Ana Sayfa » Edebiyat » Nazım Biçimleri » Gazel – (Nazım Biçimleri)
89



()

Gazel divan edebiyatının en yaygın kullanılan nazım biçimidir. Önceleri Arap edebiyatında kasidenin tegaüzzül adı verilen bir bölümü iken sonra ayrı bir biçim halinde gelişmiştir. Gazelin beyit sayısı 5-15 arasında değişir. Daha fazla beyitten olaşan gazellere müyezzel ya da mutavvel gazel denilir. Gazelin ilk beyti matla, son beyti ise makta adını alır. Matla beytinin dizeleri kendi aralarında uyaklıdır (musarra). Sonraki beyitlerin ilk dizeleri serbest ikinci dizeleri ilk beyitle uyaklı olur. Birden fazla musarra beytin bulunduğu gazel zü’l-metali, her beyti musarra olan gazel ise müselsel gazel adıyla bilinir. İlk beyitten sonraki beyte “hüsn-i matla” (ilk beyitten güzel olması gerekir), son beyitten öncekine “hüsn-ü makta” (son beyitten güzel olması gerekir) denir.

Gazelin en güzel beyti ise beytü’l-gazel ya da şah beyit adıyla anılır. Bunun yeri ya da sırası önemli değildir. Bazı gazellerin matlasını oluşturan dizelerden birinci ya da ikincisinin matlasının ikinci dizesi olarak yenilenmesine “redd’i-matla” denir. Şair mahlasını (şairin takma adı, ya da tanındığı ad) maktada ya da “hüsn-ü makta”da söyler. Bu durumda beyit ikinci bir adla mahlas beyti ya da mahlashane olarak anılır. Şairin mahlasını tevriyeli kullanmasına hüsn-ü tahallüs denir. Dize ortalarında uyak bulunan gazele musammat, sonu getirilmemiş ya da beyit sayısı 5’in altında bulunan gazellere de “natamam” gazel denir. Başka şairlerin birkaç dize ekleyerek bend biçimine dönüştürdüğü gazellere “tahmis”, “terbi” adı verilir.

Bütün beyitlerinde aynı düşüncenin ele alındığı gazeller “yek ahenk gazel”, her beyti öncekinden ustalıklı biçimde söylenmiş gazeller de “yek avaz gazel” olarak adlandırılır. Gazeller konularına göre de çeşitli isimlerle tanımlanır. Aşka ilişkin acı, mutluluk gibi içli duyguların dile getirildiği gazeller “aşıkane”, içki, yaşama boş verme, yaşamdan zevk alma gibi konularda yazılanlara rindane denir. Aşıkane gazellere en iyi örnek Fuzûlî’nin gazelleri, rindane gazellere en iyi örnek ise Bâkî’nin gazelleridir. Kadını, içkiyi ve ten zevklerini konu edinen gazeller ise, örneğin Nedîm’in gazelleri, “şuhane”, öğretici nitelikli gazellere, örneğin Nâbî’nin gazelleri, hakimane gazel denir. Ayrıca felsefi konularda yazılmış gazeller de vardır. Gazeller eskiden bestelenerek okunurdu. Özelikle bestelenmek için yazılmış gazeller de vardır. Gazelleri makamla okuyan kişilere “gazelhan”, gazel yazan usta şairlere ise “gazelsera” adı verilir. Gazel, Türk müziğinde ise şiirin bir hanende tarafından doğaçtan seslendirilmesidir. Sesle taksim olarak da bilinir.

Gazelin kelime anlamı ahu, ceylan ve kuru yapraktır. Güzellikten, aşktan, onun yüzünden çekilen acılardan, şaraptan, eğlenceden söz eden Divan Edebiyatı nazım şeklidir.

1- Beyit sayısı 5 ile 15 arasında değişir. ama genelde bu sayı 5, 7, 9 beyittir.
2- İlk beyit kendi arasında kafiyelidir. Gazelin kafiye düzeni (örgüsü) şöyledir; aa, ba, ca, da, ea, fa
3- Gazelin ilk beytine matla(doğuş yeri) denir.

