Ana Sayfa » Alfabelerimiz » Türk Dili » Göktürk Alfabesi
83


Türklerin siyasal varlık olarak tarih sahnesine çıkmaları, Milattan önceki yüzyıllara, Hiung-nu`lar dönemine kadar geriye gitmektedir. Hunlar döneminde yazının kullanıldığına ilişkin bazı kayıtlar olmakla birlikte, bu yazının niteliği hakkında açık bilgilere sahip değiliz. Bu yüzden Türklerin kullandıkları kesin olarak bilinen ilk Göktürkler döneminde yaygınlık kazanan alfabesidir. Son yıllarda Issık-Göl yakınındaki bir kurganda bulunan iki satırdan oluşan yazı, alfabesi karaterinde olup, M.Ö. V.-IV. yüzyıllara tarihlenmektedir. Bu yüzden de Göktürklere bağlanan ilk Türk yazısının Kağanlığı`nın kuruluşundan yüzyıllarca önce bulunduğunu kabul etmek gerekmektedir.

İlk Türk alfabesinden günümüze kalan en büyük kalınıtılar Göktürkler döneminde dikilen yazıtlarda karşımıza çıkmaktadır. Çözülüp değerlendirilmeleri ancak XIX. yüzyıl sonunda mümkün olmuştur. Bunlardan ilk bulunanları Yenisey Irmağı boyundaki yazıtlar olmuştu. 1889’da da Orhon yazıtları diye anılan iki büyük yazıt daha ortaya çıkarılmıştı. Öteki yazıtlardan farklı olarak bunların arka yüzlerinde Çince metinler de vardı. Yani Ankara`daki Augustus Tapınağı`nda olduğu gibi iki ayrı dilde yazılmışlardı. Danimarkalı Türkolog Wilhelm Thomsen, 1893`te bu yazıtları çözmüş, böylece bunların Kültigin ve Bilge Kağan tarafından diktirildikleri, yazının Türklere özgü bir alfabe, dilin de eski Türkçe olduğu meydana çıkarılmıştı.

Anıtların öneminden ötürü Orhon alfabesi diye de anılan Göktürk alfabesinin kökenine gelince, bu konuda çok farklı görüş ve iddialar bulunmaktadır. Bu alfabede kullanılan işaretler, Runik diye adlandırılan eski Iskandinav yazısındaki işaretlere benzediğı için Runik karakterli sayılmış ve o alfabeyle ilişkilli olabileceği öne sürülmüştür.Yazıyı çözen Thomsen, bu Türk alfabesinin Arani alfabesinden türemiş olabilece görüşünü savunmuştu. Buna karsın Aristov gibi Rus bilginleri, bu yazıdaki işaretlerin eski Türk damgalarından alınmış olabileceğine dikkatleri çekmiştir. A. Cevat Emre ise, Göktürk yazısının Sümer yazısı ile aynı kökten gediğini varsaymıştır. Bütün bu değişik, hatta çelişik savlar arasinda söylenebilecek şey, bilim çevrelerinde en çok Thomsen’ın görüşünün tutunduğudur.

Göktürkler çağında yaygınlaşan bu ilk Türk alfabesi, yazıtlar dışında yazma eserlerde de kullanılmıştır. Doğu Türkistan Yazmaları diye adlandırılan eserler bunu kanıtlamaktadır. Bu alfabenin Göktürkler`den sonra gelen Uygurlar döneminde de bir süre kullanıldığı görülmektedir. 759-760 yıllarında dikilen Şine-Usu yazıtı ile son yıllarda bulunan Taryat Yazıtı bunu göstermektedir. Bunun dışında Göktürk alfabesi, bazı değişikliklerle Bulgarlar,Hazarlar, Peçenekler ve Sekeller tarafından da kullanılmış ve böylece Orta Asya`dan Avrupa içlerine kadar yayılmıştır.

