Ana Sayfa » Tanzimat Edebiyatı » Türk Edebiyatı Dönemleri » Tanzimat Edebiyatında Edebi Gelişmeler – (Tanzimat Edebiyatı)
21


…Türk Edebiyatının Dönemleri…
()

Tanzimat Edebiyatında Edebi Gelişmeler

Tanzimat edebiyatında en önemli yenilik, nesirde, anlatım kuruluşunda görülür. Bu akımda söz hüneri göstermek değil, bazı düşünceleri halka yaymak amaçlandığından, “seci” ler atılmış, asıl düşünce ile ilgisi bulunmayan doldurma sözlere yer verilmemiş, düşünceler sayfalarca süren uzun cümleler yerine kısa cümlelerle anlatılmaya çalışılmıştır.

İlk zamanlarda Ziya Paşa, Namık Kemal başta olmak üzere bu akımın öncülüğünü yapan edebiyatçılar Divan Edebiyatı nazım biçimlerinin dışına pek çıkılmamış, yeni düşünceler eski biçimler içinde söylenmiş olsalar da sonraları eski biçimler tamamen bırakılarak yeni biçimler kullanılmaya başlanmıştır. Recai-zâde Mahmut Ekrem, özellikle Abdülhak Hamit in eserlerinde bu açıkça görülmektedir. Türk Edebiyatı’na yeni giren yazı türleri önceleri Fransızca’dan yapılan manzum çevirilerde görülmüş, telif şiirlerde çok sonra kullanılmıştır. Beyitlerin başlı başına birer bütün olmasıyla yetinilmeyip, bütün mısralar aralarında bir anlam bağı bulunmasına, Divan şiiri’ndeki “parça güzelliği” anlayışı yerine şiirin baştan sona kadar belli bir düşünce etrafında gelişmesine; yani konu birliğine ve bütün güzelliğine önem verilmiştir.

 

Şiirin konusu genişletilmiş, günlük hayatla ilgili her türlü olay, duygu ve düşünce şiirlerde yer almıştır. Genel olarak aruz vezni kullanılmakla birlikte, Türk‘lerin öz vezninin hece vezni olduğu kabul edilmiş, Ziya Paşa, Namık Kemal, Ahmet Cevdet Paşa başta olmak üzere bu vezinle yazmaya özen gösterilmiş fakat bu istek geniş bir akım halini alamamış, girişilen birkaç şiir denemesi ile yetinilmiştir.

Bu bölümden tam yararlanmak için aşağıdaki sayfalar size yardımcı olabilir:

» Tanzimat Edebiyatının Genel Özel. » Tanzimat Döneminin Önemli Temsil.
» Birinci Dönem Tanzimat Edebiyatı » İkinci Dönem Tanzimat Edebiyatı
» Tanzimat Edebiyatında Edebi Geliş. » Tanzimat Edebiyatında Felsefe

 

Şiir

Tanzimat edebiyatı sanatçıları her şeyden önce şiirin konusunu ve anlatımını değiştirdiler.Namık Kemal Lisan-i Osmani’nin Edebiyatı Hakkında Bazı Mülahazalar” isimli eserinde uzun makalesinde şiirin,fikrin gelişmesine ve halkın eğitilmesine olan büyük hizmetinden söz eder.Divan edebiyatının gerçekle ilgisizliğine,yapmacıklığına,boşluğuna şiddetle hücum eden Namık Kemal,edebiyatın yeniden düzenlenmesini ister.Bunun içinde her şeyden önce yeni bir anlatım yolu,yeni bir dil bulunmasını gerekli görür.Dilin bir an önce konuşma diline yaklaştırılması gerekliliğini savunur.Buna rağmen Tanzimat şiirinin dilinin sade olduğunu söylemek zordur.

 

Tanzimat şirinin Divan şiirine bağlı kaldığı unsurlar daha çok biçim alanındadır.Bu dönemde hece veznine olan ilgi biraz artmışsa da aruz eski hakimiyetini sürdürmüştür.Divan şiirinin nazım şekilleri aynen kullanılmıştır.

