Ana Sayfa » Divan-i Lügati't Türk » Türk Dili » Divanü Lügat-it Türk nasıl bir kitaptır? Niçin Yazılmıştır?
12


Divanü Lügat-it nasıl bir kitaptır?
Niçin Yazılmıştır?
(-ı Lügati’t Türk)

Hicretin üçüncü asrından, onuncu asrın ortalarına değin, Türklüğün altın devri idi; bu devirde Türkler bir yandan Çin sınırlarından – Pekin yakınlarından- Macaristan’a ve Avrupa ortalarına, bir yandan da Kuzey Buze Denizleri’nden Hindin ve Arabistan’ın sıcak denizlerine, Südan’a ve Büyük Okyanus’a dek taşmışlar, hemen her yerde kuvvetli egemenlikler kurmuşlardı. Kendilerini her yerde saydırmışlar, her yerde efendi tanıtmışlardı.

Türklüğün hükmü yürüdüğü bu geniş bölgelerde Türk dilinin de üstün tutulacağına, kendileri gibi dillerinin dahi sayılacağına şüphe yoktur. Birçok kimselerin Türkçe öğrenmeye uğraştıkları içindir ki bu devirlerde bir hayli kitap yazılmıştır.

Her ne kadar Gaznelilerle Salçık Oğulları Türkçeye büyük bir önem vermeyerek Farsçaya daha çok düşkünlük göstermişlerse de öbür Türkler ve Türk büyükleri ulusal dile değer vermişlerdir.

Bizim gördüğümüz eserler arasında her yönden en önemli, her bakımdan en değerli eser Divan-u Lügati’t Türk‘tür. Bu dönemde yazılan eserlerin sahiplerinden bir takımlarının Divandan faydalanmış olmaları gerekir.

Divanü Lûgat-it Türk, Türk dilleri Kamusu demektir, bu kitap paha biçilemeyecek kadar değerlidir; bilgi dünyası bu kitaba çok önem vermekte ve kitabı çok beğenmektedir. Hemen her medeni milletin üniversitesinde ve Türkiyatçıları arasında bu kitap eşsiz sayılmaktadır. Eski eserlerden hiç biri bu eser kadar önem kazanmamıştır.

 

Divanü Lügatte, bugün ölmüş birçok güzel kelimeler bulunduğu gibi, o vakitki kültürün ve medeni varlığın yüksekliğini gösterir bir hayli tanık ta vardır.Divan, Türk, Divanı Lügatit Türk, Kaşgarlı Mahmut, Divan-u Lügati’t Türk

 

Hele Türk fiillerinin yapısını gösteren kısımlar pek değerlidir; kitapta yer yer, dil üzerine önemli kurallar söylenmiş; ses değişimleri, gramer halleri, diyelek ayırdları açık olarak gösterilmiştir. Bundan başka saymış olduğum şeyleri tanıklamak için bol ve zengin örnekler dahi vermiştir.

 

İşbu örneklerin birçokları cümle halinde olduğu için büyük bir anlama, değerli bir çözümleme kolaylığı göstermektedir. Örnekler, kelime, cümle, sav, beyit, parça gibi şeylerdir. Biz bu örneklerden yalnız o vaktin dil durumunu öğrenmekle kalmıyoruz:; Türk‘ün eski tarihini, edebiyatını, yaşayışını, düşünüşünü de birlikte öğreniyoruz. Bu faydalardan başka o vakitki coğrafi durum üzerine de doğru bilgiler elde ediyoruz.

Şimdiye değin eski Türk Dili ve eski Türk varlığı üzerine bunun kadar işe yarar, bunun kadar elverişli bir eser görülmemşitir; bu eser, tektir, tek kalaxaktır. Türk dünyası Kaşgarlı Mahmud’un adını her zaman saygıyla anacaktır.

