Ana Sayfa » Tanzimat Edebiyatı » Türk Edebiyatı Dönemleri » Birinci Dönem Tanzimat Edebiyatı – (Tanzimat Edebiyatı)
31


…Türk Edebiyatının Dönemleri…
(Tanzimat Edebiyatı)

Birinci Dönem Tanzimat Edebiyatı

1860-1876 yillari arasında Tanzimat edebiyatinin birinci dönem temsilcileri Şinasi, Ziya Paşa, Namik Kemal, Ahmet Mithat Efendi, Şemsettin Sami ve Ahmet Vefik Paşa’dir.

 

Bu dönemde sanat toplum içindir görüşü benimsenmiştir. Bu sebeple şiirde söyleyişe değil fikire önem verilmiştir. Dilde sadeleşme fikri savunulmuş ama uygulanamamıştır. Hece vezni ve halk edebiyatı da savunulmuş ama sözde kalmiştir. Divan edebiyatına tümden karşı çıkılmış ve ağır bir dille eleştirilmiştir. Fransız edebiyatı örnek alınarak romantizmden etkilenilmiştir.

 

Roman, tiyatro, makale gibi batıdan alınan türler ilk defa bu dönemde kullanılmıştır. Noktalama işaretleri de ilk defa bu dönemde kullanilmiştir. Kölelik ve cariyelik, romanlarda sıkça işlenmiştir. Romanlar teknik bakımdan oldukça zayıftır. Yer yer olayların akişi kesilerek okuyucuya bilgiler verilmiştir, uzun uzun tasvirler yapılmış, tesadüflere sıkça yer verilmiştir.

 

Edebiyatçılar edebiyatın yanında devlet işleriyle, siyasetle de bilfiil ilgilenmişlerdir.

Bu bölümden tam yararlanmak için aşağıdaki sayfalar size yardımcı olabilir:

» Tanzimat Edebiyatının Genel Özel. » Tanzimat Döneminin Önemli Temsil.
» Birinci Dönem Tanzimat Edebiyatı » İkinci Dönem Tanzimat Edebiyatı
» Tanzimat Edebiyatında Edebi Geliş. » Tanzimat Edebiyatında Felsefe

Dönemin Edebiyatçıları

 

Şinasi (1826-1871): Türk edebiyatında yeniliklerin öncüsüdür. 1860’ta Tercüman-ı Ahval’i (ilk özel gazete), 1862’de Tasvir-i Efkâr’ı çıkardı. İlk makaleyi (Tercüman-ı Ahval mukaddimesi), ilk piyesi (Şair Evlenmesi) o yazdı. Noktalama işaretlerini de ilk defa o kullandı. La Fontaine’den fabllar tercüme etti. Lamartin’den de manzum çevirileri vardır. İlk şiir çevirilerini de o yaptı. Nesirlerinde dili sade; şiirlerine ise ağırdır. Tanzimat Fermanı’nı ilân eden Mustafa Reşit Paşa için yazdığı iki kasidesi ünlüdür. Bu kasidelerdeki övgüleri divan şiirindekinden daha abartılıdır. O, başarılı bir şair ve yazar olmamasına rağmen batı edebiyatından alınan yeni türlerle edebiyatımızın batılılaşmasında en çok onun emeği vardır.

 

Eserleri: Şair Evlenmesi (Piyes; edebiyatımızdaki ilk tiyatro eseri), Müntehabat-ı Eşar (Şiir), Divan-ı Şinasi (Şiir), Durub-ı Emsal-i Osmaniye (ilk ata sözleri kitabı), Tercüme-i Manzume (çeviri şiirler)

 

Ziya Paşa (1829-1880): Doğu kültürüyle yetişmiş, sonradan batı edebiyatına yönelmiştir. Fikren yenilikçi olmasına rağmen eserlerinde eskiyi, divan şiiri geleneğini devam ettirmiş, gazel ve kasideler yazmıştır. En meşhur terkib-i bent ve terci-i bent şairimizdir.

