Avusturya, Birleşik Arap Emirlikleri, Japonya, İsrail, İran, Güney Kore, Türkiye, ABD, Kanada, Hindistan, Ukrayna, Çin, Kırgızistan, Kazakistan, Türkmenistan, Almanya, İtalya, Malezya, Almanya , Endenozya.

TİCARETE KONU BAŞLICA MALLAR
Tekstil, petrol ve petrol ürünleri, pamuk, pamuk ipliği, ham alüminyum, metal hurdaları, klima cihazları, elektrik motorları, meyve konserveleri, şarap, deri, gıda sanayii.

KANUNLAR ve ANLAŞMALAR
Özbekistan ve Türkiye’nin Taraf Olduğu Kanun Anlaşma, Protokol ve Mutabakat Zabıtları:

KANUNLAR :
1- Özbekistan Cumhuriyeti Hükümeti ile İmzalanan Kültür, Bilim, Eğitim, Sağlık, Spor ve Turizm Alanında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 21. 03.1993 tarih, 21531 sayı)
2- Özbekistan Cumhuriyeti ile İmzalanan İlişkilerin İlke ve Amaçları Hakkında Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 21. 03.1993 tarih, 21531 sayı)
3- Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Özbekistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Askeri Eğitim İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 10. 12.1993 tarih, 21784 sayı)
4- Özbekistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22. 09.1994 tarih, 22059 sayı)
5- Özbekistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22. 09. 1994 tarih, 22059 sayı)
6- Özbekistan ile Türkiye Arasında Konsolosluk Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22. 05. 1997 tarih, 22996 sayı)
7- Özbekistan ile Türkiye Arasında Hava Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22. 05. 1997 tarih, 22996 sayı)
8- Özbekistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Ebedi Dostluk ve İşbirliği Antlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22. 05. 1997 tarih, 22996 sayı)
9- Özbekistan ile Türkiye Arasında Hukuki, Ticari ve Cezai Konularda Adli Yardımlaşma Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 26. 07. 1997 tarih, 23061 sayı)
10- Özbekistan ile Türkiye Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 26. 07. 1997 tarih, 23061 sayı)
11- Özbekistan ile Türkiye Arasında Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 06. 02. 2000 tarih, 23956 sayı)

ANLAŞMA, PROTOKOL ve MUTABAKAT ZABITLARI :
1- Özbekistan, Türkmenistan ve Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri ile Tıp ve Sağlık Alanında İşbirliği Anlaşmalarının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 13.07.1991)
2- Özbekistan ve Kırgızistan ile Yapılan Ekonomik, Ticari, Sınai ve Kültürel İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zabıtlarının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 27.01.1992)
3- Özbekistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Yapılan Ulaştırma ve Haberleşme Alanında İşbirliği Konusundaki Anlaşmanın Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 20.02.1992)
4- Özbekistan ve Kırgızistan Cumhuriyetleri ile Yapılan Ekonomik ve Ticari İşbirliğine Dair Anlaşmanın Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 21.02.1992)
5- Özbekistan Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığımız Arasında İmzalanan Özbekistan Polisinin Eğitimi, Çalışma Usulleri ve Talimatlarının Yeniden Yapılandırılmasına Destek Verilmesi ve İşbirliği Yapılmasına İlişkin Protokol’un Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 04.01.1993)
6- Özbekistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Özbekistan Polisi’nin Eğitimi, Çalışma Usulleri ve Talimatlarının Yeniden Yapılandırılmasına Destek Verilmesi” Konulu Ek Protokol’un Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 22.02.1993)
7- Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Kazakistan Cumhuriyeti Hükümetleri ile İmzalanan Turizm Alanında İşbirliği Anlaşmalarının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 15.04.1993)
8- Türkiye ile Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Azerbaycan Arasında İmzalanan Haberleşme Alanında İşbirliğine İlişkin Protokollerin Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 07.07.1993)
9- Özbekistan Cumhuriyeti ile İmzalanan Uyuşturucu ve Psikotrop Madde Kaçakçılığı, Uluslararası Terörizm ve Diğer Örgütlü Suçlarla Mücaeleye İlişkin Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 21.07.1993)
10- Kırgızistan, Özbekistan ve Kazakistan’a Exımbank Kredisi Verilmesine İlişkin Mutabakat Muhtırasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 01.08.1993)
11- Özbekistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 12.02.1995)
12- Özbekistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Uluslararası KarayoluTaşımacılığının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 23.07.1995)
13- Özbekistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Vize Kolaylığı Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 28.09.1995)
14- Özbekistan Cumhuriyeti Kışlak Hocalığı Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Arasında Tarım Alanında Bilimsel, Teknik ve Ekonomik İşbirliği Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 10.10.1995)
15- Özbekistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Ticari ve Ekonomik İşbirliği Konularında Türk-Özbek Karma Ekonomik Komisyonu Kurulmasına İlişkin Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 07.01.1996)
16- Özbekistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Bilim ve Teknoloji Alanında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 05.04.1996)
17- Özbekistan’daki Yeni Projelerin Exımbank Tarafından Finanse Edilmesine İlişkin Adı Geçen Ülke ile İmzalanan Mutabakat Muhtırasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 06.04.1996)
18- Özbekistan ile Türkiye Arasında Çevre Alanında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 26.08.1996)
19- Özbekistan ile Türkiye Arasında Ebedi Dostluk ve İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 04.08.1997)
20- Özbekistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Konsolosluk Sözleşmesinin Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 14.08.1997)
21- Özbekistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 07.09.1997)
22- Özbekistan ile Türkiye Arasında Hava Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 12.09.1997)
23- Özbekistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Hukuki, Ticari ve Cezai Konularda Adli Yardımlaşma Sözleşmesi”nin Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 07.11.1997)
24- Özbekistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Gümrük İdarelerinin Karşılıklı Yardımlaşmasına İlişkin Anlaşma”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 22.12.1997)
25- Özbekistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Turizm Alanında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 28.12.1997)
26- Özbekistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Sağlık ve Tıp Alanında İşbirliği Anlaşması”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 10.01.1998)
27- Özbekistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Kültürel Varlıkların Kaçakçılığının Önlenmesi ve İadesinin Sağlanması Konusunda Karşılıklı Yardımlaşma”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 22.07.1998)
28- Özbekistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Te’lif Haklarının ve Benzer Hakların Korunmasına İlişkin Anlaşma”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 22.07.1998)
29- Özbekistan Devlet Gümrük Komitesi ile Türkiye Gümrük Müsteşarlığı Arasında İmzalanan “Gümrük Personelinin Eğitimi Konusunda Protokol”un Onaylanmasına Hakkında Karar (Resmi Gazete: 02.12.1998)
30- Özbekistan Orman Bakanlığı ile Türkiye Orman Bakanlığı Arasında İmzalanan “Ormancılık Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol”un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 03.12.1998)
31- Özbekistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 16.05.2000)