(Resmi büyütmek için, resimlerin üzerine dokunun.)

http://resim.bilgicik.com/alfabe/kokturk.jpg

 

Bilgisayarınızda Göktürk Alfabesi ile yazı yazarken kullanacağınız  gerekli yazı tipini indirmek için bu yazının üzerine dokunun…

(Dosyayı indirdip, bilgisayarınızdaki “C:\Windows\fonts\” dizinine atınız.)


Eğer, aşağıdaki metni Göktürk alfabesiyle yazılmış biçimde okuabiliyorsanız, yazı tipini kullanabilirsiniz demektir.

Göktürk yazı tipi – örnek metin

 

|» Alfabelerimiz Sayfasına Dön! « |

 



İle Yorum Yap!
83 Yorum Bulunmaktadır
seyma on Ekim 5th, 2007 at 22:52

gerçekten çok güzel bir site herşey var tebrikler

gözdeee on Ekim 6th, 2007 at 00:03

ya böyle bir şeyi yapandan Allah razı olsun derim ben :-P süper bir şeyy gerçekten :-)

hanife on Ekim 9th, 2007 at 20:41

ya gerçekten güzel bir site her istediğimi bu sitede bula biliyorum

TaTLı__KıZ on Ekim 30th, 2007 at 22:15

tşk ederim ya ödevimi kolaylıkla bulabildim süper bir sitee

Bilgicik on Aralık 2nd, 2007 at 20:11

Merhaba.

Arkadaşlar yapılan saygısız ve terbiyesizce bir yorumu istemeyerek onayladım. Sanırım siz de bu yorum ile ilgili bildirim e-postası aldınız. Onun için özür diliyorum. Böyle insanlıktan nasibini almamış insancıkların sayfamızda yarattığı istenmeyen şey için özür dilerim.

Esen kalın…

ali on Aralık 8th, 2007 at 08:10

örnek metin derken gökTürk afabesiyle yazılmış bir metin kastetmiştim.uzun dediğim için de kusuruma bakmayın.sonuçta bizim milli dilimiz.uyarılarınız için teşekkürler…

Bilgicik on Aralık 8th, 2007 at 09:10

Merhaba.

GökTürk alfabesiyle yazılmış örnek metinlere “Orhun Yazıtları Ana Sayfası”ndan ulaşabilirsiniz.

Örnek: Kül Tigin Abidesi

Anlayışınız ve duruşunuz için teşekkürler.

Esen kalın…

ali on Aralık 8th, 2007 at 15:05

yardımlarınız için teşekkürler…

rıza on Aralık 8th, 2007 at 15:18

gerçekten bu kadar güzel ve milli diline sahip çıkan bir site daha görmedim.emeği geçenlerden Allah razı olsun…

rıza on Aralık 9th, 2007 at 15:04

her şey vatan için

davut yıldız on Aralık 9th, 2007 at 19:26

güzel güzelde ben aradığımı bulamadım

rıza on Aralık 10th, 2007 at 19:59

bulamadığınız şeyleri bildirirseni belki size yardım edecek biri çıkar.şimdiden kolay gelsin…

davut on Aralık 11th, 2007 at 12:13

Ben yazdımki yumuşak G harfile başlayan kelimeler oda ne verdi

rıza on Aralık 11th, 2007 at 15:42

alfabenin kullanımı hakkında biraz bilgi verebilir misiniz?normal bir yazıya nasıl uyarlayabiliriz?

samet on Aralık 12th, 2007 at 02:25

yailarin ornegi varsa ekleyebilirmisiniz>>>

Bilgicik on Aralık 12th, 2007 at 12:26

Merhaba Samet,

“Yazıların Örneği” derken eğer GökTürk Yazısı ile yazılmış örnek bir yazı istersen buraya bakabilirsin.