Not: Gazelde yalnızca bir beyit kendi arasında aa şeklinde kafiyelidir.

4- Gazelin son beytine makta (bitiş, kesiliş yeri) denir.
5- Şairin isminin geçtiği beyte taç beyit denir.
6- Gazelin en güzel beytine beytü’l-gazel denir. Bu beyte Şah beyit de denir.
7- Gazelde genelde anlam bütünlüğü aranmaz, anlam beyitte tamamlanır.
8- Bir gazelin bütününde aynı konu işleniyorsa, böyle gazellere yek-ahenk gazel denir.
9- Bütün bir şiirin aynı söyleyiş güzelliğine sahip olduğu gazellere yek-âvâz gazel denir.
10- Divan edebiyatı şairleri bütün maharetlerini gazelde ortaya koyarlar. Büyük şair olmanın en büyük ölçütü gazellerdir.
11- Gazelde konu aşk, şarap, güzellik ve aşkın ıstırabıdır.
12- Bazı gazellerin matladan sonra gelen beyitlerinde mısralar ortalarından bölünebilir. Bu durumda gazele iç kafiye hakimdir. Böyle gazellere musammat gazel denir.

Gül devri ayş eyyâmıdır zevk u sefâ hengâmıdır
Âşıkların bayramıdır bu mevsim-i ferhunde dem

13- Aruz ölçüsüyle yazılır.
14- Fuzûlî, Bâkî, Nedim, Şeyh Galip, Taşlıcalı Yahya Bey vb. gazelin önemli isimleridir.

Not: Çağdaş edebiyatımızda Yahya Kemâl gazel nazım şeklini yeni bir anlayışla denemiştir.

|» “Nazım Biçimleri” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…



İle Yorum Yap!
89 Yorum Bulunmaktadır
hatice on Ocak 2nd, 2008 at 16:32

bence çok iyi ve güzel anlatılmış

hilal on Ocak 2nd, 2008 at 19:15

harika anlatılmış çok tşk.ederim.:D

orumcek on Ocak 9th, 2008 at 19:49

gerçekten güzel bir siteymiş ilk defa gördüm. yazdıklarınızdan dolayı teşkürler

kvrck on Ocak 10th, 2008 at 21:01

çok güzel anlatılmış

hazal on Ocak 10th, 2008 at 22:00

Çok güzel olmuş.Teşekürler.

sena on Ocak 13th, 2008 at 11:49

süper olmuşşş

yok on Ocak 13th, 2008 at 20:27

hiç güzel deil bnce bnde daha ayrıntılı bilgiler varr :-)

btul on Ocak 17th, 2008 at 23:30

gerçekten bu site en zor anımda ilaç gibi geldi emeği geçen herkese çok teşekkürler.

esra on Ocak 19th, 2008 at 10:40

slm mıllet ben esra hazal la senanın dediği gibi çok güzel olmus benımde en zor anımda yardımcı oldu bana…
isim varmeyen adsız kişide daha fazla ayrıntı bulduğu yerden yazsın mümkünse

mrtt on Ocak 21st, 2008 at 18:09

vallahi çok güzel bir şey bir de kasideyi yazarsanız sevinirim yinede sağ ol..

ismigül on Ocak 24th, 2008 at 17:45

gerçekten güzelden de öte süper bir site

aşkın on Şubat 13th, 2008 at 17:58

çok güzel olmuşş ellerinize sağlık

aslı on Şubat 21st, 2008 at 18:13

çokk güzel olmuş tebrik ederim

kübra on Mart 10th, 2008 at 20:01

Site gerçekten cok guzel olmus sağ olasınız.

caner on Mart 12th, 2008 at 11:49

süper olmuş elinize yüreğinize sağlıkk.tek kelıme ile bravoo!

azra on Mart 15th, 2008 at 16:32

hoş valla

naz on Mart 19th, 2008 at 19:15

supperr ama çokk uzunn bıraz daha kısa olsa tam süper olacak :-)

tolga on Mart 23rd, 2008 at 21:02

Çok güzel bir site hazırlayanlara tesekkür ederim.