 

Biz bu eşsiz kitaptan eski Türklerin (900) yıl önceki dillerini, düşünüşlerini, durumlarını öğrendiğimiz gibi kitapta medeniyet dünyasına karşı her zaman göğsümüzü kabartacak olan birçok öğünç ve kıvanç kaynakları dahi buluyoruz; (900) yıl önce atalarımızın ipek mendil taşıdıklarını, elbise kırışıklıklarını yatıştırmak için ütü kullandıklarını da görüyoruz; hele yeryüzünün efendisi olan Türk askerlerinin o vakitler bile kuru bir derintiden ibaret olmayıp, her erin adını, sanını, aylık olgularını gösterir bir defterin bulunduğunu öğrenmemiz dünyaya değer bir faydadır.

 

Bundan başka Türklerin kadınlara ve çocuklara ve düşkünlere gösterdikleri saygı izlerini de orada buluyoruz. Divan dikkatle gözden geçirilirse daha bu gibi birçok öğünmeye yarar şeyler görülecektir.

 

Divanın yazma nüshası bir tanedir; şimdiye değin bir ikincisi bulunmamıştır. Eldeki yazma nüsha büyük bir cilt ve (319) yapraklıdır. Kağıdı vaktiyle Doğu memleketlerinde yapılmış olan sağlam ve kalın bir kağıttır. Kibabın bazı yerleri yaşlık görerek kararmış ise de bozulmamış ve çürümemiştir. Birkaç kelime dış olmak üzere her tarafı iyice okunabilmekte, bundan kitabın iyi korunmuş olduğu anlaşılmaktadır.

 

İşte, basma nüshaya temel olan bu nüshadır; biz tercüme ederken bunu göz önünden ayırmadık.

|» “Divan-ı Lügati’t Türk” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, Besim Atalay“ın çeviri ön sözünden alınmıştır.

Divan, Türk, Divanı Lügatit Türk, Kaşgarlı Mahmut, Divan-u Lügati’t Türk

 



İle Yorum Yap!
12 Yorum Bulunmaktadır
casper on Mart 3rd, 2009 at 15:25

Ben bu siteye bayıldım.Bütün Sosyal ödevlerini burdan yapıyorum.Süpermiş!

elif on Nisan 4th, 2009 at 18:58

Bence çok güzel yazılmış bukadar ayrıntı çok haşuma gitti ellerinize sağlık.

emine şahin on Nisan 18th, 2009 at 10:41

Özellikle Bilgicik.com çok güzel bir site.Ellerine sağlık.Divanü Lügati-t Türk ile ilgili çok güzel bilgiler var.Size böyle bir site için çok teşekkür ederim.Ancak “Roman Özetleri” bölümünü daha da genişletebilirsiniz.

Çiğdem on Ekim 17th, 2009 at 23:17

Bu yazı çok güzel olmuş,teşekkür ederim.Ödevimde çok yardımcı oldu.Baya uzun bir yazıymış,yazana kadar benim canım çıktı herhalde sizde çok yorulmuşsunuzdur.Siteniz çok güzel.Yazı da çok güzel olmuş.Size başarılar dilerim!

damla on Ekim 21st, 2009 at 19:48

Sagolun. İşime yaradı.

ecrin on Ekim 30th, 2009 at 17:57

Aradığım bilgiye ulaşamadım. :(

rabia on Ekim 23rd, 2010 at 17:15

Allah razı olsun sayenizde ilk sözlüm 100. :D

büşra on Kasım 9th, 2010 at 22:13

Bence çok güzel olmuş. Ellerinize sağlık.

adana demir spor on Nisan 15th, 2011 at 20:52

Muhteşem işime yaradı öğretmen + verdi.

Gülşah Güler on Aralık 27th, 2011 at 16:25

Gerçekten Çook iyi bir site ayrıca arkadaşlarımada tavsiyede bulunacağım :)

havva on Şubat 12th, 2012 at 19:56

Çok iyi bir site ellerinize sağlık. !

Ad Soyad on Aralık 2nd, 2014 at 22:10

iyi bir siteee

Yazı Detayı