Ey Tanrı Dağları‘nda doğup bu acunda at koşturan şanlı akıncı, yüreklerinde ozanların kopuz çaldığı Dede Korkut ruhlu bilge, bir günde devlet yıkıp bir gecede hanlık kuran yiğit çeri, bengü taşlar yazdıran Bilge Kağan’ın torunu, gök mavisi bayraklarla kurt başlı sancakları göklere çektiren alp kişi, korkaklara Çin Seddi’ni yaptıran Mete Han‘ın ve onların sarayını kırk kişiyle basan Kürşad’ın soyundan gelen yüce TÜRK, sözüm sanadır.

Bugün dünyadaki birçok millet henüz ortada yokken biz TÜRKler devlet kuruyor, bu dünyanın düzenini sağlıyorduk. Binlerce yıl öncesinde Hunlar ve Göktürkler ile Türk adını tüm acuna duyurmuş ve dünya egemenliğine kavuşmuştuk. Mavi gök çadırımız, güneş de bayrağımız olmuştu. Gücümüzü yalnızca kılıcımızın keskin, bileğimizin de güçlü olmasından almıyorduk; yüce töremiz, inancımız, devletimize bağlılığımız ve eşsiz kültürümüz bizi diğer milletlerden üstün kılıyordu. Kaşgarlı Mahmud Atamız da, “Tanrı’nın devlet güneşini Türk burçlarında doğurduğunu ve onların üzerine göklerin bütün ışıklarını döndürmüş olduğunu gördüm. Tanrı onlara Türk adını verdi ve onları yeryüzüne ilbay kıldı.” diyerek Türklüğün kutluluğunu bin yıl öncesinden bize bildirmişti.

İkinci Göktürk Devleti‘nde TÜRK soylu bütün kişiler tek bayrak altında toplanmıştı ve sonrasında Türk göçleriyle kandaşlar acunun farklı bölgelerine yayılmaya başladı. Birbirinden ayrı düşen soydaşların aralarındaki mesafeler, Rusların, Çinlilerin ve sayısız düşmanların bizleri bölmek için yaptıkları çalışmalarla arttı. Ruslar “Siz TÜRK değilsiniz. Siz, Kırgız, Azeri, Özbek, Kazak, Tatar…’sınız.” dediler ve önce kutlu dilimizi parçaladılar. Her Türk lehçesi için uydurma birkaç kural oluşturup, onları ayrı ayrı diller durumuna getirdiler. Ağzımızdaki ana sütü kadar ak olan Türkçemizi bölüp, yirmiden fazla parçaya ayıran Ruslar, binlerce yıllık töremizi ve kültürümüzü de yozlaştırmak için ellerinden geleni yaptılar.

Türk dünyası üzerinde oynanan bütün oyunlar, Türklük güneşini her geçen gün soldurdu. “İl gider, töre kalır.” dedik, fakat töremiz de bozuldu. Kırgızistan, Özbekistan, Azerbaycan, Türkmenistan, Kazakistan, Tataristan, Gagauzya, Yakutistan, Çuvaşistan, Başkurdistan…’daki Türklerin bir kısmı, Türk olmadıklarını söyleyenlere inandılar ve bunlar bugün dünyada yaşayan 300 milyona yakın soydaşından habersiz yaşamaya başladılar. Bu yabancılaşmalar sonucunda Türk illeri “yabancı ülkeler” haline geldi. Fakat doğru sözü, Bilge Kağan’ın bengü taşlarında arayanlar, atamızın 1300 yıl önce bize şöyle seslendiğini göreceklerdi: “Ey Türk budunu, üstte mavi gök çökmedikçe, altta yağız yer delinmedikçe, senin ilini ve töreni kim bozabilir?”

Bütün ayrılıklar, gönüllerimizdeki Türklük aşkını yıpratmadı, tam tersine yüreklerimizdeki bu büyük ateşi daha da alevlendirdi. 1990’lı yılların başında soydaşlarımızın bağımsızlığına kavuşmasıyla, kutlu TÜRK birliğine kavuşacağımız gün, düşlerimizi süslemeye başladı. Bugün, sömürgeci devletlerin göz diktiği yurtlarımızı korumanın ve TÜRK adını binlerce yıl daha yaşatabilmek için gelecek kuşaklara taşıyabilmenin tek yolunun, bütün TÜRKlerin aramızdaki kutlu kardeşliğin farkına varması ve bu temelde birleşmeyi sağlaması olduğu anlaşılmalıdır. Bu yüce ülkü, biz TÜRKler için geleceğin anahtarı, yurtlarımızın güvenliği için Türk gücünün ve bağımsızlığımızın ilk adımıdır.

Türk dünyası içinde yaşayan Türkler olarak, kimimiz Oğuz, kimimiz Kıpçak boyundanız. “Sen kimsin?” diye sorduklarında, “Türk men.” diye yanıtlamış kandaşlarımız ve “Türkmen” olarak kalmış adları. Kimimiz Gök Oğuzlar‘dan gelen “Gagauz” Türklerindeniz. Oğuz Türkleri atlarıyla Anadolu’ya gelmiş; fakat Kırgız Türkleri atlarını kesip yediği için atalarımızın yurdu olan Tanrı Dağları’nda kalmışlar. Baş kurt biziz, Kazak yine biz. Biz, bir kere ölüp Ergenekon’da bin defa dirilen Göktürkler’iz! Biz, aynı kazanda pişen aş; aynı kökte büyüyen koca bir ağacın dallarıyız.

Atalarımız Altaylar’da oturup, Ötüken’de savaşmış; Isık Göl gibi kımız sağıp, Ala Dağlar kadar et yığmışlar. Toylar düzenleyip, ana yurdu şen kılmışlar. Fakat zamanı geldiğinde bir ölüp, bin dirilmeyi görev bilmişler. “Rahat yatakta ölmek acep olmaz mı çile, / Kanlı sınır boyları bize mezar olmalı.” düşüncesiyle hareket edip, demir dağları eriterek, damarlarımızdaki asil kanın bugünlere dek taşınmasını sağlamışlar.

Şimdi, binlerce yıldır saklayıp bugünlere taşıdığımız töremizi, dilimizi, soyumuzu, yani bütün Türklük değerlerimizi gelecek kuşaklara aynı gücüyle ve saf bir biçimde aktarabilmek için, bu yüzyılda yaşayan TÜRKler olarak bizlere çok büyük görevler düşüyor. Eğer bir gün Tanrı Dağları’nın tepesinde Oğuz Kağan’ın otağına girip, onun otağında oturan Kürşad gibi nice erlerin önünde diz vurabilmeyi düşlüyorsak, atalarımızdan devraldığımız kurt başlı sancağı taşımayı hak edebilmeliyiz. Eğer Altaylar’ın başında uluyan bir kurt veya ana yurdun üstünde süzülen bir kartal olmak istiyorsak, önce bir kurt kadar yol gösterici ve bir kartal kadar keskin görüşlü olmalıyız.

Yüce Tanrı, Türk dünyasındaki kardeşlik bağlarının güçlenmesini ve kardeşliğimizin gücüyle Türklük ruhunu sonsuza kadar yaşatabilmemizi sağlasın.

Tanrı, TÜRK’ü korusun!

» Ağeline gitmek için buraya tıklayın!

Şiir sevdalılarından takip edenler bilirler, Elazığ‘da 1992’den beri her yıl “Hazar Şiir Akşamları” düzenlenir. Türk dünyasının birçok yerinden gelen birçok şairin buluşmasını sağlayan şiir akşamları, her yıl büyük bir coşku içinde yapılır ve Türk’ün sözü şiirlerle sunulur dizelere susamış gönüllere…

1992 yılında, birkaç edebiyat gönüllüsü Elazığ‘da “Fırat Şiir Akşamları” adında bir etkinlik düzenlenmişti. Sanatsever Elazığ halkı, bu etkinliğe büyük ilgi gösterince bunun ikincisinin yapılmasına karar verildi. İkinci buluşmaya, edebiyat dünyasından birçok önemli isim katıldı. Sonrasında bu etkinliklerin Elazığ‘ın kültürel mirasının paylaşılması anlamındaki katkısı anlaşıldı ve etkinliğin adı “Hazar Şiir Akşamları” olarak değiştirildi. Bu tarihten sonra her yıl büyük heyecanla bütün Türk dünyasından gelen konuklar Elazığ‘da ağırlandı ve söze geldi yürekler şairlerin dilinde.

Bu yıl 16.’sı düzenlenen şiir akşamlarına Türkiye, Azerbaycan, Özbekistan, Türkmenistan, Kırgızistan, Kazakistan, Tataristan, Kıbrıs, Kosova ve Kerkük’ten gelen konuklar katıldı. Üç gün boyunca düzenlenen etkinliklerle hem Elazığ halkı binlerce kilometre ötelerden gelen soydaşlarının içtenliğiyle buluştu hem de gelen konuklar Türk‘ü söyleyen dillere kucak açan Elazığ‘ı tanıdılar. Bir bayram coşkusu içinde geçen üç gün içinde, birçok konukla benim de tanışma olanağım oldu. Bazılarıyla, aşağıda sizlerle de paylaşacağım söyleşiler yapabildim.

Şiir akşamlarına Türkiye’den katılan Yavuz Bülent Bakiler, Cemal Safi ve Yahya Akengin gibi tanınmış kişilerin konuşmaları ve okudukları şiirler, oldukça ilgi gördü. Anadolu’dan büyük Türkistan’a açılan düşünceler, bu büyük şairlerimizin şiirleriyle dile geldi. Daha önceki yıllarda Cengiz Aytmatov ve Almas Yıldırım gibi büyük yazar ve şairlerimizin onuruna – anısına düzenlenen şiir akşamları, bu sene Azerbaycan’ın büyük şairi Bahtiyar Vahapzade‘nin onuruna düzenlendi. Fakat Bahtiyar Vahapzade, sağlık sorunları nedeniyle programa katılamadı.

Böyle bir programın düzenlenmesinde, elbette desteklerini hiçbir zaman eksik etmeyen Elazığ Belediye Başkanı Süleyman Selmanoğlu’nun ve Elazığ Valisi Muammer Muşmal’ın desteği büyüktür. Kültür mirasımızın gelecek kuşaklara aktarılmasını görev bilip, Türk dünyası kardeşliğine katkıda bulunmaktan şeref duyan idarecilerimize de, teşekkür etmek gerekiyor.

Bugün yaşayan büyük Türk şairlerinden biri olan Yavuz Bülent Bakiler‘in güzel ve akıcı Türkçesi, bütün gençlerde hayranlık uyandırdı. Kendisine “Dilini, tarihini ve kültürünü unutma tehlikesiyle karşı karşıya olan Türk gençliğine ne söylemek istersiniz?” diye sorduk. Sorumuza aşağıdan izleyebileceğiniz şu yanıtı verdi:

Yavuz Bülent Bakiler’in kökü de Azerbaycan‘a dayandığı için, onun için Azerbaycan’ın çok büyük bir önemi vardır. Bunu şiirlerine de yansıtan Bakiler, şiir akşamlarının ikinci gününde “Azerbaycan Yüreğimde Bir Şahdamardır” adlı şiirini dinleyicilere şöyle sundu:

Türk dünyasında yazılan hemen hemen bütün şiirleri ezbere bilen, yüksek hitap gücü ile dinleyenlerin yüreklerini bir kartal gibi uçurup ana yurdun çevresinde uçuran, Azerbaycan Türkleri’nden büyük şair ve ozan Zelimhan Yakup, şiir akşamları için geldiği Elazığ‘da geçirdiği üç dört günlük zamanı şöyle değerlendirdi:

Zelimhan Yakup, şiir akşamlarının üçüncü gününde okuduğu “Ezel Ahır Dünya Bizim Olacak” adlı şiiriyle ilk ve son andımız Turan‘ın yolunda, Türk Ulusu’nun oradaki bütün temsilcilerini heyecanlandırdı. Bu güzel şiirini Yunus Emre ile çıktığı yolculukta “Bu Yeşil Ağacın Altı Bizimdi” şiiriyle tamamlayınca, Zelimhan Yakup’un dizeleri arasında erimemek imkansız oluyor.