Esenlikle…

rıza on Aralık 12th, 2007 at 15:34

alfabenin kullanımı hakkında biraz bilgi verebilir misiniz?normal bir yazıya nasıl uyarlayabiliriz?

rıza on Aralık 12th, 2007 at 15:37

fazla şey istiyorum bilmiyorum ama bana TÜRKLÜK`le ilgili bir yazı gönderebilir misiniz?ama gökTürkçe olması gerekiyor.mümkünse yardım edebilir misiniz?

Bilgicik on Aralık 12th, 2007 at 22:12

Merhaba Rıza,

TÜRKLÜK ile ilgili en güzel yazı, “GökTürk Yazıtları”dır. :-) Çünkü o yazıtlarda tamamen TÜRKler ve TÜRK olmanın erdemliliği, yüceliği anlatılmaktadır. Bunun için elimizde hazır varken Orhun Yazıtları’nın GökTürk Yazısı ile yazılmış metinlerini okuyabilirsin.

Orhun Yazıtları için bu sayfaya gitmen gerekiyor. Orada hem eski yazı hem de yeni yazıdaki metinler var.

Esenlikle…

rıza on Aralık 14th, 2007 at 17:24

tavsiyeniz ve yardımalrınız için teşekkürler…

yücel rıza on Aralık 25th, 2007 at 21:34

teşekkürler sağolun bu bilgiler için tamda aradığımdı ALLAH NE MURADINIZ VARSA VERSİN

ela on Ocak 12th, 2008 at 20:12

slm sitede aradıgım şeyleri bulamadım açıkçası ben gökTürk alfabesiyle kelimeler felan yazmayı istiyordum ama sitenizde bulunmadıgı için yazamadım sitenize böle bir sistem koyarsanız iyi olur…

Bilgicik on Ocak 12th, 2008 at 20:19

Merhaba Ela,

Yukarıdaki yazıda da belirtildiği üzere “GökTürk Yazı Tipini“nu indirdikten sonra “C:\WINDOWS\Fonts” dizinine bu dosyayı atarsanız, herhangi bir kelime işlemciyi kullanarak (örneğin word) GökTürk Alfabesi ile yazı yazabilirsiniz.

İyi çalışmalar…

ERCAN on Ocak 22nd, 2008 at 19:44

bir Türk şuuruna yakışır bilgi sahibi oldum emeği gecen her keze teşekürlerimi borc bilirim …. TARİHİMİZİ UNUTMAYALIM….
SAYGILAR

Can on Şubat 7th, 2008 at 22:34

Çok işime yaradı ayrıca ilginç bir konu teşekkür ederim.

elif on Şubat 10th, 2008 at 17:58

TEŞEKKÜRLER BİZE BU BİLGİLERİ VERDİĞİNİZ İÇİN

nazım on Şubat 13th, 2008 at 23:07

elinize sağlık arkadaşlar güzel bir çalışma ama merak ettiğim bu yazı tipini denetim masasına kaydettikten sanra latin harfleriyle yazılmış bir metni yazı tipini gökTürk alfabesi yaptığımzda kelime cümle ve ss düzeyinde yanlışlık oluyor mu tam olarak kelimenin yazılışını mı çıkarıyor bilgilendirebilirseniz sevinirim biraz karışık olmuşl olabilir örneğin istiklal marşını latin harflerinden yazı tipini değiştirdiğimde gökTürk yazı tipi yaptığımda tam olarak gökTürkçe okunabiliyor mu uzun oldu ama kısa da olsa bir bilgi verirseniz benim için çok iyi olacak iyi çalışmalar

Orkun Kutlu on Şubat 14th, 2008 at 03:09

Nazım Bey,

Çok kısaca “Hayır, tam olarak çevirmez.” demek isterdim; fakat birkaç bilgi vererek konuyu aydınlatmak istiyorum. Biliyorsunuz Orhun Yazısı, sağdan sola doğru yazılır. (bugünkünün tam tersi biçiminde…) Bunun için siz “İstiklal Marşı” yazıp da bunu GökTürk alfabesine çevirirseniz, bozuk bir yazım olur.

