• V1 ve V2 potansiyel farkları altında yüklenmiş C1 ve C2 sığalı kondansatör üreteçlerden ayrılarak birbirine bağlandığında uçları arasındaki potansiyel farklar eşit oluncaya kadar potansiyeli yüksek olan kondansatörlerden potansiyeli düşük olan kondansatöre yük geçişi olur.
• Bu potansiyele ortak potansiyel denir. Kondansatörler birbirine iki şekilde bağlanabilir.

a. Düz Bağlama

• Kondansatörlerin (+) armatürleri ve (–) armatürlerinin birbine bağlandığı bağlama şeklidir

b) Ters Bağlama

• Kondansatörlerin birinin (+) armatürü ile diğerinin (–) armatürünün birbirine bağlandığı bağlama şeklidir.

[fizik_2_ygs_lys]

• Devredeki sığaların depolayacağı yükü tek başına depolayan sığaya eşdeğer sığa denir. “Ceş” ile gösterilir.

1. Seri Bağlama

• Kondansatörlerin birinin (+) ucunun diğerinin (–) ucuna bağlanmasıyla elde edilen bağlamadır.

• Seri bağlı kondansatörlerde herbir kondansatörün yükü birbirine ve sistemin toplam yüküne eşittir.
• qtoplam = q1 = q2 = q3= q
• 
  Üretecin uçları arasındaki potansiyel fark herbir kondansatörün uçları arasındaki potansiyel farkların toplamı kadardır.

• Buna göre, seri bağlı kondansatörlerde eşdeğer sığa en küçük kondansatörün sığasından daha küçüktür.
• 
  q = C.V olduğundan,
• C1 > C2 > C3 ise V1 < V2 Yani sığası büyük olan kondansatörün uçları arasındaki gerilim daha küçüktür.
• 
  Özdeş n tane kondansatör seri bağlanırsa eşdeğer sığa; Ceş =C/n olur.

2. Paralel Bağlama

• Kondansatörlerin + uçlarının, + uçlara, – uçların – uçlara her iki uçlarının da bir arada olacak şekilde bağlanmasıyla elde edilen bağlamadır.

• Paralel bağlı kondansatörlerde herbir kondansatörün uçları arasındaki potansiyel fark üretecin uçları arasındaki potansiyel farka eşittir.
• V = V1 = V2 = V3
• 
  Devredeki toplam yük herbir kontansatörde biriken yüklerin toplamına eşittir.
• qtoplam = q1 + q2 + q3
• q = C.V ise;
• Ceş.V = C1.V1 + C2V2 + C3.V3
• Ceş = C1 + C2 + C3 + ……
• Buna göre, paralel bağlı kondansatörlerde eşdeğer sığa en büyük kondansatörün sıgasından daha büyüktür.
• 
  q = C.V olduğundan;
• C1 > C2 > C3 ise q1 > q2 > q3 tür.
• Yani sığası büyük olan kondansatörde daha fazla yük birikir.

• Özdeş n tane kondansatör paralel bağlanırsa eşdeğer sığa; Ceş = n.C olur.

[fizik_2_ygs_lys]

• İki iletken levha arasına yalıtkan bir levha konularak oluşturulan ve sabit potansiyel fark altında çok büyük yükler depolamaya yarayan düzeneklere “Kondansatör” denir.
• Kısa süreli akımlar için kondansatör, uzun süreli akımlar içinse üreteç kullanılır.

• Kondansatör üretece bağlıyken uçları arasındaki potansiyel fark sabittir.
• q = C.V ise
• kondansatörün sığası arttıkca yük miktarı artar. Bu olayın tersi geçekleşmez. Yani yük miktarı değiştikçe sığa değişmez.

• Kondansatör üretece bağlı değilken kondansatörün yükü sabittir.
• q = C.V olduğundan kondansatörün sığası artarsa uçları arasındaki potansiyel fark azalır.

Kondansatörde Depolanan Enerji

[fizik_2_ygs_lys]

• Elektrik yükleri potansiyelin büyük olduğu yerden küçük olduğu yere doğru hareket ederler.
• Bu nedenle iki iletken küre iletken bir telle birbirine bağlandığında kürelerin potansiyelleri eşit oluncaya kadar küreler arasında yük alışverişi olur.
• Yük alış–verişinin durduğu potansiyele ortak potansiyel denir ve “V” ile gösterilir.