RESMİ VE DİNİ TATİL GÜNLERİ
1 OCAK YENİYIL
8 MART- BAYANLAR GÜNÜ
21 MART – NEVRUZ BAYRAMI
9 MAYIS – ZAFER GÜNÜ
1 EYLÜL – BAĞIMSIZLIK GÜNÜ
1 EKİM ÖĞRETMENLER GÜNÜ
8 ARALIK – ANAYASA GÜNÜ
RAMAZAN BAYRAMI
KURBAN BAYRAMI

|» “Turan İlleri” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

TARİHÇE
Türkmenler, Türklerin Oğuz grubundandırlar. Ancak, Türkmenleri diğer Ortaasya Türklerinden ayrı tutmak mümkün değildir. Özellikle Safevi Türk hükümdarı Nadir Şah’tan sonra İranlıların saldırılarına uğrayan Türkmenler 1835’ten sonra Merv bölgesine doğru yayılmaya başlamışlardır. 1860’da Kuşid Han’ın önderliğinde Farsları yenilgiye uğratmışlar ve bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir.

1873 te Ruslar Hive’yi işgal etmişler ise de daha sonra yenilgiye uğramışlardır. 1916 da başlayan Türkistan ulusal ayaklanması devam etmiş, 1920’de Hive’yi tamamen ellerine geçirmişlerdir. 1924’te ise Türkmenistan SSCB kurulmuştur.
7 Ocak 1990 tarihinde Türkmenistan’da seçimler yapılmış, resmi dil Türkmence olarak kabul edilmiştir. Türkmenistan 22 Haziran 1990 tarihinde egemenliğine, 27 Ekim 1991 tarihinde ise yeni cumhuriyetlerine kavuşmuşlardır.
Türkmenistan’da daha çok Güneybatı Türk lehçeleri ya da Oğuzca grubuna giren ve Azeri Türkçesiyle Türkiye Türkçesine yakın bir dil kullanılmaktadır.

DEMOGRAFİK DURUM
Nüfusun Etnik Yapısı Grup Nüfus içindeki payı ( % )
Türkmen 87
Özbek 8.2
Rus 2.7
Kazak 1
Diğer 1.1

Nüfusun % 45’i şehirlerde, % 55’i ise kırlık alanlarda yaşamaktadır. Nüfus artış oranı yüzde 2.7’dir. Ortalama hayat süresi 65.8 , bebek ölüm oranı yüzde 4.5 ; nüfus yoğunluğu kilometre karede 8.72′ dir. Bugün, dünyada yaşayan Türkmenlerin 4 milyonu Türkmenistan’da; 400.000’i Afganistan’da; 500.000’i İran’da; yaklaşık 500.000’i Irak’ta yaşamaktadır.