baran on Mart 27th, 2008 at 19:26

tek kelıme ile cok guzel olmus

Yk on Nisan 15th, 2008 at 18:35

Süper oLmuş çok sağ ol. Ben daha önce de bu siteden birkaç ödev yapmıştım. tekrar sağ olun.

nilay on Nisan 21st, 2008 at 16:17

ÇOK FECİ!!! HARİKANIN BAŞLANGICI…

muhammed on Nisan 21st, 2008 at 19:57

Sağ olun kardaşlar.

emre on Mayıs 28th, 2008 at 22:09

Tesekkür ederiz paylasımlarınız için.

damla on Ağustos 21st, 2008 at 16:59

ÇOK GÜZEL HAZIRLAMIŞSINIZ! ÇOK TEŞEKKÜRLER. KİTAPLARDA BİLE BU KADAR AYRINTI YOK.

black angel on Ağustos 26th, 2008 at 12:27

Gerçekten bir harikaa. Hazırladığınız için sağ olun. Devamını bekleriz!

canan on Eylül 6th, 2008 at 12:11

Ya gazelin bolumlerını bulamadım yaa.

merve on Eylül 19th, 2008 at 17:15

Ya çok güzel bilgiler bunlar. Kim hazırladıysa allah onun edebiyat dersinin hep 5 olmasını sağlasın. Teşekkürler hazırlayan şahıs beni büyük bir beladan kurtardın…

tuba on Eylül 22nd, 2008 at 20:27

ÇOOK tesekkürler. Süper bir sunum olmuş. Allah razı olsun…

merve on Ekim 3rd, 2008 at 14:00

Ya ödevim bitti sayenizde teşekkürler.

mikail on Ekim 18th, 2008 at 13:10

Tek kelimeyle mükenmel bir sunum olmuş, teşekür ederim.

ayca on Ekim 19th, 2008 at 19:00

Vallahi kendimi sınıfta hissettim. Bayağı güzelmiş.

ezel on Ekim 20th, 2008 at 20:46

Bu siteyi çok beğendim ödevlerimi eksiksiz olarak yaptım çok teşekkür ederim.

irem on Kasım 5th, 2008 at 19:19

Bilgileriniz için çok teşekkür ederim. Sizin siteniz sayesinde öğretmenlerim ödevlerimi çok beğeniyor.

rifat on Kasım 29th, 2008 at 10:49

Site çok güzel grafikleri falan bilgiciğe yakışır bir site.

oğuzhan on Aralık 1st, 2008 at 17:07

Güzel bir site kim yapmışsa helal olsun söz sanatların biraz daha açarlarsa daha iyi olur. (Kaside,dua,tac mahal,sone,kasidenin kolları v.b) Tebrikler.

şule on Aralık 2nd, 2008 at 21:01

Gerçekten güzelmiş. Öğretmenlerin istediği şeyler bunlar tam anlamıyla. En azından bizimkinin… (:

gizem on Aralık 2nd, 2008 at 22:26

Gercekten cok guzel bir site. Lıse 2’de olmama ragmen gazel hakkında bılmedıgım seylerı ogrendım. Tesekkur ederım.

funda on Aralık 3rd, 2008 at 01:58

Helal be çok güzel yazmışsınız. Helal olsun sayenizde çok bilgim olacak tebrik ederim. Lütfen başarılar dileyin benim için önemli…

mert on Aralık 3rd, 2008 at 22:32

Emeği geçen herkese cok teşekkür ederim iyiki varsın bilgicik.

hande on Aralık 23rd, 2008 at 13:38

Gerçekten çok güzel olmuş ellerinize sağlık umarım yazılıda çıkar. Tekrar sağ olun.

gamze on Aralık 27th, 2008 at 16:42

Çok harika bir site çok güzel hazırlayanın ellerine sağlık derslerime çok yardımcı oldu.