 

Harabat adlı bir divan şiiri antolojisi vardır. Daha önce “Şiir ve Inşa”da divan şiirinin bizim şiirimiz olmadigini, asil şiirimizin halk şiiri oldugunu söyleyen şair, eski şiir gelenegini sürdürmüş, Harabat’ta âşik şiirini eleştirmiştir. Bunun yaninda sade dilden yanadir, ama kendisi agir bir dil kullanir. Bu onun içinde bulundugu bir ikilemdir. Hem eskiyi eleştirmekte hem de gelenegi devam ettirmektedir.

Eserleri: Harabat: Divan Şiiri antolojisi, Külliyat-i Ziya Paşa/Eş’ar-ı Ziya: Divan şiiri tarzındaki şiirleri (gazel, kaside ve şarkılar), Terkib-i Bent, Terci-i Bent: Bugün dahi dillerden düşmeyen beyitleri vardır. Zafername: Hiciv türünde bir kasidedir. Âlî Paşa’yı yermek için yazmıştır. Rüya: Mensur, Defter-i Âmal: Hatıraları.

Namık Kemal (1840-1888): Tanzimat edebiyatının en hareketli ve heyecanlı ismidir. Vatan şairi olarak tanınır. Şiirlerinden çok nesirleri ile tanınır. Edebiyatta hürriyet kavramını ilk kullanan şairdir. Şiirlerinde “hürriyet, vatan, kanun, hak, adalet” kavramlarını işlemiştir. Hürriyet Kasidesi, Vatan Şarkısı ve Vatan Mersiyesi bu konuları içerir.

Namık Kemal de eski kültürle yetişmiş, divan şiiri eğitimi almış, gazeller, kasideler yazmıştır. Fakat o da sonradan divan edebiyatını eleştirmiştir. Ziya Paşa’nın Harabat’ına karşı Tahrib-i Harabat’ı yazarak eskiye olan tepkisini ortaya koymuştur. Şinasi’nin kurduğu Tasvir-i Efkâr’ı, Şinasi Paris’e kaçınca Namık Kemal çıkarmaya başladı. Daha sonra kendisi de Ziya Paşa ile Paris’e kaçarak orada Hürriyet gazetesini çıkardı. İstanbul’a döndükten sonra İbret gazetesini çıkardı. Eserlerinde romantizmin etkisi görülür. Tiyatroyu faydalı bir eğlence olarak görmüştür.

Eserleri: İntibah: İlk edebî roman. Cezmi: İlk tarihî roman. Tahrib-i Harabat, Takip: İlk edebî eleştiri. Ziya Paşa’nın Harabat’ını eleştirmek için yazmıştır. Renan Müdafaanamesi: İlk eleştiri. Vatan Yahut Silistre: oyun Celâlettin Harzemşah: oyun. Gülnihal: oyun. Onun en başarılı tiyatro eseridir. Âkif Bey: oyun Zavallı Çocuk: oyun Kara Belâ: oyun, Osmanlı Tarihi, Kanije Muhasarası, İslâm Tarihi: tarih

Ahmet Mithat Efendi (1844-1912): Edebiyat, tarih, coğrafya, ziraat, iktisat alanlarında eserler vermiştir. Edebiyat yapmak için değil, okuma zevki aşılamak ve halkı eğitmek gayesiyle yazmıştır.

En velût yazarımız odur. Yazı makinesi olarak bilinir. Asıl ilgi alanları, gazetecilik, romancılık ve hikâyeciliktir. Otuz altısı roman olmak üzere iki yüze yakın eseri vardır. Romanları tür bakımından çeşitlilik gösterir: macera, aşk, polisiye, tarih… Dili sadedir, çünkü eser vermekteki amacı halkı eğitmektir. Hatta romanlarında olayın akışını keserek okuyucuya bilgiler de vermiştir.