Yaş grubu Toplam Nüfustaki payı ( % )
0-14 38
15-64 58
65- 4

SİYASİ – SOSYAL YAPI
Eski Türk devlet gelenekleri bağımsız Türkmenistan Cumhuriyetinde de devam etmektedir. Ülkede en yüksek idari organ Cumhurbaşkanlığı makamıdır. Daha sonra sırasıyla Türkmenistan Meclisi, Başbakanlık, Başbakan yardımcıları, Bakanlıklar, Devlet komiteleri gelmektedir. Güçlü bir merkezi idare ve hiyerarşik yapı mevcuttur. Ayrıca Aksakalların (yaşlı bilgeler) katıldığı bir ihtiyarlar heyeti Cumhurbaşkanına danışmanlık etmektedir. Türkmenistan bağımsızlığını ilan ettikten sonra, Saparmurat Türkmenbaşı 21 Haziran 1992 tarihinde gerçekleştirilen ilk genel seçimlerde oyların yüzde doksan dokuzunu alarak Cumhurbaşkanı seçilmiştir. 15 Ocak 1994 tarihinde yapılan referandumda yüzde doksan dokuz kabul oyu ile Cumhurbaşkanlık süresi, seçildiği tarihten itibaren 10 yıl olarak yeniden tespit edilmiştir. Aralık 1999 da Türkmenbaşı, Ebedi Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Hükümet Başkanlığı Cumhurbaşkanı tarafından yürütülmekte olup, 7 Başbakan Yardımcısı, 20 Bakan ve 7 Bakan yetkisine haiz Komite Başkanı vardır. Ülkenin tek partisi, Başkanlığını Cumhurbaşkanı Saparmurat Türkmenbaşı’nın yaptığı Türkmenistan Demokratik Partisidir. Ülke dışında siyasi bir takım gruplar mevcuttur. Ancak ülke içinde muhalefet olabilecek bir siyasi grup bulunmamaktadır. Türkmenistan’da beş ayrı vilayet vardır : Ahal (merkez Aşkabat), Balkan (merkez Balkanabat), Daşoğuz (merkez Daşoğuz), Lebap (merkez Türkmenabat), Merv (merkez Merv).

EKONOMİK DURUM
Türkmenistan yeraltı kaynakları zengin, ekonomik potansiyeli yüksek bir ülkedir. Türkmenistan’da hakim olan siyasi istikrar ülkenin kalkınmasına destek vermektedir. Türkmenistan’ın kalkınma stratejisinin temelini “abadancılık” politikaları oluşturmaktadır. “Abadancılık” siyasetine uygun olarak gerçekleştirilen büyük iktisadî ve sosyal değişimler, Türkmenistan’ı ileriye taşıyan ilk adımlarıdır. “Abadancılık” hedefleri doğrultusunda Türkmenistan’da çıkarılan doğalgazın 120 milyar metre küpe çıkarılması plânlanmıştır. Aynı proje doğrultusunda 2002 yılına kadar, ülkenin gıdada dış bağımlılıktan kurtulması hedeflenmiştir. 1 milyon 600 bin ton/yıl pamuk üretiminin 2002 yılına kadar yaklaşık iki milyon tona ulaşması beklenmektedir. Yeni dönemde Türkmenistan, dış iktisadi ilişkilerini daha da yoğunlaştırarak, yeni dünya pazarlarına açılmayı hedeflemektedir. Yabancı şirketlerin Türkmenistan’daki yatırımlarını teşvik eden ve haklarını koruyan hukuki teminatlar oluşturulmuştur.

TARIM VE HAVYANCILIK
Toplam yüzölçümünün üçte ikisi çöl olan ülkenin, tarıma elverişli alanı sadece % 13’tür. Bu sebeple tarım sadece nehir vadilerinde ve vahalarda yapılmaktadır. Başlıca tarımsal ürünleri pamuk, doğal ipek, meyan kökü, buğday, arpa, mısır, susam, karpuz, kavun ve üzümdür. Yeni Türk Cumhuriyetleri arasında ikinci pamuk üreticisi olan Türkmenistan’da, son yıllarda üretilen pamuğun işlenmesine ve ülke içinde değerlendirilmesine önem ve-rilmektedir. Türkmenistan’da nüfusun yarısından biraz fazlasının (yüzde 54.6) köylü nüfusu olması ve çalışanların yüzde 41.1’inin tarımda yer alması, millî gelirin yarısına yakın kısmının (yüzde 47.7) tarım sektöründen sağlanması, Türkmenistan’a bir tarım ülkesi görünümü vermektedir.
Türkmenistan tarımını geliştirecek en önemli faktör sulamadır. Ülkenin en büyük su kaynağı olan Amu Derya’dan 640.000 hektar arazi sulanmakta; ayrıca Türkmenistan-Öz-bekistan sınırı boyunca açılan kanallardan da su alınarak sulama yapılmaktadır.
Türkmenistan’da kıraç ve step alanlarda koyunculuk, araziyi değerlendiren önemli bir hayvancılık kolu olarak görülmektedir. Ülkenin çöl kısımlarında güneş enerjisi sisteminden yararlanmak suretiyle ve derin kuyu pompaları ile su çıkarılarak mera ıslahı ön plana çıkarılmıştır. Buna paralel olarak, hayvancılık da teşvik edilmektedir. Üretimi arttıracak faktörler arasında sermayenin özel bir yeri bulunduğu bilinmektedir.

