Kayaçların Sıfırlanması

Canlıların üzerinde yaşadığı yer kabuğu kayaçlar ve topraktan oluşur.
Yerkabuğunun yapısını oluşturan taş ve kayalara kayaç adı verilir.
Kayaçların oluşumları sırasında geçir­dikleri aşamalar ve yapılarında bulunan mineraller ve maddeler onlara farklı ni­telikler kazandırır.

Yerkabuğunu oluşturan kayaçların anamaddesi Dünya katmanlarından biri olan ateş kürenin içinde magma adı ve­rilen sıcak akışkan maddedir.
yeryüzü

Yerkabuğunu oluşturan kayaçların tümü değişik mineral ve maddelerin biraraya gelmesiyle oluşmuştur. Bu kayaçlar olu­şumlarına göre üç kısımda incelenir.

Erimiş halde bulunan magmanın soğumusıyla oluşan kayaçlardır.

Erimiş halde bulunan magma yerkabu­ğunun derinliklerinde (taş küre içinde) yavaş yavaş soğuyarak çok sert ve iri kristalli yapıya sahip büyük kütleli kayaçları oluşturulur.
kayaçlar

Erimiş halde bulunan magmanın yeryü­züne kadar çıkarak hızla soğuması so­nucu yumuşak ve küçük kristalli kayaç­lar oluşur.
kayaçlar

    Minerallerden oluşur.
    Kristalli görünüme sahiptirler.
    Tabakalı değildir.
    İçlerinde Fosil (canlı kalıntısı) bulun­maz.

Yeryüzündeki magmatik kayaçların ilk oluşumundan itibaren yağmur, rüzgâr, sıcaklık değişimi gibi dış etkenlerle aşı­narak ufak parçacıklara ayrılır. Oluşan bu parçacıklara tortu adı verilir. Tortular zamanla yağmur, rüzgâr ve akarsular aracılığıyla çukur alanlara (göl, deniz ve okyanus tabanı) taşınıp, burada birikir­ler. Üst üste biriken tortular tabaka oluş­turur. Bu olaya tortulaşma adı verilir. En alt tabaka üstündeki ağırlık (basınç) ar­tınca tortul kayaçların oluşumu başlar.

    Oluşumu çok uzun yıllarda gerçek­leşir.
    Tabakalar farklı zamanlarda oluş­muştur.
    Oluşumunda dış etkenler etkilidir.Kökeni magmadır.
    Diğer kayaçların parçalanıp dağıl­masıyla oluştuğu için belirli bir kris­talli yapısı yoktur.
    Tabakalı bir yapıya sahiptir.
    Yapısında bol miktarda mineral bu­lunur.
    Yapısında fosil (canlı kalıntıs) bulu­nur.
    Canlı kalıntılarının (bitki ve hayvan kalıntıları) çökelmesiylede oluşur.

Magmatik kayaçlara göre daha yumu­şak ve kolay dağılabilen bir yapıya sa­hiptir. Bu kayaçların bir kısmı gözenekli olduğu için suyu kolaylıkla iletilirler.
tebeşir

Başkalaşım Kayaçları

Sıcaklık, gerilme kimyasal aktivitesi olan sıvıları ve basıncın etkisiyle mag­matik ve tortul kayaçların değişime uğrmasıyla başkalaşım kayaçları oluşur.

    Bazı yönden oluştukları kayaçlara benzer.
    Tabakalı yapıya sahiptir.
    Kristalli yapıları vardır.
    Tortul kayaçların başkalaşımı sonu­cu oluştuğundan içinde fosil bulunur

kaya

Başkalaşım kayaçları tortul kayaçlarından daha sert bir yapıya sahiptir.
anıtkabir
Anıtkabir’in yapımında magmatik kayaç olan andazit kullanılmıştır.

kayaç düng

Yerkabuğu farklı yapıda ve özelliklerde­ki kayaçlardan oluşmuştur. Bir kayaç tü­rü başka bir kayaç türüne dönüşebilir.

Doğada bu döngü kesintisiz olarak de­vam etmektedir.

Bize hiç değişmiyormuş gibi gelen dağ­lar tepeler, kumsallar sürekli değişim içinde olup bu değişim uzun bir süreçte gerçekleştiğinden biz bunu fark edeme­yiz.
kayaç çeşitleri

ÖRNEK SORU
ORNEK
Öğretmenin Ata’ya verdiği bilgi-değerlen­dirme tablosu yukarıdaki gibidir.
Buna göre, Ata’nın değerlendirmesi aşağıdakilerden hangisi olursa Ata hata yapmamış olur?
ORNEK
ÇÖZÜM
Kayaçlar; magmatik kayaçlar, tortu ka- yaçlar, başkalaşım kayaçlar olmak üze­re üç çeşittir. (Doğru)Bazalt, andezit ve granit magmetik kayaçlara örnektir. (Yanlış)Ateş kürenin yapısında bulunan erimiş magmanın yeryüzüne çıkarak oluştur­duğu kayaçlar magmatik kayaçlardır. Doğru)Yanıt C

ÖRNEK SORU
ORNEK
Yukarıda bazı ifadeler yazılı olan balonlar vardır. Öğretmeni Umut’tan “Kayaçlar Se­peti” oluşturmasını istiyor.
Buna göre, Umut’un oluşturacağı se­pet aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?
ORNEK

ÇÖZÜM
Kayaçlar; magmatik kayaçlar başkala­şım kayaçları ve tortu kayaçlar olmak üzere üç çeşittir. Kireçli kayaç ve kumlu kayaç diye kayaç çeşiti bulunmamakta­dır.Yanıt D

bahar yayınevi uyarı

Sınavlara Hazırlık Arama Robotu
YGS & LYS TEOG KPSS TUS KPDS Ehliyet Sınavı PMYO JANA

Seçim esnek olup ilgili alanları seçiniz, Örneğin ehliyet sınavı için branş olarak matematik seçmeyiniz :)