Diğer bir konu, GökTürkçede bir harften sonra gelecek olan harf, o harfin yazımını etkileyebilir. Biliyorsunuz GökTürk alfabesinde 38 tane harf var ve ünsüzlerin 20 tanesi ünlü / ünsüz uyumuna göre değişiyor. Örneğin iki tane “-y” sesini veren harf var. Bunlardan birisi “kalın” heceler için kullanılan “-y”; diğeri ise “ince” heceler içinde kullanılan “-y” harfidir.

Yukarıdaki kurala göre düşünürsek, GökTürkçe’de yazı yazarken bugün Türkçedekinden farklı bir durumun olduğunu anlarız. “Yazıt” sözcüğünü yazmayı düşünelim. İki tane “-y” sesi olduğu için önce “-y” harfini koyup, sonra arkasına ünlüyü getirince, bozukluk oluşabilir. Çünkü “-y” harfini yazdıktan sonra kalın bir ünlü getirirsek bu harf başka; ince bir harf getirirsek başka olacaktır. Ee bu yazı tipi bu değişikliği yapmıyor. (Bazen yapıyor; ama genellikle yapamıyor.)

Yukarıda değindiğim iki konudaki karışıklık nedeniyle, Latin alfabesiyle yazılmış bir metnin yazı tipini “GökTürk” yaparsanız, yanlış bir yazım olur. Sözcüklerin tamamının sağdan sola yazılmış ve ünlü – ünsüz değişikliklerini taşır biçimde olması gerekiyor. Bunlara dikkat ederseniz, bu yazı tipiyle çok ince ayrılıklar dışında, yazıtlardaki birçok şeyi bilgisayar üzerinde yazabilirsiniz.

İlginiz ve güzel düşünceleriniz için teşekkürler.

Esen kalın.

yonca on Şubat 24th, 2008 at 13:29

offfff off sinirden ağlıyorum

ayla on Şubat 27th, 2008 at 16:06

Güzel bir site. Arkadaşım Gamze ile çok beğendik.

mesut on Mart 2nd, 2008 at 09:22

Çok güzel araştırma ödevinden 5 alıcam kesin teşekür eteirm :D

emine on Mart 10th, 2008 at 16:06

benim ödevim vardı bununla ilgili iyikide yazmışlar yazanlara teşekkürler.

YASEMİN on Mart 10th, 2008 at 17:21

bence guzel ama ne o kadar cok guzel ne de o kadar cok cırkın

osman on Mart 11th, 2008 at 08:47

bu site bana değil abime lazım

seso on Mart 19th, 2008 at 20:05

ben bu alfabeden bir şey anlamadım yanlış olmuş alfabe

hilal on Mart 21st, 2008 at 18:02

bana daha çok bilgi lazım eğer bulabirlirseniz daha çok bilgi istiyorum birde ödevim oldğu için Muharrem Erginin orhun abideleri adlı eserinden hem şimdiki Türkçeye ait hem de eski Türkçeye ait yazı lazım lütfen bulabilirmisiiniz okadar aradım ama ben bir sonuca varamadım.

GökTürk on Nisan 1st, 2008 at 14:31

Arkadaşlar Vikipedi’de Yeni GökTürk alfabesini bulabilirsiniz ve kolayca ezberliyebilirsiniz! Bu alfabede bugünkü gibi 29 harf var ve eskisindeki gibi bitişik harfler yok. Yazı sağdan sola yazılıyor. Günde 3-4 harf öğreniyorum. Fakat bir sorunum var.Eski Türklerin kullandıkları rakamları bulamıyorum.Bulsam onları da ezberleyeceğim

esma on Nisan 2nd, 2008 at 19:22

çok yararlı bir şey dönem ödevimde yardımcı oldu hazırlayanlara tşkler

yiğit on Nisan 13th, 2008 at 19:09

Harika bir site yapanlara çok teşekkürler! artık butun odevlerimi buradan yapacapım cok sağ olun. :-)

melek on Mayıs 4th, 2008 at 12:50

Bence de süperr bır sıte ya. Edebıyat ödevı ıcın çook yararlı ve yardımcı oluyor. Çook tşk…

metehan on Mayıs 11th, 2008 at 18:26

Gerçekten çok güzel bir site kaynağı çok geniş. Sitede emeği geçen herkesin ellerine sağlık. Çok teşekkür ediyorum. Bu site sayesinde dönem ödevimi düzgün bir biçimde tamamlayabildim.

