Ana Sayfa » Bizim Kalemimizden » Edebiyat » Tarih » Karagöz ve Hacivat
43


ve

http://farm3.static.flickr.com/2328/2231651956_2f5085782e.jpg?v=0Nereden estiyse, aklıma “” geldi. Bir iki görüntü izledim. Bu görüntüleri ve oyununun oluşumu hakkında bildiklerimi paylaşmak istedim.

Değerli hocamız Prof. Dr. Esma Şimşek’in bir dersinde anlattığı ve genel olarak da kabul görülen görüşe göre gölge oyunları şöyle başlamıştır: M.Ö. 100’lü yıllarda Çin İmparatoru “Wu” nun eşi ölünce, Wu derin bir üzüntüye boğulmuştur. Halk arasından bir Çinli, İmparator’un üzüntüsünü hafifletmek için ona “Karısının hayalini gösterebileceğini” söylemiştir.

İmparator bu teklifi kabul edince, bu Çinli sarayda boş bir odaya beyaz bir perde gerdirmiş, arkasından da ışıkla bir kadının gölgesini o perdeye düşürmüş ve İmparator’a eşinin hayalini göstermeye çalışmıştır. İmparator bu oyunu sevmiş ve daha sonra bu Çinli’ye bunu sık sık yaptırmıştır. İşte birçok kişinin kabul ettiği düşünceye göre “gölge oyunu” bu şekilde ortaya çıkmış ve günümüze kadar gelmiştir.

Başka bir düşünceye göre ise, ilk kez Hindistan’da ortaya çıkmıştır. Nedense “masallar ve gölge oyunları” gibi bazı konular, Hint kültürüne dayandırılmaya çalışılıyor. Bu düşünce bana uzak geliyor. Gölge oyununun Türkler‘e nereden veya ne zaman geldiği, kesin olarak belli değildir. Fakat Çinliler’den Moğollar’a, Moğollar’dan da Türkler’e geldiği kabul edilmektedir. Bu düşünce de gölge oyununun ana kaynağının Çin olduğu konusunu pekiştirmektedir.

Karagöz ve Hacivat gölge oyununun özelliklerini, bölümlerini falan uzun uzun anlatmaktansa, benzer içeriğe sahip olan Vikipedia‘daki yazıyı buraya ekliyorum: (Yazının sonundaki görüntüleri izlemeniz tavsiye edilir.)


—————————————————————

Karagöz ve Hacivat taklide ve karşılıklı konuşmaya dayanan, iki boyutlu tasvirlerle bir perdede oynatılan gölge oyunudur. Karagöz oynatıcısına hayali, hayalbaz denir. Yardımcıları çırak, yardak, dayrezen, sandıkkar’dır. Oyunda konuşmaların değişmesi baş hareketleriyle yapılır.

Bu iki karakterin gerçekten yaşayıp yaşamadığı, yaşadıysa nerede nasıl yaşadığı kesin olarak bilinmemektedir. Anlatılanlar rivayete dayanır, zira gerçekten yaşamış olsalar bile büyük ihtimalle bahsedilen dönemde tarih kitaplarına girecek kadar önemli bulunmamışlardır.

 

Rivayete göre Hacivat ve Karagöz, Orhan Gazi devrinde yaşamış cami yapımında çalışan iki işçidir. Kendileri çalışmadıkları gibi diğer işçilerin de çalışmasını engellemektedirler. Orhan Gazi’nin, “cami vaktinde bitmezse kelleni alırım” dediği cami mimarı, caminin vaktinde bitmemesine Karagöz ve Hacivat’ı şikayet eder. Bunun üzerine bu ikili başları kesilerek idam edilir. Karagöz ve Hacivat’ı çok seven ve ölümlerine çok üzülen Şeyh Küşteri, ölümlerinin ardından kuklalarını yaparak perde arkasından oynatmaya başlar. Bu sayede Hacivat ve Karagöz tanınır.