 

Şiirin konusu değişmiş,aşk,hasret,ayrılık gibi kişisel konular bir yana bırakılmış,eşitlik,özgürlük,adalet,hukuk gibi toplumsal konulara önem verilmişitir.Ancak bu daha çok I.Tanzimatçılar denen Şinasi,Ziya Paşa,Namık Kemal gibi sanatçılarda görülür.II.Tanzimatçılar denen Recaizade Mahmut Ekrem,Abdulhak Hamit,Sezai’de ise kişisel konular yeniden ele alınmıştır.

Tiyatro

Tanzimat dönemine gelinceye kadar edebiyatımızda Batılı anlamda sahne tiyatrosu görülmez.Ancak halk arasında Karagöz ile Hacivat,ortaoyunu,meddah gibi seyirlik oyunlar vardır.

 

* Karagöz bir kukla oyunudur.Değişik söz oyunlarıyla yanlış anlaşılan sözlerle güldürü unsuru sağlanır.Eğlendirme amacı taşır.Karagöz adlı cahil biriyle Hacivat adlı bilgili geçinen biri arasındaki atışmalarla sürer gider.

 

* Ortaoyunu ise şehir meydanlarında ya da kendileri için hazırlanan yerlerde Pişekar,Kavuklu,Zenne gibi sabit tiplerle oynanan güldürü amaçlı seyirlik oyundur.

 

* Meddah tek kişilik bir oyundur.Yüksekçe bir yere çıkan meddah,değişik şivelerle konuşarak anlattığı bir olayla güldürü oluşturur.

 

Bu oyunlar belli bir metne dayanmayan,oyuncuların oyun esnasında konuşmalarıyla oluşan oyunlardır.Eğitici bir amaç taşımaz.Tanzimat tiyatrosu ile bir okul sayılmış,halkın eğitilmesinde bir araç sayılmıştır.Bunlarda sosyal eğitim önplandadır.Toplumda görülen aksaklıklara doğrudan doğruya dokunmak veya tarihin ibret verici olaylarını ele alıp onlardan ahlaki sonuçlar çıkarmak amaçlanmıştır.Tanzimat tiyatrosundadil ve üslup konuşma diline ve üslubuna çok yaklaşmıştır.Fakat ikinci dönem Tanzimatçılarda bilhassa Hamit’in eserlerinde doğallığını gittikçe kaybetmiş,süslü,yapmacıklı bir hale gelmiştir.

 

Tanzimat döneminin yayınlanan ilk tiyatro eseri Şinasi’nin Şair Evlenmesi adlı tek perdelik komedisidir.Tiyatro alanında eğitici eserler ise Namık Kemal tarafından verilmiştir.

 

Roman ve Hikaye

Tanzimat dönemi öncesi Türk Edebiyatı’nda hikaye ve roman türleri yoktu.Nesir alanında daha çok tarih,siyasetname gibi türler verilmiş,olay kaynaklı tür mesneviler kullanılmıştır. Tanzimat nesir alanında bir çığır açmış,onu şiirden daha etkili bir hale getirmiştir.Süsten,özentiden uzak,halkın okuması,bilgilenmesi amacıyla eserler ortaya koyulmuştur. Türk Edebiyatı’nda roman çevirilerle başlamıştır.Bu alanda ilk eser Yusuf Kamil Paşa’nın Fenelon adlı Fransız yazardan çevirdiği Telemak adlı romandır.Bir çok teknik kusurlarla dolu olan bu eserin kahramanlarının yabancı olmasına rağmen büyük ilgi gördü.Konusuyla,kahramanlarıyla ilk Türk romanı ise Şemseddin Sami’nin yazdığı Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat adlı bir aşk romanıdır.Bu da bir çok kusurlarla dolu basit bir romanndır.Edebi sayılabilecek ilk roman Namık Kemal’in İntibah adlı romanıdır.

 

Hikaye alanında ise yine ilk eserler Tanzimat döneminde verilmiştir.Özellikle Ahmet Mithat halk hikayeleri ile batı tekniğini birleştirdi.Letaf-i Rivayat adlı hikaye serisi ile halk hikayelerini modernleştirmeye çalıştı ve ve bu alandaki ilk batılı eserlerdendir.Ancak modern anlamda ilk hikayecilik Sami paşazade Sezai’nin Küçük Şeyler adlı eseriyle başlar.

|» Bu konuyla ilgili test çöz! « |

 

|» “Tanzimat Edebiyatı” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Edebiyat, Türk Edebiyatı, Divan Edebiyatı, Halk Edebiyatı, Tanzimat Edebiyatı, Milli Edebiyat, Servet-i Fünun, Fecr-i Ati, Edebiyat, Türkçe