özge on Ocak 7th, 2009 at 22:09

Gerçekten çok güzel bir site. Öğrenciler buraya girip rahatlıkla ödevini yapabilir. Ben de lise 2 öğrencisiyim edebiyat hocamız bize sürekli araştırma isteyen ödevler veriyor. Ben de sürekli ödevimi bu siteden yapıyorum ve çok yardımcı oluyor, ayrıca konular o kadar güzel işlenmiş ki… Teşekkürler BİLGİCİK. :-)

sybllan on Ocak 13th, 2009 at 22:24

çok güzel site yapandan allah razı olsun ödevim bitti ödev artık burada yapılır:D

Murat on Şubat 16th, 2009 at 17:59

Güzel bir konu açmışsınız fakat birkaçta gazel örneği koysaydınız daha iyi olurdu…

İsmail Erdem on Şubat 16th, 2009 at 19:21

Çok güzel site. Site sahiplerine sonsuz teşekkürlerimi sunarım..

murat on Şubat 18th, 2009 at 19:11

Gerçekten çok iyi bir site yapan arkadaşımızı tebrik ediyorum.

murat on Mart 1st, 2009 at 19:23

sağolun ya bu site çok yararlı

metemre on Mart 26th, 2009 at 22:39

Allah şu sayfayı yapandan razı olsun çok işime yarıyor, hem içine de baktım tam benim düşüncelerimi yazmışlar.

eLifb.. on Nisan 19th, 2009 at 17:21

Çok renkli bir site.İnsana edebiyatı sevdiriyor resmen.Emeğinize sağlık. :-)

tanju on Haziran 11th, 2009 at 10:34

Site olağanüstü derlenmiş. Emeği geçen arkadaşlara teşekkürler.

abdullah on Eylül 5th, 2009 at 23:12

Sıteyı kuranlaraa cok tesekkur edıyorum. Sayenızde sınıfta kalmaktan kurtuldum.

mustafa on Kasım 8th, 2009 at 11:22

güzel bir site

Kutay on Kasım 17th, 2009 at 21:08

Gerçekten çok güzel … Emeği Geçen Arkadaşlara Teşekkürler… :-)

furkan on Kasım 18th, 2009 at 16:44

bu site çook güzel xd:D

qereksiz on Kasım 29th, 2009 at 12:06

Bu site benim de çok hoşuma gitti.Emeği geçen herkese teşekkür ederim.Derslerime yardımcı olduğu için dersteki başarım arttı.Çalışmalarınızın devamını bekliyorum.

cansu on Ocak 8th, 2010 at 22:17

Sitede emeği geçen herkese çok teşekkür ediyorum…:)

serdar on Ocak 11th, 2010 at 20:44

Sayeniz de sınav çok iyi geçti sağolun sınavdan 87 aldım sayenizde ilk sınavım 63 ikinci sınavım 52 üçüncü sınavım sayesinde karneme dört gelicek sağ olun var olun.

Sena on Şubat 9th, 2010 at 23:24

Gerçekten çok güzel bir site. Öğrenciler buraya girip rahatlıkla ödevini yapabilir. Ben de lise 2 öğrencisiyim edebiyat hocamız bize sürekli araştırma isteyen ödevler veriyor. Ben de sürekli ödevimi bu siteden yapıyorum ve çok yardımcı oluyor, ayrıca konular o kadar güzel işlenmiş ki… Teşekkürler BİLGİCİK. :-)

ferdi on Şubat 24th, 2010 at 21:41

çok güzel bir site çok yararlı yapanların ellerine sağlık

ali demir on Mart 22nd, 2010 at 14:36

Sevgili arkadaşlar bu siteye giriş yapmanızı tavsiye ederim.Gerçekten çok gerekli bilgi içeren bir sitedir. siteyi hazırlayana çok teşekür ederim

irem on Haziran 30th, 2010 at 14:18

Bu site çok yararlı olmuş. :-)

tuba on Ekim 27th, 2010 at 19:48

Çok güzel bir site hazırlayanlara teşşekürler. :)

Ilker on Kasım 5th, 2010 at 15:49

Gercekten yararlı bir site edebiyat odevlerimi rahatlıkla yapabiliyorum Teşekkurler BİLGİCİK :)

deryam on Kasım 8th, 2010 at 21:40

İlk önce bu siteyi kuran kurucuyu tebrik etme istiyorum herkesin işin eyarayan bir site yapmış kesinlikle süper bir site…

bahar on Kasım 9th, 2010 at 19:35

Gerçekten hazırlayana teşekkürler… Ellerine sağlık.