Kerkük‘teki Türkmenler’in sesi olan “Türkmeneli Tv“de haber sunucusu olan Timur Beyatlı ağabeyimiz, bize o zor koşullar altında “TÜRK” kalabilmenin güçlüğünü anlattı. Hayranlıkla izleyebileceğiniz kocaman bir yüreğe sahip bir kişi olan Timur Beyatlı’nın, bizler için aşağıda şöyle bir konuşması oldu:

Şiir akşamlarının düzenlendiği her üç gün de, Azerbaycan’dan gelen “Mugam Üçlüsü” büyük beğeni aldı. Kopuzla Bahtiyar Vahapzade’nin şiirleri okundu ve Güldeniz Ekmen Agiş tarafından Vahapzade’nin bestelenen iki şiiri takdim edildi. İşte kopuzuyla Vahapzade’nin şiirlerini buluşturup bizlere sunan Ramin Garayev‘in Elazığ Öğretmenevi önünden bir görüntüsü:

Kerkük’ten katılan Şemsettin Küzeci‘nin okuduğu bir bayat da, Kerküklü soydaşlarımızın Türkiye’ye sitemlerini belirtmesi açısından anlamlı oldu. İşte Şemsettin Küzeci’nin konuşması:

Büyük güçlüklerle savaşarak ‘TÜRK’çe yaşayabilmeye çalışan büyük şair Bahtiyar Vahapzade, “Ey öz doğma dilinde danışmağı ar bilen fasonlu edebazlar, ruhunuzu oxşamır qoşmalar, telli sazlar. Bunlar qoy menim olsun, ancaq veten çöreyi sizlere qenim olsun.” diyerek milli bilincin uyanması için yüreğini ortaya koymuştur. Büyük şair Vahapzade’yi, Zelimhan Yakup anlatıyor:

Programa katılan şairlerin tamamında, büyük bir içtenlik vardı. Hepsi, geldikleri Türk ilindeki bütün soydaşlarımızın yüreğini de getirmişlerdi sanki. Şiire ve şaire değer veren bir halk karşısında, onlar da en içten duygularla döküyorlardı yüreklerini şiirlerle. Ve hepsinin yüreği, büyük TURAN ülküsüyle yanıp tutuşuyordu. Bu nedenle sözlerin çoğu, büyük Türkistan’ı anlatıyordu.

Son etkinlik olarak düzenlenen Esat Kabaklı konseri ise, zaten büyük bir duygu yoğunluğu yaşayan bizleri, hepten alıp götürdü. “Dedem Korkut“u dinledik türküleriyle, ve “Çırpınırdı Karadeniz” diyip “Tuna Nehri“ni andık bir kez daha.

Üç gün içinde çekilen resimlerden birkaçı ise şöyle:

(Büyük Şair Yavuz Bülent Bakiler)

(Ünlü Şair Cemal Safi)

(Akgün Otel’in Önünde, -soldan sırayla- Ahmet Turan Sinan, Sadık Gavayev, Abdullah Satoğlu ve Doğan Akdal)

(Baskil’deki Oturuma Başlamadan Önce…)

(Baskil’de Hazar Şiir Akşamları Kapsamında Düzenlenen Oturum)

(Baskil’deki oturumun ardından Kömürhan’da yemek yiyorken…)

(Elazığ Öğretmenevi’nin Önünde Mehter Takımı)

(Elazığ Öğretmenevi’nin Önünde Mehter Takımı)

|» Resimlerin Devamına Bak! « |

Üç gün içinde yaşanılanlar, Türk dünyasından gelen konuklarla birlikte, onlarla buluşanların ortak duyumsayışlarıydı. Şiirlerin şehri Elazığ‘da Türk birliğini düşleyenlerin bir arada toplanması, bize büyük bir güç verdi. Umuyoruz ki şiirleri ruhunun derinliklerinde hisseden toplumumuzun verdiği destekle, şairlerimiz kurarlar gönül köprülerini Türk illerine…

Mehmet Emin Yurdakul‘un şu güzel sözünü yeniden anımsamak gerekiyor: “Unutma ki şairleri haykırmayan bir millet, sevenleri toprak olmuş öksüz çocuk gibidir.“

Yavuz TANYERİ

Dünyadaki bütün Türklerin birbirlerini kolayca anlayabilecekleri bir dili kullandıkları, Türkiye’den Özbekistan‘a giden bir Türk’ün oradaki soydaşlarımızla hiç zorlanmadan anlaştığı, Tataristan’dan Ege Üniversitesi’ne gelen bir Tatar Türk’ünün ilk yıl Türkiye Türkçesini öğrenmek zorunda olmadığı ve Gagauzya‘da Kazakistan‘da yayın yapan televizyonların izlendiği bir Türk dünyasını düşünebiliyor musunuz? Türk’ün Türk’ten kopmadığı, ayaklarını yere daha sağlam bastığı ve dünyadaki üç yüz milyona yakın soydaşının verdiği manevi güçle işe koyulduğu bir Türk dünyası…

Türkler’in dünyanın birçok alanına yayıldığının farkında olan ve yüreği birliği düşlenen Türk dünyasında atan herkes, bugün ortak Türk Dili‘nin neden oluşturulamadığı konusunda yakınıp duruyor. Bu yazımda, ortak bir Türk Dili‘nin neden oluşturulması gerektiğine, niçin şimdiye kadar oluşturulamadığına ve nasıl oluşturulabileceğine değinmek istiyorum.

Ortak Türk Dili neden kurulmalıdır?

Türkler, dünya üzerindeki izlerini takip edebildiğimiz günlerden beri, birçok alanda yaşamışlardır. Ana yurdumuz Tanrı Dağları’nın çevresinden yayılarak bugünlere gelen biz Türkler, bugün çok geniş bir coğrafyaya yayılmış durumdayız. Anadolu’dan Avrupa’ya, Balkanlar’dan Kafkaslar’a, Afika’dan Uzak Doğu’ya kadar her yerde Türk‘ün yaşadığına tanık olabiliyoruz. Eski dönemlerden beri çok farklı alanlara dağıldığımız için, kullanmış olduğumuz ortak dil olan Türkçe de zamanla birbirinden farklı şiveler – lehçeler doğurmuş ve birçok Türk ilinde farklı yazı dilleri oluşmuştur. Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra bağımsızlığını kazanan Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Özbekistan‘da, zamanla Türkçenin özellikle ses yapısında değişmelerin meydana geldiğini görürüz. Türkler’in dünya üzerine dağılmasından sonra birbirleriyle pek ilişki içerisinde bulunmamaları ve diğer Türk illerinden habersiz yaşamaları, dilde de farklılaşmaları beraberinde getirmiştir. Bu kopukluklar neticesinde, Kırgızistan Türkçesi, Kazakistan Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Özbekistan Türkçesi, Türkiye Türkçesi… gibi Türkçenin yeni kolları oluşmuştur. Bu kollardan bazıları birbirine çok yakındır, bazıları ise birbirine çok uzaktır. Örneğin Azerbaycan Türkçesi ile Türkiye Türkçesi birbirine çok yakındır; fakat Yakutistan Türkçesi ile Gagauz Türkçesi birbirine çok uzaktır.

Türk dünyasındaki dilsel anlamdaki bu farklılıklar, kuşkusuz bizim kültür, tarih, soy, ulus… birliğimizi de derinden etkilemiştir. Özellikle Sovyetler Birliği döneminde Ruslar’ın egemenliği altında yaşayan soydaşlarımıza Rusça öğretilmiş ve onlara “Sen Türk değil Azerisin, Özbeksin, Tatarsın, Kazaksın…” denilerek, onları Türk dünyasından koparmak istemişlerdir. İran’da yaşayan Oğuz boylu soydaşlarımız, Farslar’ın baskılarına maruz kalmışlar, genç Türk çocukları Farsça eğitim almak zorunda kalmışlar ve sonuçta Türkçeyi Farsça ile iç içe kullanacak hâle gelmişlerdir. Kerkük’teki Türkmen yiğitleri, emperyalist güçlerin alçakça politikalarına kurban gitmiş, kutlu Türkçelerini Arapçayla iç içe kullanmaya başlamışlardır. Buna benzer biçimlerde, dünyanın dört yanındaki Türkler, çeşitli baskılar altında kalmışlar ve dayatmalar sonucu öz dillerini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıla gelmişlerdir. Bizlerin amacı, bütün Türk dünyasında rahatça konuşulabilecek ve yazıya aktarılabilecek ortak bir Türk dili oluşturmaktır. Çünkü dil, bir ulusun temel taşlarından biridir. Çünkü dilini kaybeden uluslar, benliklerini de kaybederler. Biz, benliğimizi kaybetmemek adına mücadele ediyoruz. Bunun için, İkinci Göktürk Devleti dönemindeki gibi, bütün Türkler’in tek çatı altında yaşayabileceği günlerin özlemini duyduğumuz bir dönemde, o günleri yaşayacağımız zamana hazırlık yapmak için şimdiden Türk dünyasının bir ortak dile kavuşması gerektiğini düşünüyoruz.

Ortak Türk Dili niçin şimdiye kadar oluşturulamadı?

Tarihin eski dönemlerinden beri, biz dünyaya düzen verdikçe, düşman sahibi kazanmışızdır. Bugüne kadar birçok ulusla savaşmış, karşı karşıya gelmişizdir. Bunun için dünyada bizi gerçekten sevenler kadar, sevmeyenler de vardır. Bugün Çinliler, hâlâ Doğu Türkistan’daki soydaşlarımıza akıl almaz eziyetler etmektedirler. Rusya, hâlâ Sovyetler’in dağılmasından sonra bağımsızlığına kavuşan Türk devletlerine baskı yapmaktadır. Avrupa Birliği, ABD… Anlayacağınız dünyanın birçok güç odağı, Türkler’in dünya üzerinde yeni bir güç odağı oluşturmalarını istemezler. Bunun için, gerek Türk birliği gerekse de Türklüğün yücelmesi için atılması düşünülen bütün adımlar, Türk karşıtı odaklarca çeşitli yollarla engellenmeye çalışılmaktadır.

Dünyadaki Türk devletlerinden, dünya siyasetinde en etkili olanı kuşkusuz Türkiye Cumhuriyeti’dir. Diğer Türk devletlerinin çoğu, bağımsızlığını yeni kazanmış veya özerk devletler kurmuştur. Henüz tam bağımsızlık ve iç denetim anlamında bile eksikleri bulunan Türk devletlerinin çoğu, iç ve dış sorunlarını aşıp dünya Türkleriyle buluşma olanağı bulamamıştır. Hem dış devletlerin baskısı hem de ekonomik ve siyasal anlamdaki güçsüzlük, bugüne kadar Türk dünyasında belli anlamda birliğin sağlanabilmesini zorlaştırmıştır. Ayrıca duygulardan sıyrılarak kabul edilmesi gereken bir şey vardır ki, bugün varlığını devam ettiren bazı Türk topluluklarının, Türklük bilinçleri oldukça zayıflamıştır. Örneğin bazı Yakutistan Türkler’i, atalarının Türk olduklarını bile bilmezler. Aynı durum, Kazakistan‘da, Kırgızistan‘da… da geçerlidir. Fakat düşünmek gerekir ki, bugün Türkiye’de bile milli bilinçten yoksun bir kısım gençlik bulunmaktadır. Bu kadar uzun zaman Türk dünyasından kopuk yaşayan ve çeşitli baskılara maruz kalan dünya Türkler’inin içinde, milli bilincin zayıflaması olağandır. Bunun dışında, Türklüklerine sımsıkı bağlı olan, hâlâ Göktürkler’i yaşayan – yaşatan, bir an önce Türk birliğinin (Turan’ın) kurulmasını isteyen yürekli Türkler çoğunluktadır.. Yalnızca Türkiye’de değil, Özbekistan‘da, Gagauzya‘da, Tataristan’da, Azerbaycan‘da… Türklüğe yüreğini vermiş nice soydaşlarımız vardır.

Yukarıda değindiğim gibi, hem ekonomik ve siyasal anlamdaki güçsüzlük hem de baskıların getirmiş olduğu kötü bir ortam, bugüne kadar ortak Türk dilinin oluşturulmasına engel olmuştur.

Ortak Türk Dili nasıl oluşturulur?

Yıllar sonra üzerindeki baskıları atmayı başaran Türk devletleri, gün geçtikçe güçlenmekte ve sanat, edebiyat, spor, kültür… etkinliklerinde kendini ileriye taşımaya çalışmaktadır. Örneğin Türkmenistan, planlı ekonomi ile on yıl kadar kısa bir süre içinde büyük bir başarı sağlamış ve refaha kavuşmuştur. Bugün Türkmenistan’da elektrik, su, doğalgaz, tuz… bedavadır. İşte böyle başarıları elde eden Türk devletleri çoğaldıkça, özümüzdeki Türklük bilinci de uyanmaya çalışmaktadır.