 

Hacivat’ın asıl adının Hacı İvaz olduğu söylenir. Hacivat karakteri düzeni temsil eder. Nabza göre şerbet verir. Kişisel çıkarlarını her zaman ön planda tutar. Az buçuk okumuşluğundan dolayı yabancı sözcüklerle konuşmayı sever. Perdeye gelen hemen herkesi tanır, onların işlerine aracılık eder. Alın teriyle çalışıp kazanmaktan çok Karagöz’ü çalıştırarak onun sırtından geçinmeye bakar. Rol icabı değişik kıyafetler içinde Keçi Hacivat, Çıplak Hacivat, Kadın Hacivat, Kahya Hacivat gibi farklı tasvirleri vardır.

 

Karagöz: Oyunun hiç şüphesiz başrol oyuncusu Karagöz’dür. Okumamış bir halk adamıdır. Hacivat’ın kullandığı yabancı kelimeleri anlamaz ya da anlamaz görünüp, onlara yanlış anlamlar yükleyerek ortaya çeşitli nükteler çıkarırken bir taraftan da Türkçe dil kuralları ile yabancı kelimeler kullanan Hacivat ile alay eder. Her işe burnunu sokar,her işe karışır, sokakta olmadığı zaman da evinin penceresinden uzanarak, ya da içerden seslenerek işe karışır. Dobra, zaman zaman patavatsız yapısından dolayı ikide bir zor durumlarda kalırsa da bir yolunu bulup işin içinden sıyrılır. Çoğu zaman işsiz, geçim derdindedir .Hacivat’ın bulduğu işlere girip çalışır. Başında ışkırlak adı verilen oynak bir şapka vardır. Ve Hacivat’ta boyle tanınır.

 

Hacivat ve Karagöz oyunundaki karakterler kısaca şunlardır:

 

1)Hacivat 2)Karagöz 3)Zenne 4)Hikmet Ağa 5)Tuzsuz deli 6)Bekir 7)Arap 8)Zenne 9)Frenk 10)Zeybek 11)Tiryaki 12)Çelebi 13)Arnavut

 

Tekniği: Oyun 100×180’lik bir bez perde üzerine (oyuna göre boyut değişebilir) aksettirilen tasvirlerin gölgelerinin konuşturulmasıdır. Kenarları çiçekli bez perde patiskadandır. Asıl perdeye ayna denir. Perde arkasındaki peş tahtası üzerindeki şem’a ile bu gölgelendirme sağlanır.

 

Tasvirler manda, dana, deve derisinden yapılır. Deri saydamdır, nevrekan’la kesilip kök boyasıyla boyanır. Hareketli yerleri kirişle tutturulur, değnek delikleri açılır. 30-40 cm olan tasvirleri oynatmak için 60 cm lik değnekler kullanılır…

—————————————————————

Bildiğiniz gibi, Karagöz ve Hacivat adlı gölge oyununda, genellikle dilimizin esnek yapısından yararlanarak dil cambazlığı yapılır. Aşağıdaki iki kısa canlandırma da, dilimizdeki yozlaşmayı anımsatıyor. Türkçeyi Canlandırma Derneği‘nin hazırlayıp sunduğu bu iki canlandırmayı, ben burada yayımlanacak biçime çevirerek sizlere sunuyorum. Dilerseniz canlandırmaları [1 - 2] yandaki numaralardan veya ’ın ana sayfasından indirebilirsiniz. Çalışmaları için Türkcan‘a teşekkürler…

 

Aşağıdaki görüntüler de, yapılan birkaç canlandırmadan…

 



İle Yorum Yap!
43 Yorum Bulunmaktadır
özlem on Şubat 5th, 2008 at 10:12

bu karagöz ve hacıvat çok güzel yaaa

şimdi boşver ya ismi mismi on Şubat 8th, 2008 at 21:10

valla çok güzel hayran kaldım desen yalan olur en iyisi güzel güzel bayılmadımda hani şu örnek varya iki tane onlara bayıldım karşısında oturdum kıkır kıkır güldüm valla :-)

€l!f on Şubat 11th, 2008 at 14:22

cok güzel olmus teşekkür ederim.