SANAYİ
Ülkede gıda sanayii üretimi yüzde 13-14 payı ile küçümsenemeyecek konumdadır. Gıda sanayi üretimi içinde et ve mamülleri, un ve mamülleri, süt ve mamüllerinin üretimleri ilk sıraları almaktadır. Türkmenistan’ın başlıca sanayi tesisleri petrol ve pamuğa dayalıdır. Son yıllarda petrol rafinerileri, gaz çıkarılması, kimya sanayii, elektrik sanayii ve makine imalatı ürünleri ile azotlu gübre, halı ve tekstil ürünlerindeki artış sanayi sektöründe canlılık meydana getirmiştir. Sanayi sektörü, büyük ölçüde enerji, diğer doğal kaynaklar ve pamuğa dayalıdır. Ülkede, Türkmenbaşı ve Türkmenabat olmak üzere, iki büyük rafineri bulunmaktadır. Yurt içinde üretilen petrolü işlemekte olan Türkmenbaşı Rafinerisinin kapasitesi 5.5 milyon ton/yıldır. Ülkedeki 61 tekstil fabrikasının üretimi toplam sanayi üretiminin üçte birini teşkil etmektedir. Ülkede çıkarılmakta olan diğer mineralleri işleyen kimya tesisleri oldukça gelişmiştir. Kimya endüstrisi toplam endüstrinin üçte birini oluşturmaktadır.
İnşaat yatırımları, genellikle büyük endüstriyel projelere ve yetersiz alt yapılarının tamamlanmasına ve modernizasyona ilişkindir. Makina endüstrisi, petrol makinaları, pompaları, vantilatör, buldozer ve kablo üzerinde yoğunlaşmıştır. İnşaat sektörünün ekonomideki payı millî gelirin dörtte birini oluşturur.

PETROL – DOĞALGAZ VE MADENLER
Türkmenistan’ın değerli maden kaynakları bulunmaktadır. Özellikle petrol ve doğalgaz en önemli yeraltı kaynaklarıdır. Çıkarılan petrolün kalitesi çok yüksektir ve henüz işlenmemiş geniş petrol sahaları vardır. Doğal kaynakların, tanıtım ve ayırımı yeterli ölçüde yapılmamış olmakla birlikte, doğalgaz ve petrol kaynakları yanı sıra önemli maden kaynaklarına da sahiptir. Türkmenistan’ın yeraltı kaynakları arasında çok değişik türde maden yatakları bulunmaktadır (petrol, gaz, kükürt, potasyum, kaya tuzları, bazı nadir metaller, v.b. ). Türkmenistan’ın maden sanayi esas olarak doğalgaz ve petrol üretimine bağlıdır. Ayrıca sodyum sülfat ve sodyum bileşikleri, kükürt, sofra ve potasyum tuzları, iyod , brom, alçıtaşı, kil ve yapı taşları diğer maden üretimleridir.
Türkmenistan’da Hazar selfi de dahil olmak üzere 21 trilyon metreküp doğalgaz ve 6.8 milyar ton petrol rezervi vardır. Petrol, genellikle Hazar Denizi ve yakınlarında bulunduğu halde, doğalgaz Hazar denizi kıyılarında ve daha çok ülkenin kuzey ve doğu bölgelerinde bulunmaktadır.
Türkmenistan, Türk Cumhuriyetleri içinde, en büyük doğalgaz rezervine sahip ülkedir. Türkmenistan doğalgazı Sovyet döneminden kalan boru hatlarıyla bölgedeki diğer ülkelere sevk edilmektedir. Doğalgaz ihracatının yanı sıra, yılda 15 milyar kws üretilen elektriğin de % 40’ı diğer Ortaasya ülkelerine ihraç edilmektedir.
Türkmenistan doğalgazı yeni kurulacak doğalgaz boru hattı ile hem Türkiye’de kullanılabilecek hem de Türkiye üzerinden Avrupa’ya sevk edilebilecektir. Bu konuda iki ülke arasında görüşmeler devam etmektedir.

Türkmenistan’da ulaşım demiryolu, karayolu, havayolu ve deniz yoluyla yapılmaktadır. Demiryolları ağının uzunluğu 2.138 km’dir. Yük taşımacılığı demiryollarına kaydırılmış olup bu yolların bir bölümü de çift hatlıdır. Türkmenistan’da 21.400 km uzunluğunda karayolu ağı bulunmaktadır. Deniz yolu olarak Hazar Denizi kıyısındaki Krasnovodsk (Türkmenbaşı) limanı önemli bir ulaşım merkezidir. İleride, buradan nehir yollarıyla Avrupa’ya ulaşılması hedeflenmektedir. Havayolu ulaşımı ise Aşkabat Türkmenbaşı hava limanından yapılmaktadır.