nedim on Aralık 20th, 2010 at 20:46

çok teşekkür ederim çok işime yaradı

Büşra on Aralık 22nd, 2010 at 23:03

Öncelikle paylaşım için teşekkürler. Ama yazılar gerçekten çok uzun. Daha özetlenmiş bir biçimde olsa daha iyi ve kolay yararlanabiliriz.

neslihan on Aralık 25th, 2010 at 16:10

bu siteyi kuran kişiye çok teşekkür ederim.çok yararlı bir site.

esen on Aralık 26th, 2010 at 16:33

Gerçekten çok beğendim herkese teşşekkürler.

çagla on Şubat 21st, 2011 at 20:54

ya gazelin birimi ney anlamadm

melek on Mart 4th, 2011 at 13:44

çok guzel olmuş ellerinize saglık Allah razı olsun :)

Nihat Özyılmaz on Mart 17th, 2011 at 21:28

12. madde ile 13. madde arasına alakasız olarak serptiğiniz beyit Nef’î’nin kasidesinden alınmadır. Bu özensizlikleri yüzünden öğrencilerle biz tebelleş oluyoruz. Lütfen düzeltiniz ve yazacaksanız eğer doğru örnek yazınız.

aykut on Mart 27th, 2011 at 15:43

Gercekden cok guzel bir site ellerinize ve emeginize saglik.

mahmut on Mart 29th, 2011 at 19:52

Gerçekten çok güzel ellerine sağlık kardeş.

MUTLU on Mayıs 1st, 2011 at 16:51

Merhaba! Öncelikle şunu söylemek istiyorum. Gayet güzel olmuş siteniz. Fakat nazım biçimi olan Muhammes’ten bahsetmemişsiniz sitenizde. Lütfen bu konuyla ilgilenirseniz çok mutlu olurum. Teşekkürler.

ecem on Mayıs 24th, 2011 at 09:08

Çok güzel. Ama daha kısa ve önemli konulara ağırlık verilse daha güzel olurdu.

Tugba on Ağustos 25th, 2011 at 16:51

Siteniz gerçekten çok güzel olmuş gerekli bilgiyi verdiğiniz için teşekkür ederim ellerinize sağlık…

sssszzzrrr on Aralık 5th, 2011 at 15:10

çok sagolun gazel anlattıgınız için:)

ecem on Aralık 10th, 2011 at 16:34

Gerçekten süper olmuş bilgiler süper ellerinize sağlık.

orhan on Aralık 19th, 2011 at 21:15

güzel yazılmış ama gazel biraz karışık ve uzun

ahmet on Aralık 24th, 2011 at 21:19

mrb çok güzel olmuş ama biraz daha kısa olsaydı.Daha iyi olurdu.

‘émRé on Aralık 26th, 2011 at 20:17

Bu gazel yazarları neden bu kadar az yazdınız ben onu hala anlamış değilim. Yinede güzel olmuş ama gazel yaarlarına pek fazla isim vermemişsiniz en az 10 tane olması iyi olurdu.

DöNDü on Şubat 18th, 2012 at 15:13

çok güzel olmuş. işime çok yaradı. ellerinize sağlık…

ada on Mart 19th, 2012 at 19:50

ya ben bunları ögrenene kadar ömrüm gider:)

mucahit akcan on Nisan 8th, 2012 at 20:11

çok güzel ama biraz kısa olsaydı daha iyi olurdum :D

mucahit akcan on Nisan 8th, 2012 at 20:12

Çok iyi ama birazdaha kısa yazsaydınız çok iyiy olurdu.

mustafa bilici on Nisan 26th, 2012 at 19:27

cok guzel teşekurler arkadaşlar emeginize sağlık

yasemin on Ocak 20th, 2013 at 20:04

çok güzel ama bide şiir olsaydı işime yarardı ama bunları yazmaqnız bile iyi olmuş elinize sağlık tşk

ayşe on Şubat 12th, 2014 at 14:35

ya elinize sağlık derim ama yani şiiri de olsaydı çok ii olurdu. :)

Yazı Detayı