Ortak Türk Dili’nin kurulması için, ön koşullardan birisi “Ortak Türk Abecesi (Alfabesi)“dir. Bu konuda, son zamanlarda çalışmalar yapılmış ve 34 harfli Ortak Türk Alfabesi oluşturulmuştur. Bugüne kadar bu ortak dilin oluşturulamama nedenlerinden birisi de, alfabe ortaklığının olmamasıdır. Latin, Kiril ve Arap Alfabeleri‘nin kullanıldığı Türk dünyasında, bugün neredeyse bütün Türk devletlerinde Latin Alfabesi‘ne geçilmiştir. Son olarak Gagauzlar, Kiril Alfabesi’ni bırakıp Latin Alfabesi‘ne geçiş yapmışlardır. Yapılan araştırmalar göstermektedir ki, bugün Türkçe için en uygun alfabe Latin Alfabesi‘dir. Bütün Türk devletlerinde Latin Alfabesi‘ne geçişin tamamlanması, ortak dil yaratma çabaları açısından oldukça sevindirici bir gelişmedir. Bütün Türk lehçelerindeki sesleri karşılayabilecek ortak Türk Alfabesi, şu harflerden oluşmaktadır:

“a, b, c, ç, d, e, ä, f, g, ğ, h, x, ı, i, j, k, q, l, m, n, ñ, o, ö, p, r, s, ş, t, u, ü, v, w, y, z”

Bugün, ortak Türk Dili oluşturma çabaları içerisinde, bütün Türk devletlerinden yukarıdaki 34 harften alınarak oluşturulacak bir alfabe kullanılmaları istenmektedir. Gün geçtikçe, durum buna doğru yaklaşmaktadır. Ortak Türk Alfabesi’ndeki “ä” harfi, “kapalı e“ sesini; “x“ harfi, “gırtlak h” sini; “q“ harfi, “kalın k“ sesini; “ñ“ harfi, “nazal (burun) n” sini karşılamaktadır. Bu farklılıklar, Türk lehçelerinin ses yapılarındaki farklılıklardan doğmaktadır. Aslında bu Ortak Türk Alfabesi’ndeki nazal n (ñ) gibi harflerin karşıladıkları sesler, bugün Anadolu’da da yaşamaktadır. Özellikle İç Anadolu Bölgesi’nde burundan çıkan “ñ” sesini, bu harf karşılamaktadır.

Türkçenin bugün dünya üzerinde farklı bölgelere yayılmış kollarının, ortak bir iletişim dili oluşturabilmesi, bugün yaşayan Türk lehçelerinin korudukları söz varlıkları ve yapıları dolayısıyla daha kolaydır. Kazakistan, Azerbaycan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan, Yakutistan, Türkiye… Türkçesinin söz (tümce) dizimleri hep aynıdır. Ayrıca Türkçenin bu kolları arasında, büyük bir “söz varlığı” ortaklığı bulunmaktadır. Bütün Türk lehçelerindeki fiiller, Türkçe kökenlidir. Zamirlerin neredeyse hepsi, Türkçe kökenlidir. Sayılar, bütün Türk illerinde “bir“den başlayıp “milyar“a kavuşuncaya kadar aynıdır. Renk adları, üç aşağı beş yukarı aynıdır. Ayrıca “temel sözcükler” dediğimiz “burun, ağız, dağ, taş, gök, yeşil, kuş, bulut…” gibi sözcüklerin neredeyse hepsi, bütün Türk dünyasında ortaktır. Lehçeler arasında, yalnızca “ses” boyutunda farklılaşmalar vardır. Örneğin Türkiye Türkçesinde “yeşil” olan renk adı, diğer Türk lehçelerinde “yaşıl, jasıl, caşıl” biçiminde kullanılmaktadır. İşte bu hem yapı hem de söz varlığı boyutundaki büyük ortaklık, Türk lehçelerinin bugün kolaylıkla bir ortak iletişim dili oluşturabileceği konusunda, bize umut vermektedir.

Türk dünyasında ortak bir dil oluşturma, iki yolla gerçekleşebilir. Ya bütün Türklerin bildiği yabancı bir dili, ortak dil yapacağız; ya da Türk şiveleri – lehçeleri içerisinden birini, ortak Türk Dili yapacağız. Birincisi hem olanaksız hem de anlamsızdır. Amacımız kutlu Türkçemizi yüceltmek ve Türk illerindeki soydaşlarımızla, öz dilimizle konuşmaya çalışmakken, yabancı bir dili bütün Türklerin ortak dili yapmak doğru olmaz. Zaten bu doğru olsa bile, olanaklı olmaz; çünkü dünyadaki bütün Türklerin bildiği ortak bir yabancı dil yoktur. Irak’taki Türkler’in yabancı dili Arapça, Makedonya’daki Türkler’in yabancı dili Sırpça veya Makedonca, İran’daki Türkler’in yabancı dili Farsça, Kırgızistan‘daki Türkler’in yabancı dili ise Rusçadır. Görüldüğü gibi bütün Türklerin ortak bir yabancı dili yoktur. Bunun için yabancı dille ortak bir dil oluşturulamaz. İkinci yöntem bugün yaşayan Türk şivelerinden – lehçelerinden birinin, ortak Türk dili yapılmasıdır. Peki bu Türk lehçesini kim seçecek? Türkologlar mı, Türk Dil Kurumu mu, devlet başkanları mı, yoksa biz mi? Yoksa bütün Türk lehçelerinden toplanacak sözcüklerin birleştirilmesiyle yeni bir dil mi oluşturulması gerekiyor? Elbette bu, böylesine bir yolla veya seçimle olacak bir iş değildir. Dil, canlı bir varlıktır ve bu ortak dil yaratma sürecinin de aynı canlılık içerisinde olması gerekir. Anlayacağınız, ortak dil oluşum sürecini, doğallığı içerisinde beklememiz gerekiyor.

Türk şivelerinden – lehçelerinden birinin, ortak Türk Dili olabilmesi için, bütün Türk dünyasının etkileşim içerisinde olması gerekiyor. Etkileşim olmadığı sürece, ortak Türk Dili‘nin doğal olarak oluşması olanaksızdır. Bunun için, oturup da bütün Türk lehçelerinden birkaç sözcük alıp yeni bir ortak iletişim dili oluşturmak yerine, Türk topluluklarının etkileşimi dolayısıyla dillerin de etkileşimini gerçekleştirmek ve bunun doğal bir sonucu olarak ortak bir Türk Dili’nin oluşmasını sağlamak gerekir. Türk illerinin, birbirleriyle etkileşiminin sağlanması çok yönlü olabilir. Farklı Türk illerindeki gençler, evrenkentlere (üniversitelere) yerleştirilebilir; Türklük bilimciler bu konularda araştırmalarını sürdürüp Türkoloji toplantılarını arttırabilir; Türk illerine geziler düzenlenebilir; bütün Türk illerinde farklı Türk illerinden gelen öğrencilerin okuyabileceği okullar açılabilir; ortak kültürümüzün ürünleri olan yazınımıza ait eserler (örneğin Dede Korkut Destanları) farklı Türk illerinde farklı Türk lehçeleriyle basılarak dağıtılabilir; Türklüğü ve Türklük değerlerini anlatan belgeseller, filmler çekilip bütün Türk lehçeleriyle seslendirildikten sonra her Türk ilinde bunlar sunulabilir; herkesin kolayca erişebileceği internette büyük Türk otağları kurulabilir; devlet başkanlarının Türk toplulukları arasındaki iletişime her yönden destek olması sağlanabilir…

Yukarıda sıralananlar yapılırsa, ortak iletişim dilimiz kendi doğallığı içerisinde oluşur ve bütün Türk dünyası uyanıp yeniden dünyada büyük bir güç odağı oluşturabilir. İnanın bu hiç de zor değil. Tam tersine çok kolay. Ahmet Bican Ercilasun hocamızın “Ortak İletişim Dili ve Ortak Alfabe Üzerine” adlı makalesinde belirttiği üzere: “Bir Türkiye Türk’ü ile bir Azerbaycan Türk’ü birkaç saat içinde; bir Türkiye Türk’ü ile bir Türkmen, Kırım, Özbek veya Uygur Türk’ü 7-10 gün içinde; bir Türkiye Türk’ü ile bir Tatar Türk’ü 15 – 20 gün içinde; bir Türkiye Türk’ü ile Kazak, Kırgız ve Başkurt Türk’ü bir ay içinde %70-80’lik anlaşma seviyesine ulaşabilmektedir.” Yani buradan anlaşılacağı üzere, bütün Türkler çok sıkı ilişkiler içerisinde yaşasa ve sürekli birbirleriyle konuşabilse, en geç 1-2 ay içerisinde herkes birbiriyle sorunsuz olarak anlaşabilecektir. Elbette öz Türkçeden oldukça uzaklaşmış Türkçeyi kullanan kandaşlarımız için, bu süre daha fazla olabilir. Veya bir Kırgızistan Türk’ü ile bir Kazakistan Türk’ünün anlaşabilme süresi, çok daha azalabilir. Bunun örneği, bugün Türkiye Türkleri ile Azerbaycan Türkleri arasındaki ilişkinin doğal sonucu olarak ortaya çıkan dilsel benzerliklerde görülebilir. Hem özellikle Doğu Anadolu Bölgesi’nde milyonlarca Azerbaycan Türk’ünün yaşaması ve bir o kadar Anadolu Türk’ünün de Azerbaycan’da yaşaması hem de coğrafi yakınlık nedeniyle ilişkilerin artması, dillerimizin de birbirinden etkilenerek çok benzer olmasını sağlamıştır.

İşte bu anlatılanlar çerçevesinde, ortak bir Türk Dili’ni oluşturabilmenin tek yolunun, Türk dünyası ile ilişkileri arttırmaktan geçtiğini ortaya koyabiliriz. Bir günde devlet yıkıp, bir gecede devlet kuran yüce Türk ulusu olarak, her türlü engele karşı Türk birliğinin ilk adımı olan dil birliğini de oluşturacağımız gün, yakındır.

Tanrı, Türk’ün yardımcısı olsun…

Yavuz Tanyeri

(Elazığ Öğretmenevi’nin Önünde Mehter Takımı)

(Elazığ Gazi Caddesi’nde “Şairler Yürüyüşü” Yapılıyorken…)

(Keban Gezisinden Bir Görüntü)

(Keban Baraj Gölü’nden Bir Görüntü)

(Akgün Otel Önünde Şairler Topluluğu)

(Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay’ın da Bulunduğu Topluluğun “Bahtiyar Vahapzade Caddesi”ni Açışı)

(Yeni Açılan Bahtiyar Vahapzade Caddesi)

(Değerli Hocalarımız Ercan Alkaya ve Ahmet Buran)

(Büyük Ozan Esat Kabaklı)

(Asıf Rüstemli, Timur Beyatlı, Şemsettin Küzeci ve Arkadaşlar)

(Azerbaycan’ın Büyük Sanatçısı Ramin Garayev)

(Kırgızistan’dan Gelen Sadık Gavayev)

(Ahmet Buran, Seyfullah Türksoy ve Türk Gençliği)

(Prof. Dr. Ramazan Korkmaz ve Öğrencileri)

(Tayfun Talipoğlu)

(Azerbaycan’dan Mugam Üçlüsü)

(Azerbaycan’ın Ünlü Şairi Çingiz Alioğlu ve Şiir Akşamları Program Düzenleyicisi Şener Bulut)

|» “Hazar Şiir Akşamları” Sayfasına Dön! « |

Nüfus : 120.000
Bulundukları başlıca şehirler : Dedeağaç, Gümülcine, İskeçe
Bölgedeki Türk toplulukları : Oğuz Türkleri, Onogur-Bulgar , Peçenek, Uz, Kuman-Kıpçak Türkleri
Siyasi ve idari konumları : Azınlık hukukuna tabi olup, bulun- duklan ülkenin idari yapısına uymaktadırlar . Batı Trakya bir coğrafi bölgenin adıdır ve bugün Yunanistan’ın siyasi sınırları
içinde yer almaktadır. Bölge idari açıdan Dedeağaç, Gümülcine, iskeçe olmak üzere üçe ayrılmıştır. Doğusunda Meriç Nehri ile Türkiye’ye ; kuzeyinde Rodop Dağları ile Bulgaristan’a sınır olan Batı Trakya’nın güneyinde Ege Denizi bulunurken batıda da Karasu Nehri ile Kavala iline sınırdaştır.