BEGUM on Şubat 21st, 2008 at 22:58

bana acilen peyami safadan şimşek romanını özetii lütfennnnn

doğukan on Şubat 22nd, 2008 at 19:35

Karagöz ile Hacivat`ın komik oyunları.

dlk on Mart 22nd, 2008 at 23:27

Ya site güzel hoş da ne olur biri bana edebi akımların oluşumundaki tarih etkisini bulup siteye koysunn yaaa ne olur yalvarıyorumm. dilek

furkan on Nisan 2nd, 2008 at 15:00

ya burada aradığım tarih ödevini bulamadım…ama karagöz ve hacivat dikkatimi çekti cook güzeldi…

hilal can on Nisan 12th, 2008 at 08:49

Ne kadar güzelmiş aradığım ödev değil ama güzel komik oyunlardı.

hasan on Nisan 13th, 2008 at 20:10

Çok güzel site ama ben atışmalarını bulamadım.

suna on Nisan 22nd, 2008 at 09:37

Valla ben de bulamadım kendi kafamdan yazdım o da çok komik.

ezel on Mayıs 3rd, 2008 at 20:49

Ben Hacivat’ın edebi hayatını arıyorum da, yayımlarsanız iyi olur.

Emre Can on Ekim 8th, 2008 at 19:04

Pek güzel olmamış ama yine de güzel açıklamış. Biraz daha örnek verici olsaydı iyi olurdu ama yine de böyle eğitici yazıları yazdığınınz için teşekkür ederiz. Emekleriniz için teşekkür ederiz.

selinay on Ekim 17th, 2008 at 22:06

Vallahi ne yalan söyleyeyim Emre Can’a hak veriyorum. Pek beğenmedim. Daha öğretici olabilirdi. Ama buna da şükür hiç izlememekten iyidir. Yayınladığınız için çok teşekkür ediyorum.

SELİNAY ASLAN
İZMİR – OSMAN KİBAR İ.O.O – 4/B 291

Emel on Kasım 12th, 2008 at 16:47

Ne yalan söyleyim ama hiç beğenmedim. Çünkübiraz daha yaratıcı yorumlar olabilirdi. Ama yine de yazdığın için sağ ol. Ben gölge oyununu arıyordum…

Anten on Kasım 12th, 2008 at 18:21

Bence bu site çok güzel olmuş. Ama ben aradığımı bulamadım. Hacivat ve Karagöz’ün edebi hayatını yazarsanız sevinirim.

sensizim on Kasım 18th, 2008 at 16:04

Valla ben çok begendim. Çok komikler hepsi de özellikle hacivatı çok seviyorum.

Ziyaretçi on Ocak 11th, 2009 at 14:30

Bence gayet güzel. Çok bilmişler beğenmemiş, beğenmeyenler daha güzelini yapsınlar çok konuşmasınlar.

SEVDE on Şubat 17th, 2009 at 18:25

Çok beğendim bravo hazırlayan pek güzel hazırlamış ama daha fazla konu içerebilirdi.

neslihan karaca on Şubat 18th, 2009 at 18:46

Bence çok güzel olmuş tek fark hacivatın Türkçeye yabancı kelimeler ile Türkçeyi bozmuş olmasıdır. Çabanız için teşekkür ederiz.

rocco on Şubat 21st, 2009 at 13:39

Çok güzeldi. Bayıldım. İnşallah öğretmenim de beğenir.

MERVE on Şubat 23rd, 2009 at 19:40

Çok güzel olmuş aradığım konuyu buldum.

murat on Mart 3rd, 2009 at 16:06

Karagöz oyunu ne zaman ve nasıl dogmuştur?

Burak Bayramin on Mart 4th, 2009 at 17:23

İste bu ya aradığım ödev yapana tesekkürler ellerine sağlık.

damla on Mart 17th, 2009 at 19:48

Çok güzel olmuş en çok da şeyini sevdim çok aydınlık ortam işte o çok hoşuma gitti. Sadece sesi çok yankı yaparak çıkıyor onu sevmedim ama diğerleri muhteşemdi.