İle Yorum Yap!
21 Yorum Bulunmaktadır
SEYDA on Haziran 13th, 2008 at 16:09

İyi günler ben bir konuda sizden yardım almak istiyorum tanzimat doneminde oynanan ilk tiyatro eserimizin ve yazılan ilk tiyatro eserimizin isimleri nelerdir? Bana bu konuda yardımcı olursanız sevinirim.

gamze on Eylül 15th, 2008 at 17:36

İbrahim şinasi nin eseri olan şair evlenmesi komedi dalında. Şimdiden bir şey degil.

merve on Ekim 10th, 2008 at 15:27

Merhaba bu sitede emeği olan herkese teşekkür etmek isterim. Bana bir eşit ağırlık ögrencisi olarak çok yardımcı olan bir kaynak daha fazla bilgi yüklemek dilegiyle…

elendil on Aralık 24th, 2008 at 20:01

Merhaba sitenizde düzenlenen yazıları okudum. Bende diğer arkadaşlarım gibi bir eşit ağrlık öğrencisiyim ve okuduklarım gerçekten çok işime yarayacak emeği geçen herkese teşekkür ederim…

esma on Ocak 6th, 2009 at 22:45

Tanzimat edebiyatında gazetenin de önemi var o bana lazımdı fakat burada yok eklerseniz iyi olur.

hayriş on Ocak 10th, 2009 at 12:32

Merhaba burada emeği geçen harkese teşekkür ederim. Benim işime çok yaradı sağ olun.

sema on Ocak 28th, 2009 at 15:06

Elinize sağlık gerçekten inanılmaz şekilde işime yarayan konulardı dönem ödevimi bile buradan yaptım çok teşekkür ederim.

Yasin on Şubat 2nd, 2009 at 15:17

Bu site gercekten çok güzel dönem ödevimde çok yardımcı oldu…

yusra on Şubat 5th, 2009 at 12:10

Meraba, bu sitede emeği geçen herkese çok teşekkür ediyorum.Bana çok yardımcı oldu.Hayırlı günler.

zeynep on Şubat 9th, 2009 at 15:12

Yardımınıza ihtiyacım var 3.Selim’den itibaren yapılan ve yapılmak istenen yenilikler nelerdir?

k.kale naz on Mart 5th, 2009 at 17:37

Site yöneticilerinin emeğine sağlık.Süper bir site olmuş. yapılan her güzel şey bir teşekkürü hak eder bence. teşekkür derim.

Ahmet can on Mart 11th, 2009 at 07:42

İlk önce tesekkür ederim hersey için.Benim dönem ödevim tanzimat edebiyatında gazetecilik.Ama her yerde kısa kısa yazılar buluyorum.Bana yardım edebilrmisiniz konu hakkında?

Ahmet on Ekim 6th, 2009 at 22:51

Hayrinin dediği gibi herkesin eline sağlık böyle bir siteyi bizlere sunduğunuz için…

Ramazan ÖZER on Ekim 25th, 2009 at 20:35

10 Numara site yapmışsınız arkadaşlar elinize kolunuza sağlık…

mesut altaser on Kasım 7th, 2009 at 10:15

Siteniz çok güzel siteyi oluşturanlara gençligin bilgilenmesi adına teşekür ederim.

ilkin on Kasım 11th, 2009 at 23:43

Gerçekten çok süper bir site olmuş derslerimde çok yardımcı oluyo yapanın ellerine sağlık.

merve on Aralık 8th, 2009 at 17:03

Çok güzel bir site fakat aradığım birtakım şeyleri bulmadım.

tugce on Ocak 11th, 2010 at 03:18

Gerçekten cok guzel bır sıte olmus. Elrınıze saglık ama akımları bulamadım.

emre on Haziran 24th, 2010 at 15:34

Öss modunda öğrenciler için çok faydalı bir site. Umarım össde işe yarar. Saygılarımla…

kübra on Mart 27th, 2011 at 10:25

Gerçekten çok güzel bir site olmuş. Fikir akımları haricinde aradığım herşeye ulaştım. Teşekkür Ederim. :)

fatih on Kasım 1st, 2011 at 21:25

teşekkürleeeeeerrr sağolun :)

Yazı Detayı