TARİHÇE
Balkanlardaki Türk varlığı milattan önceki yıllara kadar uzanmaktadır. Balkanlardaki Türk kültürel varlığı iki koldan gerçekleşen kitlevi göçler sonu- cunda oluşmuştur. Kuzeyden Onogur- Bulgar, Peçenek, Uz, Kuman-Kıpçak göçleri, güneyden de Oğuz Türklerinin göçleri ve yerleşmeleriyle Balkanlar

Türkleşmeye başlamış, 14 ve 15. yy’da ise tamamen Türk kültürünün hakim olduğu bir bölge haline gelmiştir. Daha sonra Balkanlardan med-cezir hareketi gibi bir çekilme söz konusu olmuş, dünyadaki değişmeler, gelişmeler, kuzey- deki Slav kültürünün gelişmesi ve buradan gelen baskı ve çatışma , politik mücadeleler ve büyük bir sömürge imparatorluğu kurmuş olan İngiltere’nin baskıları altında kalma sonucunda Balkan Savaşı’na kadar Osmanlılar adım adım çekilerek bugünkü Türkiye sınırlarına gerilemiştir. 1912-1913 yıllarından sonraki gelişmelerle de son sınırlar çizilmiştir. Buna rağmen bölgedeki Türk
kültür varlığı hem Oğuz, hem Kıpçak Türklerinin varlığıyla devam etmektedir. Tabii bunların bir kısmı Türkiye üzerinden göçerek Balkanlarda iskan edilen

|» “Turan İlleri” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

TARİHÇE
Türkiye’nin güney sahillerine 40 mil mesafede bulunan Kıbrıs, tarihte birden çok halkın ve ulusun kaynaştığı; 3355 m2 toprağa sahip ve doğal güzellikleri, ılıman iklimi ve stratejik önemi sebebiyle sürekli göç almış bir adadır.
Tarih boyunca Yunanlılar, Ermeniler, Lübnanlılar, Osmanlılar ve Anadolu’dan gelen Türkler adanın sakinleri olmuşlardır.
1571 yılında Gedik Ahmet Paşa tarafından Osmanlı idaresine kazandırılmıştır. Bu değişimden sonra adaya Anadolu’nun özellikle güney şehirlerinden yoğun Türk yerleşimi yapılmıştır. Ancak 1878 (93 Savaşı) Osmanlı-Rus Savaşı sonunda Kıbrıs İngilizler’e bırakılmış ve burada Türk ve Rum toplulukları 1960’lara kadar ve dörtyüz yıl gibi uzun bir süre barış içinde bir arada yaşamışlardır. 1960 da kurulan bağımsız ve egemen Kıbrıs devleti statüsünde Türkler ve Rumlar eşit haklar almışlardır. Bu süreç 1963 ve 1974 yılına kadar devam etmiş; Rumların “Enosis” düşleri nedeni ile 1974 te Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Kıbrıs Anayasası’nın verdiği garantörlük haklarını kullanarak adaya barış için ve Türklerin can güvenliklerini korumak üzere asker çıkarmıştır. Böylece adanın kuzey bölgesine (% 33) Türkler, güneyine de Rumlar toplanmıştır. Rumların bilinen uzlaşmaz tutumları karşısında adanın sakini olan Türkler, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetini ilan etmişlerdir. Bu olaydan sonrada sayıları az da olsa adaya yeni göçmenler yerleşmişlerdir.

EKONOMİ
Osmanlı döneminden buyana Kıbrıslı Türklerin çoğunluğu küçük çiftçilerdir. Tarımla; meyve, sebze, turunçgiller yetiştirerek geçimlerini sağlamışlardır. Son zamanlarda turizm de gelişme yoluna girmiş bulunmaktadır. Kıbrıslı Türk kadınlar, bağımsızlığın ilanından sonra memur, işçi, öğretmen gibi mesleklerde çalışmaya başlamışlar ve iş hayatına girmişlerdir. Kıbrıs ekonomisi 1983 yılından sonra da Türkiye ekonomisiyle uyum göstermiş ve para birimi olarak Türk Lirasının kullanımı tercih edilmiştir.

EĞİTİM
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde çocuklar, 6 yaşında ilkokula başlamakta; 3 yıl ortaokulda, üç yıl lisede öğrenim görmektedirler. Ayrıca K.K.T.C.’de ilkokul öğretmeni yetiştiren kurumlar da bulunmaktadır. Yüksek öğrenim ise devlet ve özel üniversiteler eliyle yürütülmektedir. Türkiye’de olduğu gibi, ilköğretim zorunlu yürütülmekte, eğitim kurumlarından toplumun her kesimi yararlanmaktadır. Türkiye, öğretim elemanları göndererek, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin eğitim hizmetlerine destek vermektedir.
Sağlık hizmetleri devletin denetimindedir.

KANUNLAR ve ANLAŞMALAR
K.K.T.C. ve Türkiye’nin Taraf Olduğu Anlaşma, Protokol ve Mutabakat Zabıtları:

KANUNLAR :
1- 14.07.1964 Tarih ve 500 Sayılı Kanun’un 10.06.1975 Tarih ve 1908 Sayılı Kanunla Değişik “14.07.1964 Gün ve 500 Sayılı Kıbrıs’a Gönderilecek Türk Askeri Birliği Mensuplarının Aylık ve Ücretleriyle Çeşitli İstihkakları ve Birliğin Başka Giderleri Hakkındaki Kanunun 1’inci Maddesinin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Üç Geçici Madde Eklenmesine Dair Kanun”un Birinci Maddesinin İkinci Fıkrasının Değiştirilmesi Hakkında Kanun (Resmi G.16.04.1981 tarih, 17312 sayı)
2- 14 Temmuz 1964 Tarihli ve 500 Sayılı Kıbrıs’a Gönderilecek Türk Askeri Birliği Mensuplarının Aylık ve Ücretleri ile Çeşitli İstihkakları ve Birliğin Başka Giderleri Hakkında Kanunun 10 Haziran 1975 Tarih ve 1908 Sayılı Kanunla Değiştirilen 1’inci Maddesinin Birinci Fıkrasının Değiştirilmesi Hakkında Kanun (27/07/1982 Gün ve 17765 Sayılı Resmi Gazete’de Düzeltmesi Vardır.) (Resmi G.13.07.1982 tarih, 17753 sayı)
3- Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, Er ve Erbaş Harçlıkları Kanunu ve Kıbrıs’a Gönderilecek Türk Askeri Birliği Mensuplarının Aylık ve Ücretleriyle Çeşitli İstihkakları ve Birliğin Başka Giderleri Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına ve 467 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun (Resmi G.12.11.1996 tarih, 22815 sayı)
4- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında Yatırımlarda Devlet Yardımları Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 31.07.1998 tarih, 23419 sayı)
5- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 31.07.1998 tarih, 23419 sayı)
6- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasındaki Sosyal Güvenlik Anlaşması ile İlgili Ek Anlaşmanın Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 05.08.1999 tarih, 23777 sayı)
7- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında İki Ülke Vtandaşlarına İlave Kolaylıklar Tanınmasına İlişkin Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 11.11.1999 tarih, 23873 sayı)
8- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Çalışma İskan ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Türkiye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Arasında İşbirliği Protokol’unun Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 06.02.2000 tarih, 23956 sayı)

ANLAŞMA, PROTOKOL ve MUTABAKAT ZABITLARI :
1- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Başbakanları Arasında Yapılan Görüşmelerde Tespit Edilen ve Mutabık Kalınan Hususlara İlişkin Belgenin Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 09.04.1991 tarih, 20840 sayı)
2- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti ile Yapılan Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşlarının Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Vatandaşlarının Türkiye Cumhuriyeti’ne Pasaport Yerine Kimlik Belgesi ile Seyahat Edebilmesi Hakkında Anlaşma’nın Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 30.07.1991 tarih, 20945 sayı)
3- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti ile Yapılan Karma Ekonomik Komisyonu Onikinci Dönem Protokolu’nun Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 28.05.1992 tarih, 21241 sayı )
4- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti ile Yapılan Sağlık Alanında İşbirliğine İlişkin Anlaşmanın Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 23.07.1992 tarih, 21293 sayı)
5- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti ile İmzalanan İki Adet Sahil Güvenlik Botu ile İlgili Anlaşmanın Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 05.09.1993 tarih, 21689 sayı)
6- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Sağlık Alanında İşbirliğine İlişkin Anlaşmada Değişiklik Yapılmasına Dair Ek Protokol’un Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 14.09.1994 tarih, 22051 sayı)
7- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Çevre Alanında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 23.09.1994 tarih, 22060 sayı)
8- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti – Türkiye Cumhuriyeti Karma Ekonomik Komisyonu XIII. Dönem Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 24.12.1994 tarih, 22151 sayı)
9- Kuzey Kıbrıs ile Türkiye Arasında İmzalanan Ekonomik İşbirliği Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 12.03.1997 tarih, 22931 sayı)
10- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında İmzalanan Yardım ve İşbirliği Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 31.07.1997 tarih, 23066 sayı)
11- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında Denizde Arama ve Kurtarma Konusunda Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 02.08.1997 tarih, 23068 sayı)
12- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında Tarım Alanında Teknik, Bilimsel ve Ekonomik İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 02.08.1997 tarih, 23068 sayı)
13- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında Basın-Yayın İşbirliği ve Yardımlaşma Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 13.08.1997 tarih, 23079 sayı)
14- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında Bir Ortaklık Konseyi Kurulmasına İlişkin Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 05.09.1997 tarih, 23101 sayı)
15- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında İmzalanan Protokollerin Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 11.12.1997 tarih, 23197 sayı)
16- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında İmzalanan Kültür Alanında İşbirliği Protokolu”nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 13.01.1998 tarih, 23229 sayı)
17- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Dış İşleri ve Savunma Bakanlığı ile Türkiye Dış İşleri Bakanlığı Arasında İşlevsel ve Yapısal İşbirliği Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 09.02.1998 tarih, 23253 sayı)
18- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Hükümeti Arasında Sosyal Hizmetler ve Sosyal Yardımlaşma Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 24.02.1998 tarih, 23268 sayı)
19- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında İmzalanan “Sağlık Alanında İşbirliğine İlişkin Anlaşma”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 15.04.1998 tarih, 23314 sayı)
20- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığımız Arasında Eğitim, Bilim ve Teknik Alanlarında İşbirliği Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 05.07.1998 tarih, 23393 sayı)
21- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanlığı ile Türkiye Orman Bakanlığı Arasında Akdedilen “Yardım ve İşbirliği Protokolu”nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 03.12.1998 tarih, 23542 sayı)
22- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması’nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 01.02.1999 tarih, 23598 sayı)
23- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı ile Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı Arasında Düzenlenen Girne Öğretmen Evi’nin İşletilmesi ve Yönetimi ile İlgili İşbirliği Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 10.07.1999 tarih, 23751 sayı)
24- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasındaki Sosyal Güvenlik Anlaşması ile İlgili Ek Anlaşma’nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 25.11.1999 tarih, 23887 sayı)
25- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında Ekonomik İşbirliği Protokolu’ne Ek Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 30.12.1999 tarih, 23922 sayı)
26- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında İki Ülke Vatndaşlarına İlave Kolaylıklar Tanınmasına İlişkin Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 06.01.2000 tarih, 23928 sayı) 27- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanlığı ile Türkiye Orman Bakanlığı Arasında Yardım ve İşbirliği Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 06.01.2000 tarih, 23928 sayı)
28- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasında Ekonomik İşbirliği Protokolu’ne İkinci Ek Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 29.02.2000 tarih, 23979 sayı)
29- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Sağlık ve Çevre Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Arasında Sağlık Alanında İşbirliğine Dair Ek Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 29.03.2000 tarih, 24004 sayı)
30- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Çalışma İskan ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Türkiye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Arasında İşbirliği Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 05.05.2000 tarih, 24040 sayı)

RESMİ VE DİNİ TATİL GÜNLERİ
Türkiye’deki tatil günlerine ek olarak:
15 KASIM BAĞIMSIZLIK GÜNÜ
20 TEMMUZ ÖZGÜRLÜK VE BARIŞ BAYRAMI

|» “Turan İlleri” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

TARİHÇE
Azerbaycan Türkleri 1918-1920’de Kafkasya kurultayını toplamış ve 28 Mayıs 1918’de milli Azerbaycan devletini kurmuşlardır. 1920’de ise Kafkasya ötesi Sosyalist Sovyet Cumhuriyetlerine katılmak zorunda kalmışlardır. 20 Ocak 1990’da bağımsızlık yanlısı Azerbaycan Türkleri’ne Rus Ordusu tarafından saldırılmış, yüzlerce Azerbaycan genci Rus tanklarının altında ezilerek hayatlarını kaybetmişlerdir. Bu olay her yıl düzenlenen törenlerle anılmaktadır. Azerbaycan, 30 Ağustos 1991 tarihinde bağımsızlığını ilân etmiştir. Azeriler Kafkasya bölgesinin en büyük Türk topluluğunu oluşturmaktadırlar. Aynı zamanda Kafkasya’daki Türk halklarının kültür seviyesi en yüksek Türk toplumudur. Kafkaslarda milli uyanışın merkezi Azerbaycan ve özellikle Bakü kentidir.