BANKACILIK VE SİGORTACILIK
Türkmenistan, 1 Kasım 1993’te ruble kullanımını tamamen terketmiş ve yeni para birimi olarak “Manat”ı kullanmaya başlamıştır. Türkmenistan Devlet Bankası para politikalarını organize etmekte ve tedavüldeki para miktarını kontrol altında tutmaktadır. Bu banka aynı zamanda ticari bankaları finanse etmekte, içeride ve dışarıda hesap açmakta, hesap durumlarını ayarlamakta, ülkenin iç ve dış borç servisini yapmaktadır.Ticari bankaların çalışabilme ve döviz tutma yetkisi de Devlet Bankası lisansıyla mümkün olmaktadır. Ticari bankaların esas görevi mali kaynakları kabul etmek, onları en makul şekliyle ekonomiye kanalize etmek ve mevcut şartlar içerisinde geri ödenmesini sağlamaktır. Türkmenistan Devlet Bankası talimatıyla ticari bankalar, devlet bütçesi adına nakit hareketi de sağlayabilmekte, piyasaya para sürebilmektedirler. Türkmenistan’da faaliyet gösteren bankaların başlıcaları şunlardır :

Türkmenbank, Türkmenistan Devlet Bankası, Türkmenistan Ziraat Bankası, Türkmen Sanayi Bankası, Sanayi Bankası, Vnesheconombank, İnvestbank, Doğalgaz Bankası, Yol Bankası, Halkbank ( Türkiye ), Ziraat Bankası ( Türkiye )

TÜRKMENİSTAN TÜRKİYE İLİŞKİLERİ
Türkiye ile Türkmenistan halkı sıcak ilişkiler içerisindedirler ve bu ilişkiler giderek yoğunlaşmaktadır.. 16 Aralık 1991 tarihinde Türkmenistan’ı ilk tanıyan ülke Türkiye olmuştur. 26 Mart 1992 tarihinde ilk büyükelçiliği açan ülke de Türkiye’dir.

T.C. Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 1993-1994 yılında Aşkabat Anadolu Lisesi, bir İlkokul ve Türkiye Türkçesi Öğretim Merkezi hizmete açılmıştır. Ayrıca Millî Eğitim Bakanlığı’nca, 1996 yılında, içinde meslek edindirme kursları bulunan bir merkez açılmıştır. Millî Eğitim Bakanlığı yaklaşık üç bin öğrenciye Türkiye lise ve üniversitelerinde eğitim imkanı sağlamıştır. Latin alfabesine geçen Türkmenistan’ın ders kitaplarının bazıları Türkiye’de bastırılmış ve gönderilmiştir.

Türkmenistan’dan Türkiye üniversitelerine öğrenci gönderme uygulaması düzenli olarak sürdürülmektedir. 1993 Ağustos ayından bu yana Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı (TİKA) Türkmenistan’da düzenli olarak faaliyet göstermektedir.

T.C.Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından Aşkabat’ta içerisinde yedi bin kişilik camiin de bulunduğu bir kültür sitesi yaptırılmıştır. Üç bin beşyüz metrekarelik merkezde kütüphane ve konferans salonu da bulunan sitede, Türkiye Büyükelçiliği’nin denetiminde iki ülke dostluğunu güçlendiren yoğun kültür faaliyetleri sürdürülmektedir.

Mahtumkulu Üniversitesi Kampüsü içerisinde Türkiye Diyanet Vakfı tarafından inşa edilen İlahiyat Fakültesi ve İlahiyat Lisesi bulunmaktadır. Türk müteşebbislerinin bu bölgedeki çalışmalarına destek sağlamak amacıyla Türk Eximbank, Türkmenistan’a 1994 yılı sonuna kadar ürün ihracı ve yatırım kredisi olarak yaklaşık 90 milyon dolar kredi sağlamıştır. Türkmenistan’ın bağımsızlığını takiben aldığı ilk kredi Türk Eximbank kredisi olmuştur.

Türkmenistan ekonomisinin kalkınmasında Türk İşadamlarının büyük katkıları bulunmaktadır. Bugün, Türkmenistan’da gerçekleştirilen tekstil yatırımlarının hemen tamamı, tecrübeli Türk tekstilciler tarafından ortaya konulmuş ve başarıyla işletilmektedir. Diğer taahhüt işlerinin yüzde kırka yakını, Türk müteahhitler tarafından sürdürülmektedir. 21 Ocak 2000 tarihini Türkmen-Türk Kardeşlik Bayramı ilan eden Cumhurbaşkanı Saparmurat Türkmenbaşı, Türkmenistan-Türkiye ilişkilerinde yeni bir sayfa açıldığını ifade etmiştir.

KANUNLAR ve ANLAŞMALAR
Türkmenistan ve Türkiye’nin Taraf Olduğu Kanun, Anlaşma, Protokol ve Mutabakat Zabıtları:

KANUNLAR :
1- Türkmenistan Cumhuriyeti ile İmzalanan Dostluk ve İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 21.03.1993 tarih, 21531 sayı)
2- Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkmenistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Eğitim, Bilim, Kültür ve Spor Alanlarında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G.10.12.1993 tarih, 21784 sayı)
3- Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkmenistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Askeri Eğitim İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 10.12.1993 tarih, 21784 sayı)
4- Türkmenistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G.22.09.1994 tarih, 22059 sayı)
5- Türkmenistan ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22.09.1994 tarih, 22059 sayı)
6- Türkmenistan ile Türkiye Arasında Karşılıklı Büyükelçilik Faaliyetlerinin Gayri Menkul ve Mali Veçhelerine İlişkin Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 16.10.1996 tarih, 22789 sayı)
7- Türkmenistan ile Türkiye Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması ve Eki Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 10.04.1997 tarih, 22960 sayı)
8- Türkmenistan ile Türkiye Arasında Konsolosluk Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 26.07.1997 tarih, 23061 sayı)
9- Türkmenistan ile Türkiye Arasında Deniz Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 26.07.1997 tarih, 23061 sayı)
10- Türkmenistan ile Türkiye Arasındaki Hazar-Geçişli Türkmenistan-Türkiye Avrupa Gaz Boru Hattı Projesinin (HGB) ifası ve Türkmenistan’dan Türkiye’ye Doğalgaz Satışına İlişkin Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 11.11.1999 tarih, 23873 sayı)