Gülay on Nisan 2nd, 2009 at 19:13

Esma şimşek prof mu olmuş? İki kelimeyi yanyana getiremiyordu inşallah bitirmişsindir okulu onların işi sadece süründürmek bence kolay gelsin. Siten çok güzel ülkücü olman da tebrikler.

gamze ateş on Nisan 4th, 2009 at 18:46

Bu bilgiler bana performans ödevimde çok yardımcı olacak! Teşekkür ederim! :-)

Salih on Nisan 5th, 2009 at 17:34

Bu yorum bana uyamadı ama genellikle teşşekkür ederim.

napcan ki çeyizine mi koycan on Mayıs 3rd, 2009 at 16:26

Bu bilgiler benim işime yaradı ama alıntı bunlar nese ama işe yaradı site güzel olmuş çoğu sitelere örnek bir site çünkü Türkçemizi güzelleştiriyor.Her ne kadar bende uymasamda…

furkan ünal on Temmuz 1st, 2009 at 21:36

Bu yazıyı paylaşan kardeşim çok teşekkürler ellerine sağlık bana aşırı yardımcı oldun.

aylin on Ekim 27th, 2009 at 21:27

Ne yazık ki ödevimi bulamadım. :(

tuba on Aralık 18th, 2009 at 17:44

Ben Taba Hacıvat ve Karagöz oyunlarını bulmaya çalışıyorum ama çok uzun ben bunu Türkçe performansım için kullanıcam 7.sınıf öğrencisiyim teşekkürler…

DAMLA on Aralık 28th, 2009 at 16:55

Çok güzel olmuş ellerinize saglık.

merve -kevser on Aralık 2nd, 2010 at 15:17

Ben 7. sınıf öğrencisiyim öğretmenimiz ödev verdi karagöz ile hacivat hikayesi yazacağız hikaye ekler misiniz lütfenn.

ebru on Aralık 30th, 2010 at 20:00

Çok güzel ama yabancı kelime geçmiyor teşekkürler.

ahmet on Ocak 4th, 2011 at 20:29

Çok komik yaa.. :)

pınar on Şubat 15th, 2011 at 17:56

Ben Pınar.7.sınıf öğrencisiyim.Türkçe ödevim için gerekli.Lütfen çok lazım.Ama kısa olması gerekiyor.Ben aradım ama çok uzunlar.Lütfen çok ihtiyacım var.Teşekkürler…

ayşe su on Şubat 18th, 2011 at 17:02

Çooook komik,çok guzel. Ne kadar güzel, ne kadar güzel…

Bir insanoqLu on Şubat 26th, 2011 at 18:56

Gerçekten T Ü R K Ç E’yi doğru kullanın! diye birşey burda gördüm. Helal olsun.
Ayrıca ellerinize sağlık.

mustafa on Şubat 27th, 2011 at 16:33

7.sınıf öğrencisiyim kısa bir yazı lazımmm Türkçe ödevi için lütfen.

doğa ve irem on Şubat 28th, 2011 at 17:31

Biz Doğa ve İrem, 7. sınıf öğrencisiyiz. Öğretmenimiz ödev verdi. Yarın Hacivat ve Karagöz oyunu yapmamız gerekiyor. Kısa ama güzel Hacivat Karagöz diyalogları veya oyunlarına acil ihtiyacımız var. Yarına kadar koyamazsınız belki ama en azından biz söylemiş olduk. Sİteniz de çok iyi videolar filan çok güzel. Tebrikler. Eğer bu mesajı okuyor iseniz en kısa zamanda sizden yardım bekliyoruz sağolun.

su on Mart 4th, 2011 at 09:59

çok komik bir oyun tüm emeği geçenlere tebrikler.

tolga on Mayıs 1st, 2011 at 10:49

hacivat karagöz ün birinci bölümünü müzüğünü nerden bulabilirim yada komik oyunlarınıı?

seda on Aralık 23rd, 2011 at 12:08

çokkkk güzel

Yazı Detayı
  • Yazının Bağlantısı: Karagöz ve Hacivat
  • Yazının Kategorisi: Bizim Kalemimizden, Edebiyat, Tarih
  • Yazar:
  • Eklenme Tarihi: 31 Ocak 2008
  • Bu yazıya yapılan yorumları RSS kaynağı ile takibe alın.
  • Bu yazıya kendi sayfanızdan geri izleme yapın.
  • Diğer kaynaklarda arayın:
  • Etiketler:, , , , , , , , , , , , , , , , , ,