DEMOGRAFİK DURUMU NÜFUSUN ETNİK YAPISI
Grup Nüfus içindeki yüzdesi
Azeri Türkleri, : 90
Ruslar : 2.5
Ermeniler : 2
Lezgiler : 1
Avar Türkleri : 0.3
Yahudiler : 0.2
Tatar Türkleri : 0.2
Ukraynalılar : 0.3
Gürcüler : 0.2
Diğer . . . . . . . . : 3.3

Yaş grubu Toplam nüfustaki payı
0-14 : %32
15-64 : %61
65- : % 7

Ocak 1990 olaylarından sonra ülkede bulunan Ruslar ve Ermenilerin dışarıya göçleri yoğunlaşmıştır. Bunun sonucu olarak toplam nüfus içinde Türklerin oranının %90’ı aştığı tahmin edilmektedir. Diğer Türk grupları da dikkate alındığında Azerbaycan’ın Türk kimliği daha da güçlenmektedir. Toplam nüfusun %62.1’i 30 yaşın altındadır. Nüfusun önemli bir bölümünün genç olması Azerbaycan’a sosyal dinamizm kazandırmaktadır.

SİYASİ VE SOSYAL YAPI
Azerbaycan’da kendilerini parti olarak adlandıran fakat hukuken böyle bir kimliği olmayan çeşitli partiler mevcuttur. Başlıca siyasî oluşumların en büyükleri şunlardır:
1- Yeni Azerbaycan Partisi (Başkan – Haydar Aliyev)
2- Azerbaycan Halk Hareketi (Başkan – Ebulfeyz Elçibey)
3- Azerbaycan Milli İstiklal Partisi (Başkan – Etibar Memmedov)
4- Milli Musavat Partisi (Başkan – İsa Kamber)
5- Azerbaycan Demokratik Halk Cephesi (Başkan – Rafig Turabhanlı)
6- Azerbaycan Demokrasi Partisi (Başkan – Vagit Kerimov)
7- Azerbaycan Komünist Partisi (Başkan – Feridun Hasanov)
8- Azerbaycan Sosyal Demokrat Parti (Başkan – Zerdüşt Alizade)
9- Azerbaycan Liberal Parti (Başkan – Lala Hacıyeva)
10- Birlik Partisi (Başkan – Leyla Yunusov)
11- Azerbaycan Demokrat Parti (Başkan – İlyas İsmailov)
12- Sivil Dayanışma Partisi (Başkan – Sabir Rüstemhanlı)
13- Anavatan Partisi (Başkan – Fazail Agamalı)

EKONOMİK DURUM
Azerbaycan’da diğer BDT cumhuriyetlerinden farklı olarak bağımsızlığın birinci yılı olan 1991 yılında önemli üretim düşüşleri yaşanmamıştır. Ancak, Ocak 1992’de Ocak 1991 düzeyine göre % 20 üretim düşüşü gözlenmiştir. Azerbaycan Hükümeti tarafından, Ocak 1992’de üretici fiyatlarının % 90’ı ve tüketici fiyatlarının % 80’i serbest bırakılırken, petrol, gaz, elektrik, kamu taşımacılığı, haberleşme hizmetleri ve temel tüketim mallarını da içeren 14 grup mal ve hizmetin fiyatları kontrol altında tutulmaya devam edilmiştir.

PETROL VE DOĞALGAZ
Azerbaycan, BDT ülkeleri arasında en büyük üçüncü petrol üreticisidir. Petrol ve gaz üretimi ekonominin belkemiğini oluşturmaktadır.
Azerbaycan’ın petrol rezervlerinin yaklaşık 10 milyon varil, doğal gaz rezervlerinin ise, yaklaşık 170 milyar metreküp olduğu tahmin edilmektedir. Petrol rezervlerinin Körfez ülkelerine kıyasla az olmasına rağmen, Azerbaycan, dünya petrol piyasasına günde 1-1,5 milyon varil sürebilecek, dolayısıyla, dünya petrol arz ve fiyatlarını etkileyebilecek kapasi-teye sahiptir. Ülke topraklarının %60’ında petrol bulunduğu tahmin edilmektedir.
Hazar Denizi’nin yasal statüsü üzerinde Rusya ile süren anlaşmazlıklar Azerbaycan petrol sektörünün gelişiminin önündeki en büyük engel olarak görülmektedir.
Hazar Denizi’ne kıyısı olan İran ve Türkmenistan Rusya’yı desteklemektedir
. Türkiye tarafından gerçekleştirilen proje çalışmasında, inşa edilecek bir boru hattı ile Azerbaycan’dan 25 milyon ton ham petrolün Ceyhan Terminali’ne taşınması esas alınmıştır.

TARIM VE HAYVANCILIK
Azerbaycan’da tarım sektörü SSCB’de mevcut olan genel yapıya benzer şekilde kurulmuştur. Tarım “kolhoz” ve “sovkhoz” adı verilen işletmeler vasıtasıyla yapılmaktadır ve toprak mülkiyetinin tamamı devlete aittir. Azerbaycan’da bugün tarım sektörünün alt ve kurumsal yapısı tanzim edilmektedir. Buna rağmen hangi mülkiyet şeklinin yaratılmak istenildiği hâlâ açıklığa kavuşmamıştır. Ayrıca toprak sahipliği ve bu topraklarda üretilen mahsullerin mülkiyeti problem haline getirilmiştir. Bu sorunu halletmek için çıkartılmak istenilen “Toprak Islahatı Hakkında Mecelle” ile devletin mülkiyetinde bulunan topraklar devlet, belediye, özel mülkiyet olmak üzere 3 kısma ayrılmakta ve ülke topraklarının % 40’ının, ekili alanların ise % 85’inin özel mülkiyete tahsis edileceği ileri sürülmektedir.

BANKACILIK VE SİGORTACILIK
Azerbaycan’da 7 Ağustos 1992’de Merkez Bankası Hakkında Kanun ile Bankalar ve Bankaların Faaliyetleri Hakkında Kanun arka arkaya yürürlüğe girmiştir. Azerbaycan’ın finans kesimi Azerbaycan Milli Bankası (Merkez Bankası) ve 4 ihtisas bankası; Azerbaycan Uluslararası Bankası (Beynelhalk Bank), Agroindustrial Bank (Ziraat Bankası), Sanayi İnvestisyon Bank (Sanayi ve Yatırım Bankası), Emanet Bank (Tasarruf Bankası) ile çok sayıda ticari ve kooperatif bankadan oluşmaktadır. Azerbaycan Bankacılık Kanunu modern anlamdaki tüm bankacılık işlemlerini kapsamına almaktadır. Ancak, Azerbaycan ekonomisinin tam anlamıyla serbest pazar sistemine geçememesi ve banka sisteminin de modern anlamıyla yerleşmemiş olması sebebiyle, hedeflenen gelişme gerçekleştirilememektedir.
Azerbaycan’da biri reasürans olmak üzere 61 sigorta şirketi bulunmaktadır. “Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Sigorta Hakkında Kanunu” 5 Ocak 1993 tarihlidir. Azerbaycan’daki sigorta şirketlerini “Devlet Sigorta Murakabe Kurulu” denetlemektedir. Azerbaycan’da gelişmekte olan sigorta pazarı uluslararası sigorta sisteminde uzman kadroların bulunmaması sebebiyle çeşitli zorluklar yaşanmaktadır.

TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER
Azerbaycan Cumhuriyeti, kardeş ve dost Türkiye Cumhuriyeti’yle ekonomik, sosyal, kültürel ve diğer alanlarda iyi ilişkiler içindedir ve önemli anlaşmalar yapılmıştır.
Azerbaycan, Türk işadamları tarafından gerek yatırım ve gerekse ticari faaliyet bakımından tercih edilen bir ülkedir. Bu itibarla 1992 yılından itibaren bir çok Türk Şirketi Azerbaycan’da müşterek müessese kurmuşlar, şube veya temsilcilik açmışlardır.
Petrol sanayiinde 3, telekomünikasyonda 3, inşaat sektöründe 18, bankacılık alanında 3, taşımacılıkta 10, yayın ve matbaacılık konusunda 5 ve imalat sektöründe ise 70’e yakın Türk firması bulunmaktadır. Ayrıca, hizmet ve ticaret sektöründe faaliyet gösteren 100’ün üzerinde Türk şirketi vardır. Yapılan araştırmalara göre, Türk şirketlerinin Azerbaycan’daki toplam sermaye ve yatırımlarının 500 milyon ABD Doları seviyesine ulaştığı tahmin edilmektedir.

EN ÇOK İHRACAT YAPILAN ÜLKELER
İran, Türkiye, Rusya Federasyonu, Gürcistan, Ukrayna, Kazakistan, Almanya, Letonya, İsviçre, ABD, Polonya, Estonya.

EN ÇOK İTHALAT YAPILAN ÜLKELER
Türkiye, İran, Birleşik Arap Emirlikleri, Rusya Federasyonu, Almanya, Ukrayna, Gürcistan, Letonya, Fransa, İtalya, Avusturya, ABD, Estonya, Çin, Belçika, Avustralya, İngiltere, Kazakistan, Türkmenistan, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, İsrail, Hindistan, Güney Kore.

TİCARETE KONU OLAN BAŞLICA MALLAR
Petrol ve petrol ürünleri, pamuk, pamuk ipliği, polietilen, ham alüminyum, metal hurdaları, klima cihazları, elektrik motorları, meyve konserveleri, tütün, şarap, deri vb.

KANUNLAR ve ANLAŞMALAR
Azerbaycan İle Türkiye’nin Taraf Olduğu Kanun, Anlaşma, Protokol ve Mutabakat Zabıtları :

KANUNLAR :
1- Azerbaycan Cumhuriyeti ile İmzalanan Dostluk, İşbirliği ve İyi Komşuluk Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 21.03.1993 tarih, 21531 sayı)
2- Azerbaycan Cumhuriyeti ile İmzalanan Konsolosluk Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 21.04.1993 tarih, 21559 sayı)
3- Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti ile İmzalanan Askeri Eğitim İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 21.04.1993 tarih, 21559 sayı)
4- Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında İşbirliği ve Dayanışma Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 11.05.1993 tarih, 21578 sayı)
5- Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında Hukuki, Ticari ve Cezai Konularda Adli Yardımlaşma Sözleşmesinin Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 11.05.1993 tarih, 21578 sayı) 6- Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti Arasındaki Hava Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 11.05.1993 tarih, 21578 sayı)
7- Azerbaycan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22.09.1994 tarih, 22059 sayı)
8- Azerbaycan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Teknik İşbirliği Protokol’unun Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22.09.1994 tarih, 22059 sayı)
9- Azerbaycan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında İşbirliği ve Karşılıklı Yardımlaşma Protokol’unun Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22.09.1994 tarih, 22059 sayı)
10- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Gümrük İşleri Alanında İşbirliği ve Karşılıklı Yardıma İlişkin Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 31.07.1996 tarih, 22713 sayı) 11- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 31.07.1996 tarih, 22713 sayı)
12- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 10.04.1997 tarih, 22960 sayı)
13- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Eğitim ve Bilim Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22.05.1997 tarih, 22996 sayı)
14- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Spor Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 14.06.1997 tarih, 23019 sayı)
15- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Kültür ve Güzel Sanatlar Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 14.06.1997 tarih, 23019 sayı)
16- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Tıp ve Sağlık Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 14.06.1997 tarih, 23019 sayı)
17- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Tarım Alanında Bilimsel, Teknik ve Ekonomik İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 26.07.1997 tarih, 23061 sayı) 18- Azerbaycan ile Türkiye Arasındaki Hava Taşımacılığı Anlaşmasına Ek Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 08.08.1999 tarih, 23780 sayı)
19- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Sınır Olay ve Uyuşmazlıklarının Çözümüne Dair Sözleşme ve İlgili Protokollerin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 09.04.2000 tarih, 24015 sayı)