Eserleri: Romanları: Hasan Mellâh, Hüseyin Fellâh, Felâtun Bey’le Rakım Efendi, Paris’te Bir Türk, Yeniçeriler…
Çıkardığı gazeteler: Bedir, Devir, Tercüman-ı Hakikat
Hikâyeleri: Letaif-i Rivayet

Şemsettin Sami (1850-1904): Dil alanındaki eserleri ile tanınır. Kamus-ı Türkî adlı sözlüğü edebiyat ve dil alanında en önemli eserlerdendir. Kamus-ı Arabî ve Kamus-ı Fransevî: Diğer sözcükleri Kamusul-a’lâm: Ansiklopedik sözlük
Sefiller: Hugo’dan çeviri.
Robenson Cruose: çeviri roman

Ahmet Vefik Paşa (1823-1891): Milliyetçilik ve Türkçülük akiminin en önemli isimlerindendir. Tiyatro uyarlamalari ve çevirileri vardir. Bursa’da bir tiyatro yaptırmış, burada tercüme ettiği eserleri sahnelettirmiş, halkı tiyatroya gitme konusunda yönlendirmiştir.

Moliere’in hemen hemen bütün eserlerini çevirmiştir. Tarih ve dil alaninda da eserleri vardir. Ebulgazi Bahadir Han’ın Şecere-i Türk’ünü Çağataycadan çevirmiştir.
Lehçe-i Osmanî: sözlük
Atalar Sözü: ata sözleri mecmuası
Hikmet-i Tarih ve Fezleke-i Tarih-i Osmanî adlı, tarihle ilgili eserleri de vardır.

|» Bu konuyla ilgili test çöz! « |

|» “Tanzimat Edebiyatı” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Edebiyat, Türk Edebiyatı, Divan Edebiyatı, Halk Edebiyatı, Tanzimat Edebiyatı, Milli Edebiyat, Servet-i Fünun, Fecr-i Ati, Edebiyat, Türkçe



İle Yorum Yap!
31 Yorum Bulunmaktadır
Psicho on Nisan 28th, 2008 at 13:18

Çok güzel bilgiler, çok teşekkür ederim tüm site yönetimine. Teşekkürler böyle güzel bilgileri bize sunduğunuz için..

sefa on Mayıs 2nd, 2008 at 18:54

Bence çok güzel bir site. Ben beğendim. Böyle güzel bilgileri de ayrıca bize sunduğunuz için size çok teşekkür ederim.

selin on Eylül 10th, 2008 at 17:09

Site gerçekten çokk güzel. Çok yardımcı oluyor derslerimde… Ellerinize sağlık. Belki biraz güncelleştirilse daha iyi olur.

ahmet on Eylül 20th, 2008 at 15:51

Mükemmel bir site yapmıssınız, herkes bılmeli ve faydalanmalı bence muazzam.

şeker on Ekim 7th, 2008 at 13:52

Çok güzel yazmışsınız gerçekten süper olmuş çok işime yaradı teşekkür ederim.

müberra on Ekim 18th, 2008 at 15:51

Çok güzel bir site… Gerçekten çok tesekkür ederim ellerinize sağlık, muhteşem.

müberra on Ekim 18th, 2008 at 16:30

Yaa şemsettin sami ile ilgili çok az bilgi var daha fazlasını yayınlayabilir misiniz?

vedat on Kasım 8th, 2008 at 20:54

Bu siteyi gerçekten çok beğendim hazırlayanların ellerine ve emeklerine sağlık.

pınar on Aralık 1st, 2008 at 07:43

Bütün arkadaşlarıma tavsiye ettim. Bu siteyi seviyorum.

sc4ryh4ck3r on Ocak 6th, 2009 at 20:59

Çok güzel, uzun ve sıkıcı sayılmayan, açıklayıcı ve kavratıcı açıklamalar ve 1. dönem tanzimat edebiyatında bir öğrencinin bilmesi gereken şeyler mevcut. çok başarılı bir çalışma ellerinize sağlık, kolay gelsin.. Direk sık kullanılanlara ekledim siteyi tekrar tebrik ve teşekkür ederim.