seher demir on Mayıs 27th, 2008 at 18:36

Çok güzel işime yaradı. Bence siz de bunu yazın ya da çıkartın.

Kök Tengri on Ağustos 24th, 2008 at 00:23

Arkadaşlar Orhun alfabesiyle yazı yazabiliyor muyuz? Mesela MSN’deki kişisel iletimize Orhun yazılarıyla yazabiliyor muyuz? Yazabiliyorsak nasıl? Lütfen bana yardımcı olun: ***@hotmail.com

Orkun Kutlu on Ağustos 24th, 2008 at 12:55

Kök Tengri,

Yukarıdaki “yazı tipi” dosyasını indirip, bilgisayarda ilgili yere attıktan sonra, Orkun Yazısı ile yazabilirsiniz. Yazdıklarınızın başkaları tarafından okunması için, onlarda da bu yazı tipinin yüklü olması gerekiyor. Onlarda yazı tipi yüklü değilse, yazdıkların Latin alfabesiyle görünür. Aynı şey Msn için de geçerli. Sen yazsan da, karşıdakinde bu yazı tipi yoksa, onda görünmez.

Esen kalın…

onur on Eylül 14th, 2008 at 18:34

Gercekten cok iyi hazırlanmıs bir site. Edebiyat odevimi yapmamı sagladı. Hazırlayanlara tesekkurler…

zelal on Eylül 16th, 2008 at 13:58

Yinede en güzeli Türk alfabesi.

gökçen on Ekim 4th, 2008 at 10:55

Gerçekten güzel bir site.

alara on Ekim 4th, 2008 at 14:58

Gerçekten çok iyi bir site benim edebiyata da yardımcı oldu valla çokk teşekurler her kim yaptıısa.

Gamze on Ekim 22nd, 2008 at 15:44

Teşekkürler, bana cok yardımcı oldunuz.

Sefa şenel on Kasım 21st, 2008 at 19:05

Ya gerçekten çok güzel bir site çok beğendim valla hoca ”Ödev”diye bağırınca hemen parmak kaldırdım alllah razı olsun sizden sağ olun.

zeynep on Kasım 23rd, 2008 at 12:36

Türkçe ödevim için çok yardımcı oldu.Teşekkürler. :-)

deniz on Kasım 27th, 2008 at 16:12

Gerçekten çok güzel bir site. Hepinize çok teşekkür ediyorum. Çok işime yaradı.

ceydanur karaslan on Aralık 14th, 2008 at 13:33

Bence güzel bir site fakat istetiğim şeyi henüz bulamadım çok üzgünüm…

emre on Aralık 23rd, 2008 at 19:12

Çok güzel bir site. Çok beğendim. Teşekkür edrim. Çok yararlandım… :-)

sibelcik on Aralık 24th, 2008 at 20:00

Ödevlerime çok yardımcı oldu.

sevda on Şubat 16th, 2009 at 16:32

Fen ve Teknoloji ödevim için çok yardımcı oldu.Teşekkürler.

merve on Nisan 9th, 2009 at 19:47

Sosyal ödevimde yardımcı oldu.

ayşe on Mayıs 17th, 2009 at 15:52

bu site çok güzel.Türkçe dersimde çok işime yaradı.Teşekkürler

çağla on Haziran 25th, 2009 at 20:34

Gerçekten çok güzel teşekkürler.