ANLAŞMA, PROTOKOL ve MUTABAKAT ZABITLARI :
1- Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ile Yapılan Tıp ve Sağlık Alanında 1990-1992 Yıllarına İlişkin İşbirliği Protokolunun Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 25.01.1991 tarih, 20766 sayı)
2- Azerbaycan Cumhuriyeti ile Yapılan Ticari ve Ekonomik İşbirliğine Dair Mutabakat Tutanağı’nın Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G.17.07.1991 tarih, 20932 sayı)
3- Azerbaycan Cumhuriyeti ile Yapılan Turizm İşbirliği Protokolünün Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 29.09.1991 tarih, 21006 sayı)
4- Azerbaycan, Türkmenistan ve Kazakistan ile Yapılan Vize Muafiyetine İlişkin Anlaşmaların Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 02.06.1992 tarih, 21246 sayı)
5- Azerbaycan Cumhuriyeti ile Yapılan Eğitim, Öğretim, Uzmanlık Hizmetleri, Teknik ve Bilimsel İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 14.07.1992 tarih, 21284 sayı)
6- Azerbaycan ile Tıp ve Sağlık Alanında Yapılan İşbirliğine İlişkin Anlaşma ve Protokolun Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 01.08.1992 tarih, 21302 sayı)
7- Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti ile İmzalanan Ticaret ve Ekonomik, Turizm ve Ulaştırma Altyapısı İşbirliği Anlaşmaların Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 23.01.1993 tarih, 21474 sayı)
8 – Türkiye ile Azerbaycan Hükümeti Arasında İmzalanan Hava Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 01.07.1993 tarih, 21624 sayı)
9- Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında Hukuki, Ticari ve Cezai Konularda Adli Yardımlaşma Sözleşmesinin Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 25. 08. 1993 tarih, 21679 sayı)
10- Azerbaycan Cumhuriyeti ile İmzalanan Konsolosluk Sözleşmesinin Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 19.09.1993 tarih, 21703 sayı)
11- Azerbaycan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Çevre Alanında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 21.10.1993 tarih, 21735 sayı)
12- Azerbaycan Cumhuriyeti ileTürkiye Cumhuriyeti Arasında İşbirliği ve Dayanışma Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 16.03.1994 tarih, 21876 sayı)
13- Azerbaycan ile Türkiye Arasında İmzalanan Bazı Belgelerin Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 30.05.1994 tarih, 21945 sayı)
14- Arnavutkuk, Ermenistan, Azerbaycan, Belarus, Gürcistan, Moldova, Romanya, Rusya Federasyonu, Ukrayna ile Türkiye Arasında 6 Mart 1993 Tarihinde İstanbulda İmzalanan ve 05.04.1994 Tarihli 3982 Sayılı Kanunla Onaylanması Uygun Bulunan, Kültür, Eğitim, Bilim ve Enformasyon Alanlarında İşbirliğine İlişkin “Karadeniz Sözleşmesi”nin Onaylanmasına Dair Karar (Resmi G. 24.06.1994 tarih, 21970 sayı)
15- Azerbaycan Cumhuriyeti ile Hükümetimiz Arasında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 24.03.1995 tarih, 22237 sayı)
16- Azerbaycan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında İmzalanan Vize Muafiyeti Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 31.01.1996 tarih, 22540 sayı)
17- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Kara Ulaştırma Karma Komisyon Toplantısı Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 05.11.1996 tarih, 22808 sayı)
18- Azerbaycan ile Türkiye Arasında İmzalanan İşbirliği ve Karşılıklı Yardımlaşma Protokolunun Onaylanması Hakında Karar (Resmi G. 24.05.1997 tarih, 22998 sayı)
19- Azerbaycan ile Türkiye Arasında İmzalanan Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 26.05.1997 tarih, 23000 sayı)
20- Azerbaycan ile Türkiye Karma Ekonomik Komisyonu 1. Dönem Toplantısı Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 11.06.1997 tarih, 23016 sayı)
21- Azerbaycan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Televizyon Yayınları Konusunda İşbirliği Anlaşması (Mutabakat Muhtırası)” nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 15.06.1997 tarih, 23020 sayı)
22- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 27.06.1997 tarih, 23032 sayı)
23- Azerbaycan Çalşma ve Halkın Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Türkiye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Arasında İmzalanan İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 04.07.1997 tarih, 23039 sayı)
24- Azerbaycan ile Türkiye Arasında İmzalanan Gençlik ve Spor Alanında İşbirliğine İlişkin Ek Protokolün Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 04.07.1997 tarih, 23039 sayı)
25- Azerbaycan ile Türkiye Arasında İmzalanan Elektrik Enerjisi Alanında İşbirliği Prensipleri Hakkında Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 04.07.1997 tarih, 23039 sayı)
26- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Kültür ve Güzel Sanatlar Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 12.08.1997 tarih, 23078 sayı)
27- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Spor Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 12.08.1997 tarih, 23078 sayı)
28- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Eğitim ve Bilim Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 15.08.1997 tarih, 23081 sayı)
29- Azerbaycan Tahsil Nazırlığı ile Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı Arasında Eğitim ve Bilim Alanlarında İşbirliği Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 16.08.1997 tarih, 23082 sayı)
30- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi İşletmelerini Geliştirmeye Yönelik İşbirliği Ek Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G.22.08.1997 tarih, 23088 sayı)
31- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Tarım Alanında Bilimsel, Teknik ve Ekonomik İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 05.09.1997 tarih, 23101 sayı)
32- Azerbaycan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Kara Ulaştırması Karma Komisyon Toplantısı Protokolu”nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 08.09.1997 tarih, 23104 sayı)
33- Azerbaycan ile Türkiye Dış İşleri Bakanlıkları Arasındaki İşbirliğine ve Siyasal Danışmalara İlişkin Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 18.10.1997 tarih, 23144 sayı)
34- Azerbaycan Orman Bakanlığı ile Türkiye Arasında İmzalanan “Ormancılık Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol”ün Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 13.01.1998 tarih, 23229 sayı)
35- Azerbaycan, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Moğolistan ve Tacikistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Sınai Mülkiyetinin Korunması Alanında Patent Kuruluşları Arasında İşbirliği ile İlgili Niyet Protokolünün Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 24.01.1999 tarih, 23590 sayı)
36- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Ankara ve Bakü’de Diplomatik Temsilcilik Binaları İnşası Amacıyla Karşılıklı Arsa Tahsisine İlişkin Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 12.08.1999 tarih, 23784 sayı)
37- Azerbaycan ile Türkiye Arasında Sınır Olay ve Uyuşmazlıklarının Çözümüne Dair Sözleşme ve Sözleşmeye Ait Ek 1 ve 2 Numaralı Protokoller ile Azerbaycan ile Türkiye Arasında Türkiye-Azrbaycan Sınır Hattının Her İki Tarafında Kalan Onar Kilometrelik Bölgenin İçinde Yapılacak Sivil ve Askeri Hava Vasıtalarının Uçuşlarını Düzenleyen Protokolün Onaylanması Hakkında Karar (Resmi G. 22.05.2000 tarih, 24056 sayı)

RESMİ VE DİNİ TATİL GÜNLERİ
1 OCAK YILBAŞI
20 OCAK ŞEHİTLERİ ANMA GÜNÜ
8 MART KADINLAR GÜNÜ
20-21 MART NEVRUZ BAYRAMI
28 MAYIS CUMHURİYET BAYRAMI
26 HAZİRAN AZERBAYCAN SİLAHLI KUVVETLER BAYRAMI
18 EKİM KURTULUŞ BAYRAMI
26 HAZİRAN AZERBAYCAN CUMHURIYETİ ANAYASA GÜNÜ
17 KASIM MİLLİ KALKINMA GÜNÜ
31 ARALIK DÜNYA AZERBAYCANLILAR GÜNÜ
RAMAZAN BAYRAMI
KURBAN BAYRAMI

|» “Turan İlleri” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

COĞRAFİ KONUMU
Kuzeyde ve Batıda Rusya Federasyonu, Doğuda Çin Halk Cumhuriyeti (Doğu Türkistan), Güneyde Türkmenistan, Özbekistan, Kırgızistan ile çevrilidir. 45°-87° doğu boylamları ile 41°-57° kuzey enlemleri arasında yer almaktadır. Kazakistan geniş bozkırlarla kaplı olup geriye kalan tüm arazinin yarısı çöldür. Kazakistan dışında Doğu Türkistan’da 650.000, Moğolistan Halk Cumhuriyeti’nde 40.000, Afganistan’da 3.000 Kazak nüfusun yaşadığı bilinmektedir.

TARİHÇE
Geleneksel olarak göçebe olan Kazakların tarih sahnesinde etkili olmaları iÖzbek Hanları devrine rastlar. Bu dönemde Kasım Han, bütün Kazakları kendi egemenliği altında topladı (1520) 17. yüzyılda ise Tevka Han, Kazak Türklerini yasal kurallara bağladı.. Ancak 17. ve 18. yüzyıllarda Ruslar Türkistan’ı işgal ettiler. Bu işgale en büyük tepki Kazaklardan geldi. 1783’te Sırım Batur önderliğinde Kazaklar bir ayaklanma başlatmış iseler de, Çarlık Rusyasının boyunduruğundan kurtulamamışlardır. Kazak önderler 1906 da halkta ulusal bilincin uyanmasını sağladılar. 1916’da harekete geçen Kazaklar, 1917 de Umumi Kazak Kongresini toplayarak Orenburg’u başkent ilan ettiler. 1924 de otonom olarak başkentlerini Ak-Mescit’e taşıdılar.1936’da ise Sovyetlerin bir üyesi statüsüne girdiler. Kazakistan 1990’da egemenliğini, 1991 tarihinde ise bağımsızlığını ilan etmiştir.

DEMOGRAFİK DURUMU
Kazakistan, Türk Cumhuriyetleri içinde etnik açıdan çok farklı bir yapıya sahiptir.
Nüfusun Etnik Yapısı (1999) Grup Nüfus içindeki yüzdesi
Kazak Türkleri % 53.1 (1999)
Ruslar % 32.9
Ukrayn % 2.7
Alman % 2.9
Özbek Türkleri % 2.3
Tatar Türkleri % 1.1
Diğer % 5

Yaş Grubu Toplam Nüfustaki Payı
0 – 14 % 28 (erkek: 2.432.519, kadın: 2.359.375)
15 – 64 % 65 (erkek: 5.279.877, kadın: 5.580.849)
65 – % 7 (erkek: 392.934, kadın: 779.849

SİYASİ VE SOSYAL YAPI
Kazakistan’da siyasi yapı, etnik ve dini yapıdan etkilenerek farklı bir durum oluşturur. Ülkede faal olan siyasi gruplar şunlardır:
Parti Adı Başkanı
1. Halk Birlik Partisi (Kazak) Akhan Bizhanov
2. Kazakistan Halk Kongresi (Kazak) Anvar İsmailov
3. Azamat (Vatandaş) Halk Hareketi . . . . . . . . . . Petr Svoık, Murat Avezov, Galim Abilsitov
4. Kazakistan Komünist Partisi Serikbolsın Abdillin
5. Jeltoksan Milli Demokratik Partisi (Kazak) Hasen Hocaahmet
6. Emek ve İşçiler Hareketi Madel İsmailov
7. Slav Halk Hareketi (Rus) Aleksandr Samarkin
8. Rus Merkezi Hareketi (Rus) Nina Sidorova
9. Emekliler ve Pokoleniye Hareketi (Rus) İrina Savostina

TARIM VE HAYVANCILIK
1998 yılı itibariyle tarım sektörünün GSMH içerisindeki payının % 36 olduğu Kazakistan’da 220 milyon hektar tarım alanının yaklaşık % 82’si çayır-mera alanı olarak, geri kalan 3,5 milyon hektarı ise ürün üretimi için her yıl işletilmektedir. Toplam tarımsal üretimin % 40’ını bitkisel üretim ve % 60’ını hayvansal üretim oluşturmaktadır. Kazakistan’da ekilen toprakların % 6,5’ine tekabül eden 2,4 milyon hektar arazi sulanmaktadır.

BANKACILIK VE SİGORTACILIK
Kazakistan’ın finansal hizmet sektörü, gelişmenin erken aşamasındadır. Pek çok büyük banka hala Kazakistan Merkez Bankası olan Kazakistan Cumhuriyeti Ulusal Bankası’nın (National Bank of Kazakhstan / NBK) yönetimi altındadır. NBK’ya göre, Nisan 1997 itibariyle, ticari bankaların toplam kredi portföylerinin % 24,3’ünü şüpheli, % 19,8’ini ise tahsil edilmesi imkansız hale gelmiş olan krediler oluşturmaktadır. Yani sektörün Sovyetler Birliği döneminden miras kalan esas sorunu, bankaların kredi portföylerinin düşük kalitede olmasıdır.
Bankacılık sektörüne yabancıların girişine de sınırlandırmalar getirilmiştir. Buna göre yabancı bankaların toplam sermayesi, Kazak bankalarının toplam sermayesinin 1/ 4’ünü aşamaz. Ayrıca yabancı banka temsilciliklerinin, tam işlevli şubeler haline gelmesi için 1 yıllık süre öngörülmüştür. Bunun yanısıra, hükümetin, yabancı banka faaliyetlerini sınırlandırma konusunda geniş yetkileri bulunmaktadır. Ancak, bu sınırlandırmalar, Rus bankalar için gevşek tutulmuştur.

TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER
Türkiye ile Kazakistan arasında bankacılık alanında işbirliği vardır. TCMB ile NBK, 1995 yılında, NBK’nin TCMB nezninde hesap açmasına imkan sağlayan bir “Bankacılık Düzenlemesi” imzalamış ve Ocak 1997 itibarıyla bu hesaba Kazakistan tarafından 2.3 milyon ABD doları transfer edilmiştir. Ayrıca Ziraat Bankası ile Kazkommertzbank “KZI Bank” isimli banka ve Emlak Bank (%41), Kramds Bank (%25), Yukstar Ortaklığı (%25) ve Banque Warms (%9) ortaklığı ile “Türkiye-Kazakistan International Bank” kurulmuş ve her ikisi de 1993 yılında faaliyete geçmiştir.
Kazakistan’da Yabancı Sermaye Kanunu ile kurulmuş olan 200’den fazlaTürk şirketi vardır. Sözüedilen kanun kapsamı dışında da şirketler kurulmuştur. Türk firmalarının Kazakistan’da başlıca ilgi alanları şöylece sıralanabilir
İnşaat ve müteahitlik hizmetleri, sınai tesis yapımı, hafif sanayi, gıda, madencilik, ticaret, metalurji, tekstil, telekomünikasyon, elektrik santralleri yapımı, otel ve iş merkezleri yapımı.
Türkiye ile Kazakistan arasında ticari ilişkiler sürekli olarak gelişme göstermektedir. Türkiye’nin Kazkistan’a başlıca ihracatı; çeşitli gıda maddeleri, giyim eşyaları, otomatik telefon santralleri, deri işleme cihazları, sentetik halı ve kilim, zırai mücadele ilaç ve bitkileri, makarna imalat cihazları, seramik eşyalar, demir-çelik ve alüminyum ürünleri, elektrikli ev aletleri gibi kalemlerden oluşmaktadır. İthalatı ise; hayvansal ürünler, buğday, deri, alüminyum alaşımları, kalaylı demir-çelik gibi malları kapsamaktadır.

EN ÇOK İHRACAT YAPILAN ÜLKELER
Rusya Federasyonu, Türkiye, İran, Çin, Özbekistan, Almanya, ABD, Türkmenistan, Tacikistan, Azerbaycan.

EN ÇOK İTHALAT YAPILAN ÜLKELER
Rusya Federasyonu, Belçika, Avusturalya, Birleşik Arap Emirlikleri, İngiltere, Türkiye, İran, Bulgaristan, Türkmenistan, Hindistan, İsrail, Çin, Özbekistan, Almanya, Tacikistan, Azerbaycan.

KANUNLAR ve ANLAŞMALAR
Kazakistan ve Türkiye’nin Taraf Olduğu Kanun, Anlaşma, Protokol ve Mutabakat Zabıtları:

KANUNLAR :
1- Kazakistan Cumhuriyeti ile İmzalanan İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 21.03.1993 tarih, 21531 sayı)
2- Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Türkistan Şehrinde Uluslararası Hoca Ahmet Yesevi Türk-Kazak Üniversitesi Kurulmasına Dair Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna İlişkin Kanun (Resmi G. 04.05.1993 tarih, 21571 sayı)
3- Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Eğitim, Bilim, Kültür ve Spor Alanlarında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 10.12.1993 tarih, 21784 sayı)
4- Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasındaki Hava Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 10.12.1993 tarih, 21784 sayı)
5- Kazakistan Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Askeri Eğitim İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22.09.1994 tarih, 22059 sayı)
6- Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22.09.1994 tarih, 22059 sayı)
7- Kazakistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22. 09.1994 tarih, 22059 sayı)
8- Kazakistan ile Türkiye Hükümeti Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması ve Eki Protokolu’n Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 31.07.1996 tarih, 22713 sayı)
9- Kazakistan ile Türkiye Arasında Antalya İlinin Kemer İlçesindeki Taşınmazın Kazakistan Cumhuriyetine Kullandırılmasına İlişkin Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 31.07.1996 tarih, 22713 sayı)
10- Kazakistan ile Türkiye Arasında Cezai Konularda Karşılıklı Adli Yardımlaşma ve Suçluların İadesi Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 10.04.1997 tarih, 22960 sayı)
11- Kazakistan ile Türkiye Arasında Konsolosluk Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22.05.1997 tarih, 22996 sayı)
12- Kazakistan ile Türkiye Arasında Dostluk ve İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22.05.1997 tarih, 22996 sayı)
13- Kazakistan ile Türkiye Arasında Hukuki Konularda Adli Yardımlaşma Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 26.07.1997 tarih, 23061 sayı)
14- Kazakistan ile Türkiye Arasında Askeri Alanda Eğitim, Teknik ve Bilimsel İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 07.02.1998 tarih, 23251 sayı)
15- Kazakistan ile Türkiye Arasında Ticaret ve Ekonomik ve Teknik İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 02.06.1998 tarih, 23360 sayı)

ANLAŞMA, PROTOKOL ve MUTABAKAT ZABITLARI :
1- Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ile Yapılan Tıp ve Sağlık Alanındaki 1991-1995 Yıllarına İlişkin İşbirliği Protokolunun Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 07.04.1991)
2- Özbekistan, Türkmenistan ve Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri ile Yapılan Tıp ve Sağlık Alanında İşbirliği Anlaşmalarının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 13.07.1991)
3- Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ile Yapılan Ticari, Ekonomik, Bilimsel ve Teknik İşbirliği, Ulaştırma ve Haberleşme Alanında İşbirliği Anlaşmaları ve Mutabakat Zaptının Onaylanmasna Dair Karar (Resmi Gazete: 25.11.1991)
4- Azerbaycan, Türkmenistan ve Kazakistan, ile Yapılan Vize Muhafiyetine İlişkin Anlaşmaların Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 02.06.1992)
5- Kazakistan Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığımız Arasında İmzalanan Güvenlik İşbirliği Protokolünün Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 24.01.1993)
6- Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Kazakistan, Cumhuriyeti Hükümetleri ile İmzalanan Turizm Alanında İşbirliği Anlaşmalarının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 15. 04. 1993)
7- Türkiye ile Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Azerbaycan Arasında İmzalanan Haberleşme Alanında İşbirliğine İlişkin Protokollerin Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 07.07.1993)
8- Kırgızistan, Özbekistan ve Kazakistan’a Exımbank Kredisi Verilmesine İlişkin Mutabakat Muhtırasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 01.08.1993)
9- Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti ile İmzalanan Türkistan Şehrinde Uluslararası Hoca Ahmet Yesevi Türk-Kazak Üniversitesi Kurulmasına Dair Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 14.09.1993)
10- Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasındaki Vize Muhafiyeti Anlaşmasına Ek Protokolün Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 09.11.1993)
11- Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında İmzalanan Ulaştırma Alanında İşbirliği Protokolünün Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 10.06.1994)
12- Kazakistan Cumhuriyeti ve Türkiye Cumhuriyeti Ulaştırma Bakanları Arasında 8 Temmuz 1993 Tarihinde Ankara’da İmzalanan Mutabakat Zaptının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 27.06.1994)
13- Moğolistan, Türkmenistan ve Kazakistan Cumhuriyetleri Hükümetleri ileTürkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında İmzalanan Eğitim, Bilim, Kültür ve Spor Alanlarında İşbirliği Anlaşmalarının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 26.12.1994)
14- Kazakistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 11.02.1995)
15- Kazakistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 17.07.1995)
16- Kazakistan Cumhuriyeti Tarım Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Arasında Teknik, Bilimsel ve Ekonomik İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 23.01.1996)
17- Kazakistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Hayvan Sağlığı Alanındaki İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 06.04.1996)
18- Kazakistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında İmzalanan Hava Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 08.05.1996)
19- Kazakistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında İmzalanan Bitki Koruma ve Karantina Alanında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 30.06.1996)
20- Kazakistan ileTürkiye Arasında Akdolunan Gelir Üzerinden Alınan vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 08.11.1996)
21- Kazakistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Bilim ve Teknik Alanında İşbirliği Anlaşması ile Çevre Alanında İşbirliği Anlaşması’nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 05.05.1997)
22- Kazakistan Eğitim Bakanlığı ile Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı Arasında Yapılan Eğitim ve Bilim Alanlarında İşbirliği Protokolünün Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 16.06.1997)
23- Kazakistan ile Türkiye Arasında Dostluk ve İşbirliği Antlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 03.08.1997)
24- Kazakistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Konsolosluk Sözleşmesinin Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 14.08.1997)
25- Kazakistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Cezai Konularda Karşılıklı Adli Yardımlaşma ve Suçluların İadesi Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 17.08.1997)
26- Kazakistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Sağlık ve Tıp Alanında İşbirliğine Dair Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 10.11.1997)
27- Kazakistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Hukuki Konularda Adli Yardımlaşma Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 12.11.1997)
28- Kazakistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Askeri Alanda Eğitim, Teknik ve Bilimsel İşbirliği Antlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 27.04.1998)
29- Kazakistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Turizm Alanında İşbirliği Antlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 20.12.1998)
30- Azerbaycan, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Moğolistan ve Tacikistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Sınai Mülkiyetinin Korunması Alanında Patent Kuruluşları Arasında İşbirliği ile İlgili Niyet Protokolünün Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 24.01.1999)
31- Kazakistan – Türkiye Arasında Akdolunan Sınai Mülkiyetinin Korunması Alanında Patenet Kuruluşlarının İşbirliği ile İlgili Niyet Protokolünün Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 24.01.1999)
32- Kazakistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Ticaret ve Ekonomik Teknik İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 10.05.2000)

RESMİ VE DİNİ TATİL GÜNLERİ
1-2 OCAK YILBAŞI
28 OCAK ANAYASA GÜNÜ
8 MART DÜNYA KADINLAR GÜNÜ
22 MART NEVRUZ GÜNÜ
1 MAYIS KAZAKİSTAN HALKININ BİRLİĞİ BAYRAMI
9 MAYIS ZAFER GÜNÜ
30 AĞUSTOS ANAYASA BAYRAMI
25 EKİM CUMHURİYET BAYRAMI
16 ARALIK BAĞIMSIZLIK BAYRAMI

|» “Turan İlleri” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

TARİHÇE
Ortaasya’da yaşayan Kırgızlar, tüm Kırgızların yüzde 90’ını kapsar. Doğu Türkistan’da 80.000, Afganistan’da 25.000 Kırgızın yaşadığı tahmin edilmektedir.
Çin kaynaklarında geçen Kien-Kun, Ki-Ku gibi adlandırmaların Göktürk metinlerinde Kırkız, Tibetçe’de Gir-Kız şeklinde geçtiği görülür. Kırgızlar, Tanrı Dağları’nın doğusu ile Tannu-Ola arasında ortaya çıkmışlardır. Tarihi kaynaklara göre ise Kırgızlar 13. yüzyıldan sonra bugünkü yurtlarına gelmişlerdir. Kırgızlar, 9. yüzyılda Uygur-Türk devletinin başına geçmişler, önce Özbek hakimiyetini daha sonra da Kazak egemenliğini kabul ederek birlikte hayatiyetlerini sürdürmüşlerdir. 1924 te Kara Kırgız Özerk Oblast’ı oluşmuş; 1926’da Özerk Cumhuriyet kurmuşlar; 1936’da ise Kırgız SSC olarak SSCB’ne katılmışlardır. Kırgızlar, 15 Ağustos 1990’da egemenliklerine, 31 Ağustos 1991’de de bağımsızlıklarına kavuşmuşlardır.Tarihin her döneminde dillerini koruyan Kırgızlar, her zaman milli kültürlerine bağlı kalmışlardır.
Bu konuda Manas Destanı’nın büyük yararını ve etkilerini görmüşlerdir . Kırgız dili ve kültürünün sağlam kalmasının en önemli sebebi Manas Destanı’dır.