[fizik_2_ygs_lys]

• Bir iletkene verilen yükün o iletkenin kazandığı potansiyele oranı sabittir.
• Bu orana elektriksel sığa (kapasite) denir. Skaler bir büyüklüktür. “C” ile gösterilir ve birimi Farad dır.

Buna göre, iletken kürenin sığası yalnız yarı çapına bağlıdır. Cismin taşıdığı yüke ve uygulanan gerilime bağlı değildir.

[fizik_2_ygs_lys]

• Elektrik alan içindeki birim yükü birim noktadan başka bir noktaya taşımak için elektriksel kuvvetlere karşı yapılan işe denir.

• q yükünü elektrik alan içindeki A noktasından B noktasına götürmek için elektriksel kuvvetlere karşı yapılan iş W ise;

W : q.VAB
W : q (VB – VA) dır.
W : elektriksek kuvvetlere karşı yapılan iş (J)
q : yük (C)
VB : B noktasının potansiyeli (V)
VA : A noktasının potansiyeli (V)

• Burada, VAB pozitif ise +q yüklü cismi A noktasından B noktasına götürmek için elektriksel kuvvetlere karşı iş yapılırken –q yüklü cismi A noktasından B noktasına götürmek için elektriksel kuvvetler iş yapar.
• VAB negatif ise +q yüklü ismi A noktasından B noktasına götürmek için elektriksel kuvvetler iş yaparken, –q yüklü ismi A noktasından B noktasına götürmek için elektriksel kuvvetlere karşı iş yapılır.

Özellikler

ÖRNEK: Elektrikle yüklü K, L iletken kürelerinden K’nin yarıçapı r,elektrik potansiyeli V; L’ninkiler de sırasıyla 2r, 2V dir.
Küreler birbirine dokundurulup ayrıldıklarında, kürelerin yeni yükleri için ne söylenebilir?
A) İkisininki de değişmez.
B) İkisininki de artar.
C) İkisininki de azalır.
D) K’ninki artar, L’ninki azalır.
E) K’ninki azalır, L’ninki artar.
1996 ÖYS

[fizik_2_ygs_lys]

• Kürenin içindeki her noktada elektrik potansiyeli sabit ve maksimum şiddettedir.
• Küreden uzaklaştıkça elektrik potansiyeli uzaklıkla ters orantılı olarak azalır.

[fizik_2_ygs_lys]

• Elektrik alan içindeki herhangi bir noktada bulunan pozitif birim yüke düşen potansiyel enerjiye elektriksel potansiyel denir. V ile gösterilir Skaler bir büyüklüktür ve birimi Volt’ tur.

Burada,
V : Elektrik potansiyeli (volt)
k : Coulomb sabiti (N m2/C2)
q : Cismin yükü (C)
d : Uzaklık (m)

• Birden fazla yükün bir noktadaki potansiyeli, her bir yükün O noktada oluşturduğu potansiyellerin toplamına eşittir.

[fizik_2_ygs_lys]

• Durgun elektrik yükleri zıt işaretli ise birbirine doğru yaklaştırılırken elektriksel kuvvetler iş yapar, yükler aynı işaretli ise elektriksel kuvvetlere karşı iş yapılır. her iki durumda da yapılan iş elektriksel potansiyel enerjiye dönüşür.
• Ep ile gösterilir Skaler bir büyüklüktür ve birimi Joule dür.

• q1 ve q2 yüklerinden oluşan elektrik potansiyel enerjisinin işareti,elektrik potansiyel enerji skaler olduğundan yüklerin işaretine bağlıdır.
• Yükler aynı cins yüklü ise potansiyel enerji pozitif, zıt cins yüklü ise potansiyel enerji negatiftir.

• Sistemdeki q2 yükünün q1 den uzaklaşarak sonsuza gitmesi halinde pozitif olan potansiyel enerji azalarak sonsuzda sıfır olur.
• Bu durumda kuvvet-uzaklık grafiğindeki taralı alan bize q2 yükünü sonsuza götürmek için yapılması gereken işi yani cisimler arasındaki potansiyel enerjiyi verir.

[fizik_2_ygs_lys]

• İletken cisimlerin içi yük tutmayıp tüm yüklerini dış yüzeylerine verdiğinden kürenin içindeki her noktada elektrik alan sıfırdır.
• Elektrik alan kürenin yüzeyinde maksimum değerini alır ve yüzeyden uzaklaştıkça uzaklığın karesi ile ters orantılı olarak azalır.

[fizik_2_ygs_lys]