Yiğit on Eylül 18th, 2009 at 22:16

Çok teşekkür ederim.

öykü on Ekim 31st, 2009 at 16:12

Çok güzel olmuş ellerinize sağlık

Mustafa on Kasım 5th, 2009 at 23:48

Ustalıkla hazırlanmış bir site. Aradığın herşeyi istediğin formatta bulabiliyorsun. Elerinize sağlık.

iRm.. on Kasım 14th, 2009 at 21:10

Çok güzel. Ödevime yardımcı oldu , teşekkür ederim.

berika on Şubat 13th, 2010 at 12:02

çok kısa olmuş daha ayrıntılı olabilirdii

irem ilkkan on Mart 1st, 2010 at 16:22

Çok güzel olmuş ödevime yardımcı oldu ,teşekkürler

serdar on Mart 1st, 2010 at 17:29

ellerinize sağlık. teşekkürler…

seda on Mart 2nd, 2010 at 15:41

Öncelikle çok güzel olmuş.Teşekkür ederim.Fakat çok uzun ayrı bir sayfada kısa yazar mısınız?(Lütfen bu ödeve ihtiyacım var ama öğretmenimiz uzun olmasın dedi.)

kürşat on Ağustos 8th, 2010 at 20:24

Severek okuyorum.

melike ece on Ağustos 19th, 2010 at 14:34

Okulda işime çok yaradı teşekkürler.

meryem on Kasım 20th, 2010 at 15:52

Hiç yardımcı olmadı istediğim gibi lütfen daha iyi mantıksal olsun.

Zaur on Ocak 11th, 2011 at 17:18

Selam, lütfen adım ve soyadımı (Zaur Hacılı) Orhun yazısıyla yazmamda yardımcı olurmusunuz?

Orkun Kutlu on Ocak 15th, 2011 at 08:56

Zaur kandaşım,

Lütfen “GökTürkçe Yazı İstekleri” sayfasından isteğinizi bildirin.

Esenlikle…

123123123 on Mart 3rd, 2011 at 00:09

Bu siteyi çok begendim , herkese önericem

saltaoğlu on Mart 31st, 2011 at 16:20

GökTürk alfabesinde rakamlar yokmudur varsa tarafımıza bildirebilirmisiniz saygılar.

dilan .. on Nisan 29th, 2011 at 22:44

Gerçekten çok güzel çook beğendim işime yaradı sağolun.

Zaur on Mayıs 14th, 2011 at 13:44

Orkun Kutlu kandaşım yardımın üçün teşekkür ediyorum sağol.

ecem on Kasım 23rd, 2011 at 17:00

okulda çok işime yaradı teşekkürler

çiğdem on Aralık 10th, 2011 at 16:54

rica etsem bana istiklal marşı’mızın göktürk harfleriyle yazılmış ilk kıtasını yazabilir misiniz.

marve nur on Ocak 3rd, 2012 at 19:58

çokkkkkkkkkkkkkkk güzelllllllllll

yusufbaba on Şubat 23rd, 2012 at 15:17

yazana sağol ya türkçe performanstan kurtardı

ece on Nisan 26th, 2012 at 22:45

çok teşekür canlarım:)türkçe performans ödevin den kurtardık bebeyim aşkısı:)

rhmcn on Mayıs 2nd, 2012 at 13:06

eyvallah.güzel olmuş . . .D

melis on Mayıs 19th, 2014 at 21:03

çok teşekür sosyalde işime yaradı

Yazı Detayı
  • Yazının Bağlantısı: Göktürk Alfabesi
  • Yazının Kategorisi: Alfabelerimiz, Türk Dili
  • Yazar:
  • Eklenme Tarihi: 12 Eylül 2007
  • Bu yazıya yapılan yorumları RSS kaynağı ile takibe alın.
  • Bu yazıya kendi sayfanızdan geri izleme yapın.
  • Diğer kaynaklarda arayın:
  • Etiketler:, , , , , , , , ,