DEMOGRAFİK DURUM
Nüfusun Etnik Yapısı Grup Nüfus içindeki yüzdesi
Kırgız 52.4
Rus 18
Özbek 12.9
Ukrain 2.5
Alman 2.4
Diğer 11.8

Yaş grubu Toplam nüfustaki payı
0-14 35
15-64 59
65- 6

SİYASİ YAPI
Parti Adı Başkanı
1. Sosyal Demokrat Parti (PSD) Z. İBRAMOV
2. Kırgızistan İçin Demokratik Hareket Partisi (DDK) Jupar YEKŞEYEV
3. Ulusal Demokratik Birlik Hareketi Partisi (DDNE) Yuri RAZGULYAYEV
4. Kırgızistan Komünist Partisi (PKK) Absamat MASALİYEV
5. Kırgızistan Erkin Partisi (ERK) Tursunbay Bakir ULU
6. Kırgızistan Cumhuriyetçi Millet Partisi Z.SARSENALİYEV
7. Kırgızistan Tarımcılar Partisi A.ALİYEV
8. Alta Mekel Parti Ömürbek TEKEBAYEV
9. Ulusal Bayrak Partisi (ASABA) Capraştı BAZARBAY
10. Milli Kurtuluş Hareketi Partisi Cumgalbek AMAMBAYEV
11. Ortak Dayanışma Hareketi Ashar Cumagazi USUPOV

EKONOMİK DURUM
Topraklarının ancak %7’si tarıma elverişli olan ülkenin, başlıca tarımsal ürünleri buğday, pamuk, tütün, kenevir, yağlı tohumlar, şeker pancarı, üzüm, şekerkamışı, haşhaş, mısır, meyve ve sebzedir. Tarıma elverişli arazisinin %72’si sulanabilmektedir ve sulama kanallarının uzunluğu 30.000 km. civarındadır. Dağlık bir ülke olan Kırgızistan’da hayvancılık yaygın olarak yapılmakta ve önemli gelir kaynaklarından birini oluşturmaktadır. Ülke eski Sovyetler Birliği’nin başlıca yün üreticilerinden olup, Rusya ve Kazakistan’dan sonra üçüncü sırada yer almaktadır. Hayvancılık alanında ipek ve tabaklanmış deri üretimi de önemli bir yer tutmaktadır.
Büyük ölçüde tarıma dayalı ekonomik yapıya sahip bulunan ülkede, sanayi, özellikle hafif sanayi ve mikro elektronik alanlarında gelişmiştir. Başlıca sanayi kolları, metalurji, petrol, doğalgaz, elektronik, demir dışı metaller, elektrik motorları, gıda prosesi, konservecilik, deri ürünleri, ceviz mobilya, kömür madenciliği, konserve et ve şeker rafinerileri alanlarında yoğunlaşmıştır.

BANKACILIK VE SİGORTACILIK
Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Kırgızistan’da tam teşekküllü bir şube açma konusunda prensip kararı almıştır. Şube açılabilmesi, öncelikle bu ülkede bankacılık mevzuatının oluşmasına bağlı olduğundan henüz bir faaliyet gerçekleşmemiştir.
T.C. Ziraat Bankası, Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Azerbaycan Cumhuriyetleri ile Rusya Federasyonu’ndaki mahalli bankalar arasında ortak banka kurulması çalışmaları sürmektedir. Kambiyo ve dış ticaret işlemleri başta olmak üzere batılı anlamda her türlü bankacılık hizmeti verecek olan bu ticari bankalar, söz konusu ülkelerde Türk Ortaklığı ile kurulan ilk bankalardır. Bu çalışmalar, Kırgızistan’da tam teşekküllü şube açılması yönünde devam etmektedir. Ziraat Bankası’nın Ortaasya Türk Cumhuriyetleri’nde mukim yerel bankalarla kuracağı ortak bankalara, bankaların sermayelerinin % 50’sini geçmemek kaydıyla iştirak etmesi ve bu bankaların adında “Türk” kelimesinin kullanılması hususu da ikili anlaşmalarda kararlaştırılmıştır.

TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER
1- Bişkek’te ve Issık-Göl kıyısında 100 odalı ve 4 yıldızlı bir otelin yapımı için Türk yatırımcıları ve müteahhitleri ile işbirliği.
2- Kırgızistan’da volastonit madeni çıkarılması ve rafinerizasyonu için ortak girişim.
3- Sulu-Terek bozalt havzasında süper rafine bozalt fiberi üretim tesisi kurulması.
4- Bir çini üretim tesisi kurulması.
5- Cam işleme ve cam mamulleri üretim tesisinin ortak girişim yolu ile kurulması.
6- Çu ve Oş bölgelerinde kuru işleme yöntemini kullanan çimento fabrikaları inşası için ortak girişimde bulunulması.
7- Sığır, domuz, koyun ve keçi derisi işleme ve deri mukavva üretimi için ortak girişim kararı.
8- Wollasstonite çıkarma ve rafinerisi için ortak girişim kararı
9- Porselen üretim tesisi kurulması hususunda ortak girişim

KANUNLAR ve ANLAŞMALAR
Kırgızistan ve Türkiye’nin Taraf Olduğu Anlaşma, Protokol ve Mutabakat Zabıtları:

KANUNLAR :
1- Kırgızistan Cumhuriyeti ile İmzalanan Eğitim, Kültür ve Bilimsel Alanlarda İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 21. 03.1993 tarih, 21531 sayı)
2- Kırgızistan Cumhuriyeti ile İmzalanan Dostluk ve İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 21. 03.1993 tarih, 21531 sayı)
3- Kırgızistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Uluslararsı Karayolu Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22. 09.1994 tarih, 22059 sayı)
4- Kırgızistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Askeri Eğitim İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22. 09.1994 tarih, 22059 sayı)
5- Kırgızistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22. 09.1994 tarih, 22059 sayı)
6- Kırgız Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Kırgızistan’ın Başkenti Bişkek Şehrinde Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Kurulmasına Dair Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğu Hakkında Kanun (Resmi G. 23. 06.1996 tarih, 22675 sayı)
7- Kırgız Hükümeti ile Türkiye Arasında Karşılıklı Büyükelçilik Faaliyetlerinin Gayri Menkul ve Mali Vehçelerine İlişkin Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 16. 10.1996 tarih, 22789 sayı)
8- Kırgızistan ile Türkiye Arasında Konsolosluk Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22. 05.1997 tarih, 22996 sayı)
9- Kırgızistan ile Türkiye Arasında Ücretsiz Sağlık Hizmetlerine Dair Protokol’un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 26. 07.1997 tarih, 23061 sayı)
10- Kırgızistan ile Türkiye Arasında Hava Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 26. 07.1997 tarih, 23061 sayı)
11- Kırgızistan Cumhuriyeti’ne Hükümetimizce 10 000 Adet Eğitim Elbisesi Bağışlanmasına Dair Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğu Hakkında Kanun (Resmi G. 26. 07.1997 tarih, 23061 sayı)
12- Kırgızistan ile Türkiye Arasında Ebedi Dostluk ve İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 03. 03.1998 tarih, 23275 sayı)

ANLAŞMA, PROTOKOL ve MUTABAKAT ZABITLARI :
1- Kırgızistan Cumhuriyeti ile Yapılan Ekonomik ve Ticari İşbirliğine İlişkin Protokol’un Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 26.07.1991)
2- Özbekistan ve Kırgızistan ile Yapılan Ekonomik, Ticari, Sınai ve Kültürel İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zabıtlarının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 27.01.1992)
3- Özbekistan ve Kırgızistan Cumhuriyetleri ile Yapılan Ekonomik ve Ticari İşbirliğine Dair Anlaşmaların Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 21.02.1992)
4- Kırgızistan ile Yapılan Vize Muafiyetine İlişkin Anlaşmanın Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 24.08.1992)
5- Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Kazakistan Cumhuriyetleri Hükümetleri ile İmzalanan Turizm Alanında İşbirliği Anlaşmalarının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 15.04.1993)
6- Türkiye ile Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Azerbaycan Arasında İmzalanan Haberleşme Alanında İşbirliğine İlişkin Protokollerin Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 07.07.1993)
7- Kırgızistan, Özbekistan ve Kazakistan’a Exımbank Kredisi Verilmesine İlişkin Mutabakat Muhtırasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 01.08.1993)
8- Kırgızistan Cumhuriyeti Tarım Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Arasında İmzalanan Teknik, Bilimsel ve Ekonomik İşbirliği Protokolunun Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 11.09.1993)
9- Kırgızistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Kaarar (Resmi Gazete: 12.02.1995)
10- Kırgızistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 12.02.1995)
11- Kırgızistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Kara Ulaştırması Karma Komisyon Toplantısı Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 03.07.1995) 12- Kırgızistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Ticari ve Ekonomik İşbirliği Konularında Türk-Kırgız Karma Ekonomik Komisyonu Kurulmasına Dair Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 09.01.1996)
13- Kırgızistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Çevre Alanında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 25.02.1996)
14- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Kırgızistan’ın Başkenti Bişkek Şehrinde Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Kurulmasına Dair Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 06.08.1996)
15- Kırgızistan Öğretim ve Bilim Bakanlığı ile Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı Arasında Akdolunan Eğitim ve Bilim Alanlarında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 22.09.1996) 16- Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Tüzüğü Metni ile İlgili Mutabakat Zaptının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 23.09.1996)
17- Kırgızistan ile Türkiye Arasında Karşılıklı Büyükelçilik Faaliyetlerinin Gayrimenkul ve Mali Veçhelerine İlişkin Protokolun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 10.01.1997)
18- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan İstatistik İşbirliği Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 30.06.1997)
19- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Konsolosluk Sözleşmesinin Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 22.08.1997)
20- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Ücretsiz Sağlık Hizmetlerine Dair Protokol’un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 08.10.1997)
21- Türkiye Cumhuriyeti’nin Kırgızistan Cumhuriyeti’ne Yapacağı Eğitim Elbisesi Yardımına Dair Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 09.10.1997)
22- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Hava Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 25.11.1997)
23- Kırgız-Türk Hükümetleri Arası Karma Ekonomik Komisyonu Birinci Dönem Toplantısı Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 29.11.1997)
24- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Gümrük İlişkilerinin İlkelerine Dair Mutabakat Muhtırası”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 05.12.1997)
25- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Sağlık ve Tıp Alanında İşbirliğine Dair Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 19.12.1997)
26- Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Kurulmasına Dair Anlaşmaya Ek Protokolun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 19.12.1997)
27- Kırgızistan Orman Bakanlığı ile Türkiye Orman Bakanlığı Arasında İmzalanan “Ormancılık Alanında İşbirliğine İlişkin Protokol”un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 01.02.1998)
28- Kırgızistan İçişleri Bakanlığı ile Türkiye İçişleri Bakanlığı Arasında “Suçla Mücadele ve Toplumsal Güvenliğin Sağlanması Konularında İşbirliğine Dair Anlaşma”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 20.04.1998)
29- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Ebedi Dostluk ve İşbirliği Antlaşması”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 15.07.1998)
30- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Ormancılık Alanında İşbirliği Anlaşması”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 20.12.1998)
31- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Gümrük Hizmetleri Alanında İşbirliği ve Karşılıklı Yardımlaşma Anlaşması”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 20.12.1998)
32- Kırgızistan Devlet Başkanlığı Menkul Kıymetler Piyasası Ulusal Komisyonu ile Türkiye Sermaye Piyasası Kurulu Arasında İmzalanan Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 21.12.1998)
33- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Fikri Mülkiyetin Korunmasında İşbirliği Anlaşması”nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 10.01.1999)
34- Kırgızistan Eğitim, Bilim ve Kültür Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğümüz Arasında İmzalanan “1998-1999 Yıllarına Ait İşbirliği Protokolu”nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 11.01.1999)
35- Azerbaycan, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Moğolistan ve Tacikistan ile Türkiye Arasında İmzalanan “Sınai Mülkiyetinin Korunması Alanında Patent Kuruluşları Arasında İşbirliği ile İlgili Niyet Protokolu”nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 24.01.1999)
36- Kırgızistan-Türkiye Arasında Akdolunan Sınai Mülkiyetinin Korunması Alanında Patent Kuruluşlarının İşbirliği ile İlgili Niyet Protokolu’nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 24.01.1999)

RESMİ VE DİNİ TATİL GÜNLERİ
1 OCAK YILBAŞI
7 OCAK NOEL BAYRAMI
8 MART ULUSLARARASI KADINLAR GÜNÜ
21- MART NEVRUZ BAYRAMI
1 MAYIS EMEK BAYRAMI
5 MAYIS ANAYASA BAYRAMI
9 MAYIS ZAFER BAYRAMI
13 HAZİRAN MİLLİ HAFIZA GÜNÜ
31 AĞUSTOS CUMHURİYET BAYRAMI
RAMAZAN BAYRAMI
KURBAN BAYRAMI

|» “Turan İlleri” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…