ANLAŞMA, PROTOKOL ve MUTABAKAT ZABITLARI :
1- Türkmenistan S.S.C Hükümeti ile Yapılan Ekonomik, Ticari, Bilimsel ve Kültürel İşbirliği Protokolu’nun Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 28.01.1991)
2- Özbekistan, Türkmenistan ve Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri ile Yapılan Tıp ve Sağlık Alanında İşbirliği Anlaşmalarının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 13.07.1991)
3- Türkmenistan ile Yapılan Ekonomik, Ticari İşbirliğine Dair Anlaşma’nın Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 09.01.1992)
4- Türkmenistan ile Yapılan Ekonomik ve Ticari, Sınai ve Kültürel İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 25.01.1992)
5- Azerbaycan, Türkmenistan ve Kazakistan ile Yapılan Vize Muhafiyetine İlişkin Anlaşmaların Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 02.06.1992)
6- Türkmenistan İçişleri Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığımız Arasında Yapılan Suça Karşı Mücadele ve Toplum Emniyeti Konularındaki İşbirliği Hakkında Protokol’un Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 28.07.1992)
7- Türkmenistan Cumhuriyeti Hükümeti ile İmzalanan “Türkmenistan’dan Türkiye’ye Doğalgaz Gönderilmesi Hakkındaki Anlaşmanın Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 16.10.1992)
8- Türkmenistan İçişleri Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığımız Arasında İmzalanan “Suça Karşı Mücadele ve Toplum Emniyeti Konularında İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 02.03.1993)
9- Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Kazakistan Cumhuriyeti Hükümetleri ile İmzalanan Turizm Alanında İşbirliği Anlaşmalarının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 15.04.1993)
10- Türkiye ile Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Azerbaycan Arasında İmzalanan Haberleşme Alanında İşbirliğine İlişkin Protokollerin Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 07.07.1993)
11- Türkmenistan Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Teknik, Bilimsel ve Ekonomik İşbirliği Protokolunun Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 14.01.1994)
12- Moğolistan, Türkmenistan ve Kazakistan Cumhuriyeti Hükümetleri ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında İmzalanan Eğitim, Bilim, Kültür ve Spor Alanlarında İşbirliği Anlaşmalarının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 26.12.1994)
13- Türkmenistan ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında İmzalanan Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 15.01.1995)
14- Türkmenistan ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Türkmenistan’dan Doğalgaz Alımı ve Satımı Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 21.02.1995)
15- Türkmenistan Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Uluslararası KarayoluTaşımacılığı Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 09.07.1995)
16- Türkmenistan ile Türkiye Arasında Akdolunan Karşılıklı Büyükelçilik Faaliyetlerinin Gayrimenkul ve Mali Veçhelerine İlişkin Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 08.01.1996)
17- Türkmenistan Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Ticari ve Ekonomik İşbirliği Konularında Türk-Türkmen Karma Ekonomik Komisyonu Kurulmasına Dair Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 09.01.1996)
18- Türkmenistan Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Askeri Eğitim İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 13.04.1996)
19- Türkmenistan ile Türkiye Arasında Akdolunan Karşılıklı Büyükelçilik Faaliyetlerini Gayrimenkul ve Mali Veçhelerine İlişkin Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 08.01.1997)
20- Türkmenistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Çevre Alanında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 29.03.1997)
21- Türkmenistan ile Türkiye Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması ve Eki Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 13.06.1997)
22- Türkmenistan Bilim Bakanlığı ve Devlet “Senet” Birleşiği Başkanlığı ile Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı Arasında Eğitim ve Öğretim Alanlarında İşbirliği Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 15.06.1997)
23- Türkmenistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Konsolosluk Sözleşmesi’nin Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 12.11.1997)
24- Türkmenistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Deniz Taşımacılığı Anlaşması”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 23.12.1997)
25- Türkmenistan Hidrometoroloji Genel Müdürlüğü ile Türkiye Metoroloji İşleri Genel Müdürlüğü Arasında Akdolunan İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 12.01.1998)
26- Türkmenistan ile Türkiye Arasında Akdolunan “Turizm Alanında İşbirliği Anlaşması”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 01.03.1998)
27- Türkmenistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Turizm Alanında İşbirliği Anlaşması”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 02.03.1998)
28- Türkmenistan Doğal Kaynak Kullanımı ve Çevre Koruma Bakanlığı ile Türkiye Orman Bakanlığı Arasında Karşılıklı İşbirliğine İlişkin Memorandum’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 09.03.1998)
29- Türkmenistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Gümrük İdarelerinin Karşılıklı Yardımlaşmasına İlişkin Anlaşma”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 10.03.1998)
30- Türkmenistan ile Türkiye Arasında Yasa Dışı Yollardan Ülkeye Sokulan veya Çıkartılan Kültürel Eserlerin Yakalanması ve İade Edilmesi Konularında Gümrük İşbirliği Anlaşması’nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 10.07.1999)
31- Türkmenistan ile Türkiye Arasındaki Hazar Geçişli Türkmenistan-Türkiye-Avrupa Gaz Boru Hattı Projesinin (HGB) İfası ve Türkmenistan’dan Türkiye Cumhuriyeti’ne Doğalgaz Satışına İlişkin Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 11.01.2000)