İdo on Ocak 11th, 2009 at 17:01

Çok teşekkkür ederim. Sınavda çok işime yaradı bu bilgiler. Emeğinize sağlık. Ayrıca da yeni güncellemeler olursa sevinirim.

hacer on Nisan 18th, 2009 at 11:11

Bizlere yardımcı oldunuz için teşekkür edrim.İyiki bu siteyi bulmuşum.

AsiK_SeRSeRi on Mayıs 5th, 2009 at 18:19

Bu siteyi kapatırsanız cok uzulurum valla. Ellerınıze sağlık cok guzel paylasımlar…

haydar on Ekim 2nd, 2009 at 16:02

Çok güzel bir site tebrik ederim.

haydar on Ekim 2nd, 2009 at 16:05

Bütün arkadaşlarıma tavsiye ettim. Bu siteyi çok seviyorum.

maraz on Ekim 27th, 2009 at 22:14

Arkadaşlar gerçekten site güzel tavsiye ederim.

sezer on Kasım 5th, 2009 at 22:15

Emeği geçen herkeze teşekür ederim bunu sadece ödev olarak deil de merak eterek araştırmamız gerekir yani bu ödevler verilmese eminim kimse namık kemali Şinasiyi araştırmaz.

yasin on Kasım 6th, 2009 at 17:06

Çok guzel olmus benım de yazılı soruları hem de. Bu sıteyı hazırlayanın emeğine sağlık cok tesekkur ederım.

birdane on Kasım 8th, 2009 at 14:03

Yazılıya çalısmam için çok iyi oldu bu sıte.

emre sefa on Kasım 9th, 2009 at 15:42

Valla süper olmş tam istediğim gibi sade ve öz ayrıca bölüm bölüm anlatılmış kafam karışmadı o yüzden çokiyi olmuş teşekkürler biligicik.com.

kamil on Kasım 12th, 2009 at 16:36

Elinize sağlık 10 numara olmuş…

Ömer Akyıl on Kasım 20th, 2009 at 00:19

Gerçekten çok güzel bilgiler, sağolun. Esen kalın. TTK!

merve on Mart 30th, 2010 at 14:34

Çok güzel olmuşta biraz daha uzun olsaymış yinede teşekkürler.

SEVGİ on Temmuz 5th, 2010 at 13:20

SAYENİZDE SİZİN YAYINLADIĞINIZ BİLGİLERE BAKARAK EĞİTİM GÖRÜYORUM.

dogan on Aralık 14th, 2010 at 18:28

Edebiyat dersi gerçektende çalışıldıgında çok zevkli bir ders oluyor. Bu bilgileri bize paylaşan insanlara çok teşekkür eder,sevgi ve saygılarımızı en içten dileklerle iletiyorum.

dogan on Aralık 14th, 2010 at 18:35

Bildigimizi zannetmemiz, ögrenmemizin en büyük düşmanıdır.

Damla on Ocak 12th, 2011 at 20:45

Çok güzel çok beğendim. Teşekkürler. :)

sefa on Şubat 22nd, 2011 at 19:57

Çok güzel olmusda kısa ama uzun olsaymıs daha iyi olurdu.

ipek on Ekim 26th, 2011 at 17:46

çoooooooooook harika olmuş vede konular olsun çok doğru testler var .kitabların kişileri ana düsünce hep olağanüstü bi durum olmuş
YAZAN.İPEK KAYA
ÖĞRETMEN

mizgin on Kasım 5th, 2011 at 16:30

gerçekten güzel olmuş sagolun

Ömer on Aralık 14th, 2011 at 10:03

Gerçekten Edebiyattan Anlamıyordum Çok güzeL anlatmışınız.

Yazı Detayı