RESMİ VE DİNİ TATİL GÜNLERİ
1 OCAK – YILBAŞI
12 OCAK – HATIRA GÜNÜ
19 ŞUBAT – TÜRKMENİSTAN DEVLET BAŞKANININ DOĞUM GÜNÜ VE TÜRKMENİSTAN DEVLET BAYRAĞI BAYRAMI
21 MART – NEVRUZ BAYRAMI
NİSANIN İLK PAZARI – “BİR DAMLA SU, BİR PARÇA ALTINDIR” BAYRAMI
9 MAYIS – ZAFER GÜNÜ
18 MAYIS – YENİDEN DOĞMA VE BİRLEŞME GÜNÜ
19 MAYIS – MAHTUMKULU ŞİİR GÜNÜ
MAYISIN SON PAZARI – HALI BAYRAMI
21 HAZİRAN – 1. CUMHURBAŞKANININ SEÇİMİ GÜNÜ
TEMMUZUN 3. PAZARI – HUBUBAT BAYRAMI
AĞUSTOSUN İKİNCİ PAZARI – KAVUN GÜNÜ
EKİMİN İKİNCİ PAZARI – HALK OZANLARI BAYRAMI
6 EKİM – DEPREMZEDELERİ ANMA GÜNÜ
27-28 EKİM – BAĞIMSIZLIK GÜNÜ
17 KASIM – ÖĞRENCİLER GÜNÜ
KASIMIN SON PAZARI – HASAT BAYRAMI
ARALIĞIN İLK PAZARI – KOMŞULAR GÜNÜ
12 ARALIK – TARAFSIZLIK GÜNÜ

|» “Turan İlleri” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Yüzölçümü : 92.600 km2

Nüfusu : 198.100

Başkenti : Gorno-Altaysk

COĞRAFİ KONUM Rusya’ya bağlı bir cumhuriyet olan Altay, güneybatı Sibirya’dadır. Altay Dağlarında bulunan ülke, güneyde Moğolistan ve Çin’le çevrilidir. İklimi çok sert olup kışları soğuk ve az kar yağan ; yazları sıcak ve yağmursuz geçen bir bölgedir. Bu yüzden tarım gelişmemiştir. Arazinin üçte biri ormanlarla kaplıdır. Ülkeyi kapsayan Altay Dağları’nın yüksekliği 4.000 m’dir ve buzlarla kaplıdır. 7.000’e yakın göl bulunan Altay’da en büyük göl Telstkoye (altın ) gölüdür.

NÜFUSUN ETNİK YAPISI Cumhuriyetin nüfusu 198.100 olup, halkın % 73.8’i kırsal alanda, % 26.2’si şehirlerde yaşamaktadır. 70 yıllık Sovyet sistemi boyunca buraya sürgün edilmiş 38 çeşitli halk bulunmaktadır. Nüfusun % 60’ını Ruslar % 31’ini Altay Türkleri % 5.6’sını Kazak Türkleri oluşturmaktadır.

EKONOMİ Altay”da altın ve civa çıkarılmakla birlikte ekonominin temeli tarımdır. Vadilerde yulaf, tahıl ve sebze yetiştirilir. Dağlarda ve vadilerdeki çayırlarda ise sığır, koyun, keçi,at ve yak öküzü besiciliği ağırlıktadır. Ülkede kürk avcılığı ve arıcılık yaygındır. Ren geyiği besiciliği yapanlar da vardır. Bunun yanısıra balık da avlanmaktadır. Sanayiye gelince makine yapımı, metalürji, gıda, tekstil sanayisinin önemli olduğu görülür. Kereste ve diğer orman ürünleri de oldukça önemlidir.

EĞİTİM Ülkede 192 ortaokul, 3 teknikum ve 1 üniversite bulunmaktadır. Altay Türkçesi ile yılda 37 kitap , 1 gazete ve 2 dergi yayınlanmaktadır. Ortaokullarda 35 bin, teknikumlarda 43 bin, ülkenin tek üniversitesinde ise 2600 öğrenci öğrenim görmektedir.

|» “Turan İlleri” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Yüzölçümü : 143.600km2

Nüfusu : 3.944.000 Başkenti : Ufa

COĞRAFİ KONUM Başkurdistan Cumhuriyeti, Güney Urallardan batıya doğru Belaya ve Kama nehirlerine kadar uzanır. Güney Urallar’ın en yüksek doruğu olan Yamantau Dağı’ndan batıya ve güneye doğru gidildikçe, yükseklik azalır. Ormanlarla kaplı dağlar yerlerini, genellikle yaprak döken ağaçlardan oluşan yeşilliklerle bezeli bir bozkıra ve Belaya ırmağının geçtiği ovalara bırakır.

TARİHÇE 1552’de Kazan Hanlığının yıkılmasından sonra her iki Türk boyu (Tatar-Başkurt) Ruslara karşı birlikte ayaklanmış ancak, 18. yy’ın sonlarında Rus egemenliğine girmek zorunda kalmışlardır. Dört asırlık bir devrede birlikte yaşayan Tatarlarla Başkurtlar birbirleriyle tamamen kaynaşmışlardır. Nitekim Kazan şehrindeki medreselerle, Başkurt ülkesindeki Orenburg, Kargah, Ufa, Troyskiy, İsterlibaş v.b. şehir ve kasabalardaki medreseler arasında eğitim ve öğretim usulleri bakımından hiçbir fark yoktu. Öğretim elemanları arasında Kazanlılar bulunduğu gibi bir çok Başkurt da bulunuyordu. Hiçbir zaman ayrılık ve yadırgama olmamıştır. Böylece son devirlerin tanınmış yazar, tarihçi ve şairlerinden Habibünneccar, Zeki Velidi Togan ve Şeyhzade Babiç ve diğerleri eserlerini Başkurt lehçesiyle değil, Kazan yazı dili ile kaleme almışlardır. Ancak bu eserler Bolşevik ihtilalinden sonra suni olarak güney-batı Başkurt lehçesine aktarıldı ve ihtilalden 9 yıl sonra 1926’da ilk Başkurtça kitap yayınlandı. Tatar- Başkurt Sovyet Cumhuriyetini kurma projesi suya düşünce 23 Mart 1919’da SSCB’ye dahil bir Başkurt SSC kuruldu. Başkurtlar etnik yapı itibariyle Tatarlara yakındırlar. Tarihi kaynaklara göre Tatar-Başkurt ilişkileri tahmini on bin yıl önceden başlamıştır. Başkurt halkının hayatında mitolojinin ve destanların ayrı bir yeri bulunmakladır. Ural-Batır destanı bunların en önemlileridir.

NÜFUSUN ETNİK YAPISI Yaklaşık 4.000.000 nüfusa sahip olan Başkurdistan’da Nüfus Oranı: Başkurtlar % 24 Tatar % 21.3 Rus % 36.7 Ukrain, Belarus ve diğer % 18

İDARİ YAPI Ülke, Asya ile Avrupa’nın birleştiği bölgedir. Başkenti Ufa şehridir. Başkurdistan idari olarak 5 eyalet ( Ufa, Sterlitamak, Beloret, �şimbay, Sibay, Belebey ) ve 17 şehre ayrılmıştır. Ayrıca bu şehirlere ait 53 rayon ( ilçe- küçük bölge ) vardır. Başkurtlar daha çok şehirlerde değil kırsal bölgelerde yerleşmişlerdir. Başkurtların % 68’i Başkurdistan Özerk Cumhuriyetinde yaşamakta olup, geriye kalan % 32’si Ural bölgesindedir. Başkurtlar, Başkurdistan’ın dışında, Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan, Tacikistan, Kırgızistan, Ukrayna ve Rusya Federasyonunun diğer bölgelerinde yaşamaktadırlar.

EKONOMİ Başkurdistan’ın ekonomik yapısı tarım, hayvancılık ve sanayiye dayalıdır. Ülkede 647 kolhoz ve 95 sovkhoz bulunmaktadır. Başlıca tarım ürünleri, çavdar, yulaf, darı, keten, şeker pancarı, patates, ayçiçeğidir. Başkurdistan önemli petrol, doğal gaz ve boru hatlarına sahiptir. Rafineriler ve petro-kimya fabrikaları ekonominin ana unsurudur. Ülkede ayrıca, kömür, bakır, boksit, altın, manganez krom vardır. Yılda 40 milyon ton petrol, 3.5 milyon m3 doğal gaz üretilmektedir. İmalat sanayii gelişmiş olup, petrol, doğal gaz, demir-çelik, kömür, elektrik, çimento, şeker, kereste, pamuklu ve yünlü dokuma ekonomide önemli yer tutmaktadır. Uçak imalatı, gübre, deri, tütün, gemi inşa, demir ve karayolu taşıtları yapılmaktadır. Ufa, Sterlitamak, İsinbay, Kumertau, Karmavoua’da büyük enerji santralleri bulunmaktadır. Ulaştırma demir, deniz, kara ve hava yolu ile sağlanmaktadır.

EĞİTİM Başkurdistan’da, diğer Türk Cumhuriyetlerinde olduğu gibi eğitim gelişmiştir. Eğitim Rusça ve Başkurt Türkçesi ile yapılmaktadır. Anaokulları ve 10 yıllık ortaokulları bulunmaktadır. Anaokulu :71 adet, 65.000 öğrenci Ortaokul :3175 adet, 563.00 öğrenci Üniversite : 9 adet, 54.000 öğrenci.

|» “Turan İlleri” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…